पौण्ड्र (pauNDra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishपौण्ड्र (-ण्ड्रः)
1. A country, extending from Rangpur across the
Ganges to the Jungle Mahals and part of south Behar, including
therefore the greater part of Bengal.
2. The Native of that
country.
3. A king of that country.
4. A sort of sugar-cane of
a pale straw colour.
5. Name of the conch-shell of Bhīma.
पुण्ड्र
the same, अण्
also with कन् added पौण्ड्रक ।
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishपौण्ड्रः [pauṇḍrḥ], 1 of a country.
A king or inhabitant of that country
पौण्ड्रश्च बलिनां वरः Hariv.
A kind of sugar-cane.
A sectarial mark.
of the conchshell of Bhīma
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः 1. 15. -वर्धनः (पौण्ड्रम् इक्षुविशेषं वर्धयति) of the country of Bihar.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishपौण्ड्र पौण्ड्र, अस्, m. (fr. पुण्ड्र), a species
of sugar-cane of a pale straw colour
N. of a country
(said to include part of South Behar and Bengal)
N. of a king of this country (regarded as a son of
Vasu-deva)
N. of the conch-shell of Bhīṣma
a
mark, sectarial mark
(आस्), m. pl., N. of a people,
the inhabitants of the Pauṇḍra country.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiपौण्ड्रः
- पुंड्र+अण्
एक देश का नाम
पौण्ड्रः
- पुंड्र+अण्
"उस देश का राजा, या निवासी"
पौण्ड्रः
- पुंड्र+अण्
र्क प्रकार का गन्ना
पौण्ड्रः
- पुंड्र+अण्
संप्रदायबोधक तिलक
पौण्ड्रः
- पुंड्र+अण्
भीम के शंख का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ದೇಶ
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೌಂಡ್ರದೇಶದ ದೊರೆ
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೌಂಡ್ರದೇಶದ ಜನರು
व्युत्पत्तिः - > पौण्ड्रोऽस्य अभिजनस्तस्य राजा वा
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೀಮಸೇನನ ಶಂಖ
प्रयोगाः - > "पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः"
उल्लेखाः - > गीता० १-१५
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುತನುವೆಂಬ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಸುದೇವನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಟ್ಟೆಯಿರುವ ಕಬ್ಬು
पौण्ड्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪನಯನಾದಿ ಕ್ರಿಯಾಲೋಪದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ
L R Vaidya
Englishवैजयन्तीकोषः
SanskritWord: पौण्ड्रः
Root: पौण्ड्र
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son of a Dhīvara and a Tīvarī
Shloka(s):
3|5|50|1 ► तीवरी धीवरात् पौण्ड्रं बर्बरं यवनादसौ। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|50|1 ⇢ पौण्ड्रः (पौण्ड्र) (पुं) ⇒ Son of a Dhīvara and a Tīvarī ⇒
Related word(s):
Mahabharata
EnglishPauṇḍra^1 (“king of the Puṇḍras or Pauṇḍras”). § 233 (Svayaṃvarap.)
I, 187, †7020 (Kaliṅga-VangādhipaPāṇḍya-Pºāḥ, present at the svayaṃvara of Draupadī).-§ 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 84 (only C., B. has Tuṇḍaḥ).
Pauṇḍra^2, the conch-shell of Bhīmasena. § 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 25, 844 (mahāśaṅkhaṃ).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 51, 2115 (do.).
Pauṇḍra^3, pl. (ºāḥ), a people. § 223 (Vāsishṭha): I, 175, 6684 (arose from the froth of Vasishṭha's cow).--§ 342 (Indralokābhigamanap.): III, 51, 1988 (sa-Pºoḍrān, had been present at the rājasūya).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 365 (only C.).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 50, 2081 (only B., C. has Huṇḍāḥ), 2083 (only C., B. has Puṇḍrāḥ, in the army of Yudhishṭhira).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 4, 122 (had formerly been vanquished by Karṇa)
11, 396 (had formerly been vanquished by Kṛshṇa).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 20, 802 (º-Matsyakāḥ, in the army of Duryodhana).--§ 607 (Karṇap.): VIII, 45, 2084 (KāśaPºāḥ).--§ 641 (Rājadh.): XII, 65, 2430 (enumeration of barbarous and low peoples).--§ 739 (Ānuśāsanik.): XIII, 35, 2158 (degraded to śūdras). Cf. Pauṇḍrika, pl., Puṇḍra, pl.
