प्रचेतस् (pracetas)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 प्रचेतस् mfn.
   (-ताः-ताः-तः) Happy,  delighted.
	 m.
  (-ताः)
	 1. VARUṆA,  the
regent of water.
	 2. The name of a saint and law-giver.
	 m.
  plu. (-सः)
The ten sons of PRACHĪNAVARHI by the daughter of VARUṆA, 
and the progenitors of DAKSHA.
 E.
  प्र best,  first,  चेतस् the heart.

Capeller Eng

English

 प्र॑चेतस् a.
  attentive,  knowing,  wise
 m.
  E.
  of Varuṇa. 

Yates

English

 प्र-चेतस् (ताः) 5.
m.
  Varuna
 plu. his
grandsons
 name of a sage and
lawgiver.
a. Happy,  delighted.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   observant  
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   clever   
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   wise  
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   delighted   
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   happy  
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   mindful   
   प्रचेतस्  pracetas  adj.
   attentive     
            

 
   प्रचेतस्  pracetas adj.
   observant   
   समयानुवर्तिन्  samayAnuvartin adj.
   observant of duties   
   कृतवेदिन्  kRtavedin adj.
   observant of propriety     
            

Wilson

English

 प्रचेतस्
mfn.
   (-ताः-ताः-तः) Happy,  delighted.
m.
  (-ताः)
1 VARUṆA,  the regent of water.
2 The name of a saint and lawgiver.
m.
  plu. (-सः) The ten sons of
PRĀCĪNAVARHIS by the daughter of VARUṆA,  and the progenitors of DAKṢA.
E.
  प्र best,  first,  चेतस् the heart.

Apte

English

प्रचेतस् [pracētas],  m.
 

An epithet of Varuṇa
 Ku.*
  2.21.

N.
  of an ancient sage and law-giver
 Ms.*
  1.35.

Apte 1890

English

 प्रचेतस् m. 1 An epithet of Varuṇa
 Ku. 2. 21. 
2 N. of an ancient sage and law-giver,  Ms. 1. 35. 

Monier Williams Cologne

English

 प्र॑-°चेतस् (प्र॑-),  mfn.
   attentive,  observant,  mindful,  clever,  wise (said of the gods,  esp.
   of Agni and the Ādityas),  RV.
  
 AV.
  
 VS.
 
 TS.
 

 (प्र॑-) happy,  delighted,  L.
 

 प्र॑-°चेतस् (प्र॑-) m.
  N.
  of Varuṇa,  Hariv.
 
 Kālid.
 
 BhP.
  

 (प्र॑-) N.
  of a Prajā-pati (an ancient sage and law-giver),  Mn.
   i,  35 (-स्मृति f.
  N.
  of wk.)

 (प्र॑-) N.
  of a prince (son of Duduha),  Hariv.
 

 (प्र॑-) N.
  of a son of Duryāman,  VP.
  

 (प्र॑-) N.
  of a son of Dur-mada,  BhP.
  

 (प्र॑-) pl.
  (w.r. प्राच्°) N.
  of the 10 sons of Prācīna-barhis by a daughter of Varuṇa (they are the progenitors of Dakṣa),  MBh.
  
 Hariv.
 
 Pur.
 

Monier Williams 1872

English

 प्र-चेतस्,  आस्,  आस्,  अस्,  attentive,  observant,  con-
versant or familiar with,  clever,  wise,  intelligent
(mostly Ved. as an epithet of the gods and especially
of Agni and the Ādityas)
 happy,  delighted
 (आस्), 
m. an epithet of Varuṇa regent of the waters
 N. of
a Prajā-pati (an ancient sage and law-giver,  Manu
1. 35)
 of a prince (son of Duduha)
 of a son of
Dur-yāman
 of a son of Dur-mada
 (असस्),  m. pl.
the ten sons of Prācīna-barhis by a daughter of
Varuṇa (they are the progenitors of Dakṣa
 in this
sense also written प्र-चेतस).

 प्रचेतस् प्र-चेतस्। See above.

Benfey

English

 प्रचेतस् प्र-चेतस्, 
 I. adj.
  Wise, 
intelligent.
 II. m.
 
