| YouTube Channel

प्रच्छाय (pracchAya)

 
शब्दसागरः
English
प्रच्छाय
n.
 (-यं) Thick shade, a shadowy place.
Capeller Eng
English
प्रच्छाय
s.
 a shadowy place, shade.
Spoken Sanskrit
English
प्रच्छाय pracchAya
n.
 shadowy place
प्रच्छाय pracchAya
n.
 dense shade
Apte
English
प्रच्छायम् [pracchāyam], [प्रकृष्टा छाया यत्र] Thick or dense shade, a shadowy place
प्रच्छायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः
Ś.*
 1.3
M.*
 3.
Apte 1890
English
प्रच्छायं [प्रकृष्टा छाया यत्र] Thick or dense shade, a shadowy place
गच्छायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः Ś. 1. 3
M. 3.
Monier Williams Cologne
English
प्र-च्छाय (prob.)
n.
 a shadowy place, dense shade,
Hariv.
Śak.
Kathās.
Monier Williams 1872
English
प्रच्छाय प्र-च्छाय, अम्, n. a shadowy place,
dense shadow, shade.
Benfey
English
प्रच्छाय प्रच्छाय, i. e. प्र and
छाया,
n.
 Deṇse shadow, Śāk. d. 3.
Apte Hindi
Hindi
प्रच्छायम्
नपुं*
 - प्रकृष्टा छाया यत्र
"सघन छायअ, छायादार स्थान"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
प्रच्छाय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಳ್ಳೆಯ ನೆರಳುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ /ಹೆಚ್ಚು ನೆರಳುಳ್ಳ ಜಾಗ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टा छाया यत्र प्रदेशे
प्रयोगाः - > "प्रच्छायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः"
उल्लेखाः - > शाकु १-३
L R Vaidya
English
pracCAya {% n. %} Thick shade, a shadowy place, प्रच्छायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः Sak.i.
Kridanta Forms
Sanskrit
छो (छो॒ छेदने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = छानम्
अनीयर् = छानीयः - छानीया
ण्वुल् = छायकः - छायिका
तुमुँन् = छातुम्
तव्य = छातव्यः - छातव्या
तृच् = छाता - छात्री
क्त्वा = छात्वा / छित्वा
ल्यप् = प्रच्छाय
क्तवतुँ = छातवान् / छितवान् - छातवती / छितवती
क्त = छातः / छितः - छाता / छिता
शतृँ = छ्यन् - छ्यन्ती
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“छो छेदने”@} 2 3 छायकः-यिका, 4 छायकः-यिका, 5 चिच्छासकः-यिका, 6 चाच्छायकः-यिका
छाता-त्री, छाययिता-त्री, चिच्छासिता-त्री, चाच्छायिता-त्री
7 छ्यन्-न्ती, छाययन्-न्ती, चिच्छासन्-न्ती
-- छास्यन्-न्ती-ती, छाययिष्यन्-न्ती-ती, चिच्छासिष्यन्-न्ती-ती
-- -- छाययमानः, छाययिष्यमाणः, --चाच्छायमानः, चाच्छायिष्यमाणः
8 काष्ठच्छाः-काष्ठच्छौ-काष्ठच्छाः
-- -- 9 10 छितम्-छितः-छितवान् छायितः, चिच्छासितः, चाच्छायितः-तवान्
छातम्-छातः-छातवान् छायितः, चिच्छासितः, चाच्छायितः-तवान्
11 काष्ठच्छः, 12 छायः, 13 काष्ठप्रच्छायः, 14 प्रच्छः, छायः, चिच्छासुः, 15 चाच्छः
छातव्यम्, छाययितव्यम्, चिच्छासितव्यम्, चाच्छायितव्यम्
छानीयम्, छायनीयम्, चिच्छासनीयम्, चाच्छायनीयम्
16 छेयम्, छाय्यम्, चिच्छास्यम्, चाच्छाय्यम्
17 ईषच्छानः-दुश्छानः-सुच्छानः
-- -- छायमानः, छाय्यमानः, चिच्छास्यमानः, चाच्छाय्यमानः
छायः, छायः, चिच्छासः, चाच्छायः
छातुम्, छाययितुम्, चिच्छासितुम्, चाच्छायितुम्
छातिः-छितिः, 18 आच्छा-छायना, चिच्छासा, चाच्छाया
छनम्, छायनम्, चिच्छासनम्, चाच्छायनम्
छात्वा-छित्वा, छाययित्वा, चिच्छासित्वा, चाच्छायित्वा
19 प्रच्छाय, प्रच्छाय्य, प्रचिच्छास्य, प्रचाच्छाय्य
