प्रणंनम्य (praNaMnamya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“णम प्रह्वत्वे, शब्दे च”@} 2 ‘--शब्दे च’ इत्यर्थः क्षीरस्वामिना न पठ्यते।
नामकः-मिका, 3 नमकः-नामकः- 4 प्रणमकः-मिका, 5 निनंसकः-सिका, 6 नंनमकः-नन्नमकः-मिका
7 नन्ता-त्री, नमयिता-नामयिता-प्रणमयिता-त्री, निनंसिता-त्री, नंनमिता-नन्नमिता-त्री
नमन्-न्ती, नमयन्-नामयन्-प्रणमयन्-न्ती, 8 उन्नामयन्, निनंसन्-न्ती
-- नंस्यन्-न्ती-ती, नमयिष्यन्-नामयिष्यन्-प्रणमयिष्यन्-न्ती-ती, निनंसिष्यन्-न्ती-ती
-- -- नमयमानः-नामयमानः-प्रणमयमानः, -- नंनम्यमानः
-- नमयिष्यमाणः-नामयिष्यमाणः-प्रणमयिष्यमाणः, -- नंनमिष्यमाणः
9 10 प्रणान्-प्रणामौ-प्रणामः
-- -- -- 11 नतम्-नतः-नतवान्, नमितः-नामितः-प्रणमितः, निनंसितः, नंनमितः-तवान्
नमः, 12 नृनमः, 13 प्रणामी, 14 नप्ता, 15 नेमिः, 16 नमनः, 17 नम्रः, -प्रणम्रः, 18 नमः-नामः-प्रणमः, निनंसुः, नंनमः
नन्तव्यम्, नमयितव्यम्-नामयितव्यम्-प्रणमयितव्यम्, निनंसितव्यम्, नंनमितव्यम्
नमनीयम्, नमनीयम्-नामनीयम्-प्रणमनीयम्, निनंसनीयम्, नंनमनीयम्
19 नम्यम्, नम्यम्-नाम्यम्-प्रणम्यम्, निनंस्यम्, नंनम्यम्
ईषन्नमः- 20 दुर्नमः-सुनमः
-- -- -- नम्यमानः-नम्यमानः-नाम्यमानः-प्रणम्यमानः, निनंस्यमानः, 21 नंनम्यमानः
22 उन्नामः-प्रणामः, नामः, नमः-नामः-प्रणमः, निनंसः, नंनमः
नन्तुम्, नमयितुम्-नामयितुम्-प्रणमयितुम्, निनंसितुम्, नंनमितुम्
नतिः, नमना-नामना-प्रणमना, निनंसा, नंनमा
नमनम्, नृनमनम्, नमनम्-नामनम्-प्रणमनम्, निनंसनम्, नंनमनम्
नत्वा, नमयित्वा-नामयित्वा, निनंसित्वा, नंनमित्वा
23 प्रणत्य-प्रणम्य, 24 प्रणमय्य, प्रणिनंस्य, प्रणंनम्य
नामम् २, नत्वा २, 25 नमम् २ -नामम् २ -नामम् २ -प्रणमम् २ -प्रणामम् २, नमयित्वा २ -नामयित्वा २, निनंसम् २, निनंसित्वा २, नंनमम् २
नंनमित्वा २।
01 (६६४)
02 (१-भ्वादिः-९८१। सक। अनि। पर। घटादिः।)
03 [[१। ‘ज्वलह्वलह्मलनमामनुपसर्गाद्वा’ (ग। सू। घटादौ) इति, उपसर्गसमभिव्या- हाराभावे मित्संज्ञा विकल्प्यते। मित्त्वपक्षे उपधाह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्रोपसर्ग- समभिव्याहाराभावे रूपद्वयं बोध्यम्।]]
04 [[२। उपसर्गसमभिव्याहारे तु ‘जनीजॄष्क्रसुरञ्जोऽमन्ताश्च’ (ग। सू। घटादौ) इत्यनेनामन्त- त्वात् नित्यं मित्त्वम्। तेन णौ उपधाह्रस्वः। ‘उपसर्गादसमासेऽपि णोपदेशस्य’ (८-४-१४) इति णत्वम्। एवम् उपसर्गसमभिव्याहारे सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[३। सन्नन्तात् ण्वुलि, ‘नश्चापदान्तस्य झलि’ (८-३-२४) इति अनुस्वारः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06 [[४। ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति नुगागमः। ‘नुकाऽनुस्वारो लक्ष्यते’ इति भाष्ये उक्तम्। ‘स च पदान्तवद्वाच्यः’ (वा। ७-४-८५) इति वचनात् पक्षे ‘वा पदान्तस्य’ (८-४-५९) इति परसवर्णविकल्पः। एवं यङन्ते सर्वत्र रूपद्वयं बोध्यम्।]]