 1. A name of Va-
ruṇa.
 2. The name of a Ṛṣi.
 3.
(also प्रचेतस् + अ),  m.
  pl. The ten
sons of Pracīnavarhis.
 4. The name
of a king.

Apte Hindi

Hindi

प्रचेतस्
पुं*
  - प्र+चित्+असुन्
वरुण का विशेषण

प्रचेतस्
पुं*
  - प्र+चित्+असुन्
एक प्राचीन ऋषि जो स्मृतिकार था

Shabdartha Kaustubha

Kannada

प्रचेतस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರುಣ
निष्पत्तिः - > प्र + चिती (सञ्ज्ञाने) - "असुन्" (उ० ४-१८९)
व्युत्पत्तिः - > प्रचेतति
प्रयोगाः - > "किञ्चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-२१
प्रचेतस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಮುನಿ /ಹತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ
प्रयोगाः - > "मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च ॥"
उल्लेखाः - > मनु० १-३५
प्रचेतस्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > प्रकृष्टं चेतोऽस्य
विस्तारः - > "प्रचेताः पाशिनि मुनौ सम्प्रहृष्टहृदि त्रिषु" - मेदि०

L R Vaidya

English

 pracetas {% m. %} 1. An epithet of Varuṇa,  K.S.ii.21
 2. name of an ancient sage who was a law-giver,  M.i.35.

Lanman

English

 prácetas,  a. knowing,  wise. [√cit +
pra,  cf. 1151. 2b.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mchog sems
प्रचेतस् / वरुण

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्याद्राक्षसः पुण्यजनो नृचक्षा यात्वाशरः कौणपयातुधानौ ।
रात्रिंचरो रात्रिचरः पलादः कीनाशरक्षो निकसात्मजाश्च ॥ १८७ ॥
क्रव्यात्कर्बुरनैरृतावसृक्पो वरुणस्त्वर्णवमन्दिरः प्रचेताः ।
जलयादःपतिपाशिमेघनादा जलकान्तारः स्यात्परंजनश्च ॥ १८८ ॥
-wordlist-
 
राक्षस (पुं),  पुण्यजन (पुं),  नृचक्षस् (पुं),  यातु (क्ली),  आशर (पुं),  कौणप (पुं),  यातुधान (पुं),  रात्रिञ्चर (पुं),  रात्रिचर (पुं),  पलाद (पुं),  कीनाश (पुं),  रक्षस् (पुं),  निकसात्मज (पुं),  क्रव्याद् (पुं),  कर्बुर (पुं),  नैरृत (पुं),  असृक्प (पुं),  वरुण (पुं),  अर्णवमन्दिर (पुं),  प्रचेतस् (पुं),  जलपति (पुं),  यादःपति (पुं),  पाशिन् (पुं),  मेघनाद (पुं),  जलकान्तार (पुं),  परञ्जन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वरुण
वरुण,  यादसांनाथ,  पाशपाणि,  प्रचेतस्,  जलाधिदैवत,  प्रत्यगाशापति
वरुणं यादसां नाथं पाशपाणिं प्रचेतसम् ।
जलाधिदैवतं प्राहुः प्रत्यगाशापतिं बुधाः ॥ ७४ ॥
verse 1.1.1.74
page 0010

Tamil

ப்ரசேதஸ் : வருணன்.

Mahabharata

English

Pracetas^1,  a ṛshi or Prajāpati. § 266 (Śakrasabhāv.): II,  7,  297 (in the palace of Indra).--§ 270 (Brahmasabhāv.): II,  11,  436 (in the palace of Brahmán).--§ 615u (Skanda): IX,  45,  2512 (came to the investiture of Skanda).---§ 768b (Kṛshṇa Vāsudeva): XIII,  147,  6830 (the eldest of Prācīnabarhis' ten sons and father of Daksha). Cf. Pracetas,  pl. Prācetas^1--2.

Pracetas^2 = Śiva: VII,  9454.

Pracetas^3,  pl. (ºasaḥ). § 237 (Vaivāhikap.): I,  196,  7266 (ten brothers of the same name,  P. married a vārkshī
 cf. Harivaṃśa,  v. 66 foll.).

