पेशल (pezala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पेशल mfn.
   (-लः-ला-लं)
	 1. Dexterous,  clever.
	 2. Beautiful,  agreeable, 
3. Fraudulent,  crafty.
	 4. Soft,  smooth.
	 5. Tender,  delicate.
	 6.
Thin,  slender.
 E.
  पिश् to be a component part,  अलच् aff.
  
 also पेषल
and पेसल ।

Capeller Eng

English

 पेशल॑ a.
  = prec.
  + handsome,  beautiful,  charming, 
pleasant,  n.
  as abstr.
  
 clever,  dexterous,  abstr.
   °त्व† n.
 

Yates

English

 पेशल (लः-ला-लं)
a. Dexterous
beautiful
 crafty
 soft,  smooth.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पेशल   pezala   adj.
   delicate   
   पेशल   pezala   adj.
   soft    
   पेशल   pezala   adj.
   tender   
   पेशल  pezala  adj.
   artificially formed   
   पेशल  pezala  adj.
   crafty  
   पेशल  pezala  adj.
   smart   
   पेशल  pezala  adj.
   lovely  
   पेशल  pezala  adj.
   beautiful   
   पेशल  pezala  adj.
   decorated  
   पेशल  pezala  adj.
   pleasant   
   पेशल  pezala  adj.
   expert  
   पेशल  pezala  adj.
   clever   
   पेशल  pezala  adj.
   fraudulent  
   पेशल  pezala  adj.
   adorned   
   पेशल  pezala  adj.
   charming  
   पेशल  pezala  adj.
   skilful   
   पेशल  pezala  n.
   loveliness  
   पेशल  pezala  n.
   grace   
   पेशल  pezala  n.
   beauty  
   पेशल  pezala  n.
   comeliness   
   पेशल  pezala  n.
   charm     
            

Wilson

English

 पेशल
mfn.
   (-लः-ला-लं)
1 Dexterous,  clever.
2 Beautiful,  agreeable.
3 Fraudulent,  crafty.
4 Soft,  smooth.
E.
  प्रिश to be a component part,  अलच् aff
 also पेषल and
पेसल.

Apte 1890

English

 पेश(ष-स)ल a. 1 Soft,  tender,  delicate
 पुष्पचापमिव पेशलं स्मरः R. 11. 45
 9. 40
 Me. 93. 
2 Thin,  slender (as waist)
 R. 13. 34. 
3 Lovely,  beautiful,  charming,  good
 Bv. 2. 2. 
4 Expert,  clever,  skilful
 Bh. 3. 56
 एकोन्मीलनपेशलः U. 6. 34. 
5 Crafty,  fraudulent. 
6 Decorated,  adorned. 
लं Beauty. 
लः N. of Viṣṇu. 

Monier Williams Cologne

English

 पेशल॑ mf(आ)n.  (g. सिध्मादि) artificially formed,  adorned,  decorated,  VS.
 
 TBr.

 beautiful,  charming,  lovely,  pleasant,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 soft,  tender,  delicate,  Kālid.
 

 expert,  skilful,  clever,  Bhartṛ.
 

 fraudulent,  crafty,  L.
 

 पेशल॑ m.
  N.
  of Viṣṇu,  V.
 

 पेशल॑ n.
  charm,  grace,  beauty,  loveliness,  BhP.
  

Monier Williams 1872

English

 पेशल,  अस्,  आ,  अम्,  artificially formed,  adorned, 
decorated
 beautiful,  charming,  lovely,  pleasant
soft,  smooth,  tender
 skilful,  dexterous,  expert, 
clever,  ingenious
 fraudulent,  deceitful,  crafty
 (अम्), 
n. beauty,  loveliness
 [cf. Gr. ποικ-ίλο-ς,  ποικἰλλ-ω:
Lat. ping-o,  pic-tor,  pic-tura: Old Germ. feh, 
‘variegated:’ Slav. pĭstrŭ,  ‘variegated
’ pis-ati, 
‘to write:’ Lith. pisz-nu-s,  ‘splendid.’]
—पेशल-
त्व,  अम्,  n. dexterity,  skill.
—पेशल-मध्य,  अस्, 
आ,  अम्,  slender-waisted,  having a delicate or slender
waist.

