| YouTube Channel

प्रकोष्ठः (prakoSThaH)

 
Apte
English
प्रकोष्ठः [prakōṣṭhḥ], 1 The fore-arm, the part above the wrist
वामप्रकोष्ठार्पितहेमवेत्रः
Ku.*
3.41
कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः
Me.*
2
R.*
3.59
Ś.*
6.6
कनकवलयभूषितप्रकोष्ठैः Bu. Ch.5.81.
The room near the gate of a palace
Mu.*
1.
A court in a house, a quadrangle or square (surrounded by buildings)
इमं प्रथमं प्रकोष्ठं प्रविशत्वार्यः
&c.
Mk.*
4.
A part of a door-frame.
Apte 1890
English
प्रकोष्ठः 1 The fore-arm, the part above the wrist
वामप्रकोष्ठार्पितहेमवेत्रः Ku. 3. 41
कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः Me. 2
R. 3. 59
Ś. 6. 6.
2 The room near the gate of a palace
Mu. 1.
3 A court in a house, a quadrangle or square (surrounded by buildings)
इमं प्रथमं प्रकोष्ठ प्रविशत्वार्यः &c. Mk. 4.
4 A part of a door-frame.
Hindi
Hindi
कमरा (पु)
Apte Hindi
Hindi
प्रकोष्ठः
पुं*
- प्र+कुष्+स्थन्
"कोहनी से नीचे की भुजा, गट्टे से ऊपर का हाथ"
प्रकोष्ठः
पुं*
- प्र+कुष्+स्थन्
फाटक के निकट का कमरा
प्रकोष्ठः
पुं*
- प्र+कुष्+स्थन्
"घर का आँगन, चौकोर या वर्गाकार आँगन"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कक्षा, प्रकोष्ठः
noun
कक्षे उपस्थिताः जनाः।
"तस्य वचनं श्रुत्वा कक्षा हसति।"
Synonyms:
प्रकोष्ठः, गोष्ठीशाला, आस्थानगृहम्
noun
गृहस्य प्रवेशद्वारस्य निकटः कक्षः यस्मिन् कुलवृद्धाः उपविशन्ति अभ्यागतान् मिलन्ति च।
"भवतां दर्शनस्य अभिलाषी अतिथिः प्रकोष्ठे प्रत्यासन्नः अस्ति।"
Synonyms:
प्रकोष्ठः
noun
एककक्षायुक्तं गृहम्।
"मुम्बईनगरे बहवः जनाः एके प्रकोष्ठे एव निवसन्ति।"
Synonyms:
शाला, शालिका, आगारः, आगारम्, कोष्ठः, कोष्ठकम्, गृहम्, कक्षः, कुटी, आवासः, प्रकोष्ठः, स्थली, स्थलम्
noun
गेहप्रकोष्ठकः।
"मम प्रकोष्ठः द्वितीये अट्टे अस्ति।"
Synonyms:
प्रकोष्ठः, प्राङ्गणम्, अङ्गनम्, चत्वरम्, अजिरम्
noun
गृहद्वारजिण्डकम्।
"बालकाः प्रकोष्ठे खेलन्ति।"
Synonyms:
करमूलम्, प्रकोष्ठः, मणिबन्धः
noun
कफोणेः अधो मणिबन्ध-पर्यन्तः हस्तभागः।
"रामेण मम करमूलं धृतम्। / कराग्रे वसति लक्ष्मीः करमध्ये सरस्वती। करमूले तु गोविन्दः प्रभाते करदर्शनम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
प्रकोष्ठः,
पुं,
(पुकुष्यतेऽनेनेति प्र + कुष निष्कर्षे +“उषिकुषीति ।” उणा० इति स्थन् ।)कफोणेरधोमणिबन्धपर्य्यन्तहस्तभागः इत्य-मरः ८०
(यथा, रघुः ५९ ।“ततः प्रकोष्ठ हरिचन्दनाङ्कितेप्रमथ्यमानार्णवधीरनादिनीम् ।रघुः शशाङ्कार्द्धमुखेन पत्रिणाशरासनज्यामलुनाद्विडौजसः
”)गृहद्वारपिण्डकम् वीथी इति विहोन्द इतिच ख्यातम् इति प्रघाणशब्दटीकायां भरत-मुकुटमथुरेशाः
(यथा, मानवे २२३ ।श्लोकटीकायां कुल्लूकभट्टः ।“ततः सन्ध्योपासनं कृत्वा तस्मात् प्रदेशात्कक्षान्तरं विविक्तप्रकोष्ठावकाशमन्यद्गत्वागृहाभ्यन्तरे धृतशस्त्रो रहस्याभिधायिनांचराणां स्वव्यापारं शृणुयात्
”)