| YouTube Channel

प्रक्रमः (prakramaH)

 
Apte
English
प्रक्रमः [prakramḥ], 1 A step, stride.
A pace considered as a measure of distance.
Commencement, beginning.
(a) Stepping forward, proceeding. (b) Procedure, course
को$यं विधेः प्रक्रमः
Māl.
 5.24.
The case in question.
Leisure, opportunity.
Regularity, order, method.
Degree, proportion, measure.
The reading of the Kramapāṭha.
Discussing any point in question.
Comp.
 -तृतीयम् the third of a square pace. -भङ्गः want of symmetry of regularity, the breaking of arrangement, regarded as a fault of composition. (It is the same as भग्नप्रक्रमता mentioned in K.
P.*
 7, the break of symmetry being either in expresion or construction
नाथे निशाया नियतेर्नियोगादस्तं गते हन्त निशापि याता is an instance of the former, where गता निशापि would relieve the irregularity of expression
and विश्रब्धं क्रियतां वराहततिभिर्मुस्ताक्षतिः पल्वले is an instance of the latter, where the symmetry of the verse requires the active instead of the passive construction, and the fault may be removed by reading the line as विश्रब्धा रचयन्तु शूकरवरा मुस्ताक्षतिं पल्वले
see K.
P.*
 7 under भग्नप्रक्रमता for further datails. -निरुद्ध
a.
 stopped in the beginning.
Apte 1890
English
प्रक्रमः 1 A step, stride.
2 A pace considered as a measure of distance.
3 Commencement, beginning.
4 (a) Stepping forward, proceeding. (b) Procedure, course
Māl. 5. 24.
5 The case in question.
6 Leisure, opportunity.
7 Regularity, order, method.
8 Degree, proportion, measure.
9 The reading of the Kramapāṭha.
Comp.
भंगः want of symmetry or regularity, the breaking of arrangement, regarded as a fault of composition. It is the same as भग्नप्रक्रमता mentioned in K. P. 7, the break of symmetry being either in expression or construction
नाथे निशाया नियतेर्नियोगादस्तं गते हंत निशापि याता is an instance of the former, where गता निशापि would relieve the irregularity of expression
and विश्रब्धं क्रियतां वराहततिभिर्मुस्ताक्षतिः पल्वले is an instance of the latter, where the symmetry of the verse requires the active instead of the passive construction, and the fault may be removed by reading the line as विश्रब्धा रचयंतु शूकरवरा मुस्ताक्षतिं पल्वले
see K. P. 7 under भग्नप्रक्रमता for further details.
Apte Hindi
Hindi
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"पग, कदम"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"दूरी मापने का गज, पग का अन्तर"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"आरंभ, शुरू"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"प्रगमन, मार्ग"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
प्रस्तुत बात
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"अवकाश, अवसर"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"नियमितता, क्रम, प्रणाली"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम्+घञ्
"मात्रा, अनुपात, माप"
प्रक्रमः
पुं*
 - प्र+क्रम+घञ्
चर्चा के बिन्दु पर पहुँचना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रयाणम्, गमनम्, प्रगमनम्, गतिः, अग्रगमनम्, अग्रसरणम्, अग्रगतिः, प्रसरणम्, प्रसरः, यात्रा, प्रक्रमः, क्रमः, क्रमणम्, क्रन्तिः
noun
अग्रे गमनम्।
"सेनापतिः सैनिकानां प्रयाणस्य विषये अकथयत्।"
Synonyms:
 आरम्भः, प्रारम्भः, आदिः, समारम्भः, प्रारब्धिः, उपक्रमः, प्रक्रमः, उद्घातः, उपोद्घातः, अभ्यादानम्
noun
कार्यादिषु प्रथमकृतिः।
"यस्य आरम्भः समीचीनं जातं तस्य अन्तमपि समीचीनं भवति।"
Synonyms:
 आरम्भः, प्रक्रमः, उपक्रमः, अभ्यादानम्, उदात्तः
noun
कार्यादिषु प्रथमकृतिः।
"आगच्छ अस्य कार्यस्य आरम्भं करवाम।"
Tamil
Tamil
ப்ரக்ரம : : காலடி, சுவடு, போக்கு, ஒழுங்கு, முறை, அளவு, தருணம், ஓய்வு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रक्रमः,
पुं,
 (प्र + क्रम + भावे घञ् ।) क्रमः ।अवसरः । इति मेदिनी । मे, ४९ ॥
प्रथमारम्भः ।तत्पर्य्यायः । उपक्रमः २ । इत्यमरः । ३ । २ । २६ ॥
(यथा, कथासरित्सागरे । १८ । ६३ ।“पूर्व्वजैरपि हि प्राची प्रक्रमेण जिता दिशः ।गङ्गोपकण्ठे वासश्च विहितो हस्तिनापुरे ॥
”)