07 [[५। अस्य घातोरनुदात्तत्वात् ‘एकाच उपदेशेऽनुदात्तात्’ (७-२-१०) इतीण्णिषेधः। वलाद्यार्धधातुके सर्वत्र एवं बोध्यम्।]]
08 [[६। उपसर्गसमभिव्याहारे नित्यं मित्त्वात्, उन्नामयन् इत्यस्य साधुत्वाय घञन्ता- दुन्नामशब्दात् ‘तत्करोति तदाचष्टे’ (वा। ३-१-२६) इति णिजन्तात् शता कल्पनीयः इति सिद्धान्तकौमुदी।]]
09 [पृष्ठम्०६१७+ २६]
10 [[१। क्विपि, ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः--’ (६-४-१५) इति उपधादीर्घे, ‘मो नो धातोः’ (८-२-६४) इति नत्वे, णत्वे च रूपम्।]]
11 [[२। ‘अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनाम्--’ (६-४-३७) इत्यनुनासिकलोपः। एवं नतिः नत्वा इत्यात्रापि नलोपो बोध्यः।]]
12 [[३। नॄन् नमयतीति नृनमः। ण्यन्तात्, अन्तर्भावितण्यन्तात् शुद्धाद्वा धातोः पचाद्यच्। ‘क्ष्नुभ्नादिषु च’ (८-४-३९) इत्यत्र पाठात् णत्वं न। एवं नृनमनमित्यत्रापि ज्ञेयम्।]]
13 [[४। ताच्छील्ये णिनिः। णत्वम्।]]
14 [[५। ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति ताच्छीलिके तृनि, ‘अप्तृन्तृच्स्वसृनप्तृ--’ (६-४-११) इति सूत्रे निपातनात् मकारस्य पकार इति माधवधातुवृत्तिः। संज्ञाशब्दत्वान्ना- वयवार्थेऽभिनिवेशः कार्यः। पौत्रस्य अपत्यम् = नप्ता।]]
15 [[६। ‘भाषायां धाञ्कृञ्सृजनिगमिनमिभ्यः--’ (वा। ३-२-१७१) इति किः किन् वा प्रत्ययः। तस्य लिड्वद्भावातिदेशात् द्वित्वे, एत्वाभ्यासलोपयो रूपम्। नेमिः = रथनाभिः।]]
16 [[७। शब्दार्थकत्वादस्य ‘चलनशब्दार्थादकर्मकात्--’ (३-२-१४८) इति ताच्छी- लिको युच्।]]
17 [[८। ‘नमिकम्पि--’ (३-२-१६७) इति ताच्छीलिको रप्रत्ययः।]]
18 [[आ। ‘द्रुतविगमितविप्रयोगचिह्नामपि तनयां नृपतिः पदप्रणम्राम्।’ नैषधे ४। १८।]]
19 [[९। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्।]]
20 [[१०। ‘दुरः षत्वणत्वयोरुपसर्गत्वप्रतिषेधः--’ (वा। १-४-६०) इति वचनान्न णत्वम्।]]
21 [[B। ‘नंनम्यमानाः फलदित्सयेव चकाशिरे तत्र लता विलोलाः।।’ भ। का। २। २५।]]
22 [पृष्ठम्०६१८+ २१]
23 [[१। ‘वा ल्यपि’ (६-४-३८) इति अनुनासिकलोपविकल्पः। अनुनासिकलोपपक्षे ‘ह्रस्वस्य पिति--’ (६-१-७१) इति तुक्।]]
24 [[२। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
25 [[३। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्घविकल्पः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.