20 छायम्२, छात्वा २, छित्वा २, छायम्२, छाययित्वा २, चिच्छासनम् २, चिच्छासित्वा २, चाच्छायम् २
चाच्छायित्वा २
21 इति यप्रत्ययः।
छ्यति, छायते वा इति छाया = प्रतिरूपम्।]] छाया, 22 इति गक्प्रत्ययः।
छ्यति इति छागः = अजः।]] छागः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५७७)
02
=>
 (४-दिवादिः-११४६। सक। अनि। पर।)
03
=>
 [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यात्वे, ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं णप्रत्यये, घञि, णमुलि च बोध्यम्।]]
04
=>
 [[२। णौ परतः आत्वे, ‘शाच्छासाह्वाव्यावेपां युक्’ (७-३-३७) इति पुगपवादः युगागमः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[३। सनि, ‘सन्यङोः’ (६-१-९) इति द्वित्वे, ‘अभ्यासविकारेषु बाध्याबाधकभावो नास्ति’ (परिभाषा-६८) इति वचनात् पूर्वं ह्रस्वः। अनन्तरं ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वे, तुकि, श्चुत्वे चिच्छासकः इति रूपम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र प्रक्रिया ज्ञेया।]]
06
=>
 [[४। अत्रापि, अभ्यासविकारेषु बाध्यबाधकभावाभावेन पूर्वमभ्यासह्रस्वे, ‘दोर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इति दीर्घे, ‘दीर्घात्’ (६-१-७५) इति तुकि श्चुत्वे चाच्छायकः इति रूपम्। एवं यङन्ते सर्वत्र प्रक्रिया बोध्या।]]
07
=>
 [[५। शतरि, आत्वाभावे, ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति विकरणप्रत्यये श्यनि, ‘ओतः श्यनि’ (७-३-७१) इति ओकारस्य लोपे रूपम्। स्त्रियाम्, ‘शपूश्यनो- नित्यम्’ (७-१-८१) इति नित्यं नुम्।]]
08
=>
 [[६। आत्वे, ‘क्विप् च’ (३-२-७६) इति कर्मण्युपपदे क्विपि रूपम्।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०५४७+ २७]
10
=>
 [[१। ‘शाच्छोरन्यतरस्याम्’ (७-४-४१) इति तकारादौ किति प्रत्यये परतः इत्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्। एवं, क्तिनि, क्त्वाप्रत्यये च ज्ञेयम्।]]
11
=>
 [[२। ‘आतोऽनुपसर्गें कः’ (३-२-३) इति कर्मण्युपपदे कः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः।]]
12
=>
 [[३। ‘श्याऽऽद्व्यधाश्रु--’ (३-१-१४१) इति कर्तरि णप्रत्यये युगागमः।]]
13
=>
 [[४। उपसर्गसमभिव्याहारात्, कप्रत्ययाभावे, ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणि युगागमे रूपम्।]]
14
=>
 [[५। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कर्तरि कप्रत्ययः। आकारलोपः।]]
15
=>
 [[६। यङन्तात् पचाद्यचि (३-१-१३४), ‘न धातुलोप--’ (१-१-४) इति सूत्रस्य प्रत्याख्यानपक्षे, अकारस्य पृथगल्लोपे ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति यकारमात्रस्य लुकि, अकारलोपस्य स्थानिवद्भावेन, अजाद्यार्धधातुकङित्परकत्वात् ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे रूपम्।]]
16
=>
 [[७। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इति आकारस्य ईकारे गुणः।]]
17
=>
 [[८। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]
18
=>
 [[९। ‘आतश्चोपसर्गें’ (३-३-१०६) इति स्त्रियां भावादावङ्।]]
19
=>
 [[१०। ‘अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो ल्यब् बाधते’ (परिभाषा-५५) इति वचनात् पूर्वं ल्यबादेशः। तादिकित्प्रत्ययपरकत्वाभावात् वैकल्पिकमित्त्वं न प्रवर्तते।]]
20
=>
 [पृष्ठम्०५४८+ २५]
21
=>
 [[१। ‘माच्छाससिसूभ्यो यः’ [द। उ। ८-१२]
22
=>
 [[२। ‘छापूञ्खडिभ्यो गक्’ [द। उ। ३-६९]
Capeller
German
प्रच्छाय Schatten.
Stchoupak
French
प्र-च्छाय-
nt. (?) endroit ombragé
ombre.