पुराणम्

English

प्रचेतस् / PRACETAS. The emperor pṛthu,  had two virtuous sons named antardhāna and vādī. antardhāna got a son named havirdhāna of his wife śikhaṇḍinī. dhiṣaṇā of the race of agni became the wife of havirdhāna She got of havirdhāna six sons named prācīnabarhis,  śukra,  gaya,  kṛṣṇa vraja and ajina. (Chapter 14,  aṁśa 1,  viṣṇu purāṇa). prācīnabarhis had ten sons named pracetas. They were prajāpatis. dakṣa was born of the ten prajāpatis to vārkṣī alias māriṣā. Therefore he got the name Prācetas. (Śloka 5,  Chapter 75,  Ādi Parva). 

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 प्रचेतस् पु०
  प्र + चित--असुन् । १ वरुणे कमरः । २ सुनिभेदे३ प्रकृष्टहृदये त्रि०
  मेदि० । ४ अनुवंश्ये नृपभेदे हरिवं०३२ अ० । ५ प्राचीनबर्हिषः सामुद्रीभार्य्यायां जातेषुपुत्रेषु राजभेदेषु ब० व० । हरिवं० २ अ० । ६ प्रकृष्टज्ञान-युक्ते ऋ० २ । २३ । २ भा० ।

Capeller

German

 प्र॑चेतस् achtsam,  weise,  verständig
 m.
 
Bein.  Varuṇa's

Grassman

German

 prácetas,  a.,  weise,  aufmerksam,  aufmerkend (auf [G.]) [von cit mit prá,  vgl. cétas].
-as [V.] asura (varuṇa) {24, 14}
 agne {454, 3}
 {913, 9}
 {533, 5}
 manyo {909, 5}. [Page865]
-ās [m.] agnís {201, 3}
 {302, 2}
 {905, 4}
 {446, 1}
 kavís (agnís) {520, 4}
 divás sūnús (agnís) {259, 1}
 dūtás (agnís) {936, 1}
 āṅgirasás {990, 4}
 sá (mártias) {446, 5} (aber wahrscheinlich ohne Accent zu lesen und Voc. zu amartia).
-ās [-aas zu sprechen,  m.] agnís {455, 2}
 pótā (agnís) {532, 5}.
-ās [f.] (uṣā́s) {295, 1}.
-asam dūtám (agním) {44, 11}
 {711, 18}
 agním {263, 5}
 {297, 1}
 hótāram (agním) {532, 12}
 kavím (agním) {693, 2}
 iṣkartā́ram adhvarásya (agním) {966, 5}
 índram {699, 6}.
-ase (índrāya) {5, 7}
 {547, 10}
 rudrā́ya {43, 1}
 mánave {647, 21}.
-asas [G.] savītúr {349, 1}.
-asā [V. du.] (aśvīnau) {629, 15}. _{629, 20}
 varuṇa mitra {425, 2}.
-asā [N.,  A. du.] dyā́vāpṛthivī́ {159, 1},  dyaús ca pṛthivī́ ca {862, 2}
 (aśvínau) adhvarásya {630, 4}.
-asas [V.] marutas {39, 9}
 {441, 9}
 ādityās {692, 5}
 {676, 17}.
-asas [N. m.] {776, 21}
 (marútas) {64, 8}
 {627, 12}
 spáśas váruṇasya {603, 3}
 ādityā́s {667, 4}
 váruṇas mitrás aryamā́ {41, 1}
 {692, 2}
 devā́s {214, 2}
 {889, 8}
 yé (devā́s) {911, 17}.
-asas [N. pl. f.] tā́s (índrasya dhenávas) {84, 12}.
-asas [A.] devā́n {44, 7}
 {892, 1} (adhvarásya) áśvān {516, 13}.

Burnouf

French

 प्रचेतस् प्रचेतस् a. heureux,  content. -- S. m.
  Varuṇa
np. d'un poète védique.

Stchoupak

French

 प्र-चेतस्-
 m.
  Varuṇa 
 Prajāpati 
 fils de Durmada 
 pl.
  les dix fils de
Prācīnabarhis,  ancêtres de Dakṣa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.