Macdonell

English

 पेशल peśa-lá,  a.
  artistically fashioned,  🞄decorated
 beautiful,  charming,  lovely
 tender
 🞄refined
 skilful,  dexterous,  clever,  ingenious
 🞄n.  beauty,  charm: -tva,  n.
  dexterity,  skill
 🞄-akṣa,  a.
  lovely-eyed: -tā,  f.
  abst. ɴ..

Benfey

English

 पेशल पेशल,  i. e. पिश् + अल, 
 I. adj.
 ,  f.
 
ला।
 1. Beautiful,  Megh. 75.
 2. Soft, 
tender,  Böhtl. Ind. Spr. 650.
 3. Dex-
terous,  889.
 4. Crafty.
 II. n.
  Beauty, 
Bhāg. P. 1,  10,  30.
 -- Comp.
 
अति-,  adj.
 
very crafty,  Hit. ii. d. 109. -- Cf. 
ποικίλος.

Apte Hindi

Hindi

पेशल
वि* - पिश्+अलच्
"मृदु,  मुलायम्,  सुकुमार"

पेशल
वि* - पिश्+अलच्
"दुबला-पतला,  क्षीण"

पेशल
वि* - पिश्+अलच्
"मनोहर,  सुन्दर,  लावण्ययुक्त,  अच्छा"

पेशल
वि* - पिश्+अलच्
"विशेषज्ञ,  चतुर,  कुशल"

पेशल
वि* - पिश्+अलच्
"चालाक,  छली"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पेशल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು /ನಾರಾಯಣ
व्युत्पत्तिः - > पेशं तदुपलक्ष्यं रामणीयकं लाति गृह्णाति इति
प्रयोगाः - > "अक्रूरः पेशलो दक्षः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "त्वरातिशयतः स्रस्तस्रग्भूताम्बरसुन्दरः । गजेन्द्ररक्षासमये योऽसौ स्यात् पेशलः स्मृतः ॥" - निरुक्तिः
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೃದುವಾದ /ಕೋಮಲವಾದ
निष्पत्तिः - > पिश (अवयवे) - भावे "घञ्" (३-३-१८) । ला (आदाने) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > पेशं रूपं लाति
प्रयोगाः - > "सा सन्न्यस्ताभरणमवला पेशलं धारयन्ती शय्योत्सङ्गे निहितमसकृद्दुःखदुःखेन गात्रम्"
उल्लेखाः - > मेघ० २-३०
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೃಶವಾದ /ತೆಳುವಾದ
प्रयोगाः - > "एषा त्वया पेशलमध्ययापि घटाम्बुसंवर्धितबालचूता"
उल्लेखाः - > रघु० १३-३४
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸುಂದರವಾದ /ಚೆಲುವಾದ /ಮನೋಹರವಾದ
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಕ್ಷ /ಸಮರ್ಥ /ಚತುರ
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಧುರವಾದ /ಇಂಪಾದ
प्रयोगाः - > "बकुलपुष्परसासवपेशलध्वनिरगान्निरगान्मधुपावलिः"
उल्लेखाः - > माघ० ६-७
पेशल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧೂರ್ತ /ವಂಚಕ /ಮೋಸಗಾರ

L R Vaidya

English

 peSala {% a. (f. ला) %} 1. Tender,  delicate,  R.xi.45,  ix.40,  Megh.ii.30
charming,  beautiful,  lovely
thin,  slender,  R.xiii.34
expert,  dexterous,  clever
crafty,  fraudulent.

