पौनर्भव (paunarbhava)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishपौनर्भव [paunarbhava], [पुनर्भू विदा˚ अपत्ये अञ्]
Relating to a widow who has married a second husband.
Repeated, superfluous.
वः The son of a widow remarried, one of the twelve sons recognised by the old Hindu law
2.13
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वयेच्छया । उत्पादयेत् पुनर्मूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥ 9.175. भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे * 13.9.15
3.1.55.
The second husband of a woman
पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनः संस्कारमर्हति 9.176.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishपौनर्भव, अस्, आ, अम् (fr. पुनर्-भू), re-
peated, additional
relating or belonging to a widow
who has married a second husband
(अस्), m. the
son of a widow remarried, the offspring of a twice-
married woman by her second husband, one of the
sons or heirs admitted by the old Hindū law
पौ-
नर्भवो भर्ता, a woman's second husband.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiपौनर्भव
वि* - पुनर्भू+अञ्
जिसने दूसरे पति से विवाह कर लिया है ऐसी विधवा से संबंध रखने वाला
पौनर्भव
वि* - पुनर्भू+अञ्
दोहराया हुआ
पौनर्भवः
- पुनर्भू+अञ्
"पुनर्विवाहिता विधव का पुत्र, प्राचीन हिन्दु-धर्मशास्त्र में स्वीकृत बारह पुत्रों में से एक "
पौनर्भवः
- -
स्त्री का दूसरा पति
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपौनर्भव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
निष्पत्तिः - > "अञ्" (४-१-१०४)
व्युत्पत्तिः - > पुनर्भुवोऽपत्यम्
विस्तारः - > "या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वयेच्छया । उत्पादयेत् पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥" - मनु० ९-१७५
पौनर्भव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎರಡನೆಯ ಸಲ ಮದುವೆಯಾದವಳ ಪತಿ
विस्तारः - > "सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्यागतापि वा । पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनः संस्कारमर्हति ॥" - मनु० ९-१७६
L R Vaidya
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritपौनर्भवपारस्त्रैणेयौ पुनर्भूपरस्त्रियोः ॥ ५४७ ॥
पौनर्भव (पुं), पारस्त्रैणेय (पुं)
पुराणम्
Englishपौनर्भव / PAUNARBHAVA. See under bandhudāyāda.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपौनर्भवः, (पुनर्भुवोऽपत्यमिति । पुनर्भू +“अनृष्यानन्तर्य्ये विदादिभ्योऽञ् ।” ४ । १ ।१०४ । इति अञ् ।) द्वादशविधपुत्त्रान्तर्गत-पुत्त्रविशेषः । इति जटाधरः ॥
पुनर्भूपुत्त्रः ।स तु भर्त्तृपरित्यक्तविधवयोरन्येनोत्पादितः ।तस्य लक्षणं यथा, --“वा पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वयेच्छया ।उत्पादयेत् पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥
”इति मानवे । ९ । १७५ ॥
“येति । या भर्त्त्रा परित्यक्ता मृतभर्त्तृका वास्वेच्छया अन्यस्य पुनर्भार्य्या भूत्वा यमुत्पादयेत्स उत्पादकस्य पौनर्भवः पुत्त्र उच्यते ।” इतितट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥
* ॥
भर्त्तृविशेषः ।अक्षतयोन्योर्भर्त्तृपरित्यक्तविधवयोः पौनर्भवेनभर्त्त्रा सह विवाहविधिः एवं कौमारं पति-मुत्सृज्यान्यमाश्रित्यपुनरागतायास्तेन कौमा-रेण भर्त्त्रा सह विवाहविधिर्यथा, --“सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्यागतापि वा ।पौनर्भवेन भर्त्त्रा सा पुनः संस्कारमर्हति ॥
”इति मानवे । ९ । १७६ ॥
“सा चेदिति । सा स्त्री यद्यक्षतयोनिः सतीअन्यमाश्रयेत्तदा तेन पौनर्भवेन भर्त्त्रा पुनर्व्विवा-हाख्यं संस्कारमर्हति । यद्वा कौमारं पतिमुत्-सृज्यान्यमाश्रित्य पुनस्तमेव प्रत्यागता भवतितदा तेन कौमारेण भर्त्त्रा पुनर्व्विवाहाख्यंसंस्कारमर्हति ।” इति तट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥
* ॥
कन्याविशेषे, स्त्री । सप्तविधपौनर्भवाः कन्यावर्ज्जनीयाः । यथा, --“सप्त पौनर्भवाः कन्या वर्ज्जनीयाः कुलाधमाः ।वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमङ्गला ॥
उदकस्पर्शिता या च या च पाणिगृहीतिका ।अग्निं परिगता या च पुनर्भूप्रभवा च या ।इत्येताः काश्यपेनोक्ता दहन्ति कुलमग्निवत् ॥
कृतकौतुकमङ्गला बद्धकङ्कणा । उदकस्पर्शिताउदकपूर्व्वं दत्तेति रत्नाकरः ।” इत्युद्वाह-तत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritपौनर्भव पुंस्त्री पुनर्भू + विदा० अपत्ये अञ् । पुनर्म्ब पत्ये१ द्वादशपुत्रमध्ये पुत्रभेदे “पत्या या च परित्यक्ता विधवा-वा स्वयेच्छया । उत्पादयेत् पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते”मनुः । २ तथाविधकन्यायां स्त्री स्वार्थे अण् । तत्रार्थे“सप्त पौनर्भवाः कन्या वर्जनीयाः कुलाधमाः । वाचा-दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमङ्गला । उदकस्पर्गिता याच या च पाणिगृहीतिका । अग्निं परिगता या चपुनर्भूप्रभवा च । इत्येताः काश्यपेनोक्ता दहन्ति कुल०मग्निवत्” काश्यपोक्ते सप्तविधे ३ कन्याभेदे च । आर्ष-त्वात् ङीबभावः । अजादेराकृतिगणत्वात् वा टाप्इत्येके । पुनर्भुवं विन्दति अण । ४ गुनर्भूवेदकेभर्त्तरि । “सा चेदक्षतयोनिः स्यात् गतप्रत्यागताऽपिवा” । पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनःसंस्कारगर्हति” मनुः ।
Capeller
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.