| YouTube Channel

पौषः (pauSaH)

 
Apte
English
पौषः [pauṣḥ],
N.
 of a lunar month in which the moon is in the Puṣya asterism (corresponding to DecemberJanuary). -षी The day of full-moon in the month of Pauṣa
पौष्यां तिथौ पुष्यमसूत पत्नी
R.*
 18.32. -षम् A festival.
A fight, combat.
Apte 1890
English
पौषः 1 N. of a lunar month in which the moon is in the Puṣya asterism (corresponding to December-January).
षी The day of full moon in the month of Pauṣa
R. 18. 32.
षं {1} A festival.
2 A fight, combat.
Apte Hindi
Hindi
पौषः
पुं*
 - पौषी+अण्
एक चांद्रमास का नाम जिसमें चन्द्रमा पुष्य नक्षत्र में रहता है
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पौषः, तैषः, सहस्यः, पौषिकः, हैमनः, तिष्यः, तिष्यकः
noun
मासभेदः चान्द्रसंवत्सरे द्वादशमासान्तर्गतदशमः मासः।
"पौषे अतिशीतता अस्ति।"
Synonyms:
 पौषः
noun
गुरुग्रहस्य द्वादशवर्षीयस्य चक्रस्य तृतीयः वर्षः ।
"वराह-मिहिरस्य बृहत्-संहितायां पौषः समुल्लिखित:"
Synonyms:
 पौषः
noun
संवत्सरविशेषः ।
"बृहस्पतेः द्वादशसंवत्सरेषु तृतीयः संवत्सरः"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पौषः,
पुं,
 (पौषी पौर्णमास्यस्मिन्निति । सास्मिन्पौर्णमासीत्यण् ।) वैशाखादिद्बादशमासान्त-र्गतनवममासः । पुष्यनक्षत्रयुक्ता पौर्णमासीयत्र मासे सः । तत्पर्य्यायः । तैषः २ सहस्यः ३ ।इत्यमरः ॥
पौषिकः ४ हैमनः ५ । इति राज-निर्घण्टः ॥
तिष्यः ६ तिष्यकः ७ । इति शब्द-रत्नावली ॥
अयं धनुःस्थरविप्रारब्धशुक्लप्रति-पदादिदर्शान्तरूपो मुख्यचान्द्रः । कृष्णप्रति-पदादिपौर्णमास्यन्तरूपो गौणचान्द्रः । धनू-राशिस्थरविकः सौरः । इति स्मृतिः ॥
* ॥
तत्र जातफलम् । यथा, कोष्ठीप्रदीपे ।“निगूढमन्त्रः सुकृशाङ्गयष्टिःपरोपकारी पितृवित्तहीनः ।कष्टान्वितार्थव्ययकृद्विधिज्ञःपौषप्रसूतः पुरुषः सुधीरः ॥
”