पुराणम्
Englishपौण्ड्र १ / PAUṆḌRA I. One of the barbarous tribes of men who had originated from the tail of nandinī. (Śloka 37, Chapter 174, Ādi Parva).
पौण्ड्र २ / PAUṆḌRA II. A resident of the state of pauṇḍra. This state was in existence during the mahābhārata period. The king of the state was also called pauṇḍra. pauṇḍra was present for the marriage of pāñcālī. (Chapter 186, Ādi Parva). Pauṇḍras were also present for the rāja- sūya conducted by dharmaputra. During the big battle the Pauṇḍras fought against the kauravas constructing a krauñcavyūha (a battle array in the shape of a stork). (Chapter 50, bhīṣma parva). kṛṣṇa and karṇa on two different occasions conquered this country. (śānti Parva, M.B.) The Pauṇḍras were Kṣatriyas once. But the brahmins cursed them and changed them into Śūdras. (Chapter 85, anuśāsana parva).
पौण्ड्र ३ / PAUṆḌRA III. The conch of Bhīmasena. He blew his conch at the beginning of the mahābhārata battle and also at the time when duryodhana fell down dead. (Chapter 61, śalya Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपौण्ड्रः, देशभेदः । चन्देल इति ख्यातः । इतिशब्दरत्नावली ॥
(सोऽस्य अभिजनस्तस्य राजावा । अण् । तद्देशनृपः । यथा, हरिवंशे ।“पाण्ड्यं पौण्ड्रं कलिङ्गञ्च मात्स्यञ्चैव जनार्द्दनः ।जघान सहितान् सर्व्वान् -- ॥
”पौण्ड्रदेशोद्भवे, पुंभूम्नि । यथा, हरिवंशे ।११६ । ५२ ।“अङ्गवङ्गकलिङ्गैश्च सार्द्धं पौण्ड्रैश्च वीर्य्यवान् ।निर्य्ययौ चेदिराजस्तु भ्रातृभिः स महारथैः ॥
”)भीमसेनस्य शङ्खः । यथा, --“पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्म्मा वृकोदरः ॥
”इति श्रीभगवद्गीतायाम् । १ । १५ ॥
(पुडि खण्डने + “स्फायितञ्चीति ।” उणा० २ ।१३ । इति रक् । ततःप्रज्ञाद्यण् ।) इक्षुभेदः ।इति रत्नमाला ॥
पुँडि इति भाषा ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritपौण्ड्र २ वेशमेदे स च वृ० स० १४० पूर्वस्यासुक्तः मा० भी० ९ अ०सोऽस्य अमिखनः तस्य राजा वा अण् । २ तद्देशनृप्रे २ पि-त्रादिक्रमेण तद्देशवासिनि च । “पौण्ड्रश्च वलिनां वरः”हरि०वं० ९१ अ० । स च कृष्णेन निहतः “पाण्ड्यं पौण्ड्रंकलिङ्गश्च मात्स्यञ्चैव जनार्दनः । जथान सहितान्सर्वान्” हरिवं० १६१ अ० । “वसुदेवस्य सुतनूपत्नीजाते४ पुत्रभेदे । “सुतनूश्च नराची च शौरेरास्तां परिग्रहः ।पौण्ड्रश्च कपिलश्चैव वसुदेवस्य तौ सुतौ । नराच्वां क०पिलो जज्ञे पौण्ड्रश्च सुतनूसुतः । तयोर्नृपोऽभवत्पौण्ड्रः कपिलश्च वनं ययौ” हरिवं० १६२ अ० । ५ भ्रीम-सेनशङ्खे ६ इक्षुभेदे शब्दमा० । ७ क्रियालोपेन वृष०लत्वप्राप्ते क्षत्रियभेदे मनुः १० । ४४ स्वार्थे क । तत्रार्थेइजुभेदे (पुडि) ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.