Bopp

Latin

 पेशल (r. पिश् s. अल)
1) pulcher,  gratus,  suavis,  amoe-
nus. MEGH. 75. (Schol. मनोहर).
2) ut videtur,  indutus, 
conjunctus,  praeditus. SA. 5. 35.: शक्तिपेशल
 UP. 3.:
प्रीतिपेशल.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मुदु,  पेलव,  पेशल,  मुदु,  मुदुल,  मृदु,  मराल,  कोमल,  ललित,  मृदुल,  कल,  अपुष्ट,  अरूक्ष,  अरूक्षित,  अरूक्ष्ण,  अलूक्ष,  आर्द्र,  कौमार,  क्लिन्न,  धीर
adjective
 
यस्मिन् कठोरता नास्ति।
 "तस्य स्वभावः सरलः तथा च मृदुः अस्ति।"

Synonyms:
  चतुर,  चतुरक,  निपुण,  निष्ण,  निष्णात,  विशारद,  पटु,  प्रवीण,  प्राज्ञ,  विचक्षण,  विदग्ध,  पटुमति,  पटिष्ठ,  पटीयस्,  पेशल,  प्रणत,  प्रतीत,  अणुक,  अभिज्ञ,  उल्लाघ,  ऋभु,  ऋभुमत्,  ऋभुष्ठिर,  ऋभ्व,  ऋभ्वन्,  ऋभ्वस्,  करण,  कर्मठ,  कर्मण्य,  कलाप,  कलिङ्ग,  कल्य,  कारयितव्यदक्ष,  कुशल,  कुशलिन्,  कृतकर्मन्,  कृतमुख,  कृतिन्,  कृत्नु,  क्रियापटु,  छेक,  छेकल,  छेकाल,  तूर्णि,  तेजीयस्,  धीवन्,  धीवर,  धृत्वन्,  धृषु,  नदीष्ण,  नयक,  नागर,  नागरक,  नागरिक,  निर्ग्रन्थक,  निर्ग्रन्थिक,  प्रोह,  प्रौण,  बहुपट,  बुध,  बुध्द,  मतिमत्,  मनस्विन्,  मर्मज्ञ,  विज्ञ,  विडङ्ग,  विदुर,  विद्वल,  शिक्व,  सुधी,  सुविचक्षण,  समाप्त
adjective
 
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
 "चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"

Synonyms:
  सुकुमार,  अदृढ,  अस्थूल,  क्षीण,  तनु,  मृदु,  मिष्ट,  पेलव,  पेशल,  सघृण,  सुभग
adjective
 
यः दृढं नास्ति।
 "सुकुमाराणि वस्तूनि अनायासेन भिद्यन्ते।"

Synonyms:
  सुभग,  चारु,  पेशल,  गृत्स,  ललित
adjective
 
यः  आकर्षकरीत्या सज्जीभवति।
 "विवाहादिषु अवसरेषु जनाः स्वान् सुभगान् दर्शयितुं प्रयतन्ते।"

Synonyms:
  सुन्दर,  चारु,  रुचिर,  सुदृश्य,  शोभन,  कान्त,  वाम,  सुरुप,  मनोरम,  मनोज्ञ,  साधु,  सौम्य,  श्रीयुक्त,  सुमुख,  अभिराम,  सुषम,  पेशल,  रुच्य,  मञ्जु,  मञ्जुल,  वृन्दार,  मनोहारिन्,  लावण्यवत्,  रूपवत्,  भद्रक,  रमणीय,  रामणीयक,  बन्धूर,  बन्धुर,  वल्गु,  हारि,  स्वरूप,  अभिरूप,  दिव्य
adjective
 
रूपलावण्यसम्पन्नः।
 "बालकः सुन्दरः अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mkhas pa
१) कुशल २) कृताविन् ३) कृतिन् ४) कोविद ५) कौशल ६) कौशल्य ७) कौशिक ८) चतुर ९) दक्ष १०) निपुण ११) निष्ठित १२) पटु १३) पण्डित १४) पण्डितत्व १५) पाण्डित्य १६) पेशल १७) प्रतीत १८) प्रवीण १९) प्राज्ञ २०) बुद्ध २१) बुद्धिमत् २२) बुध २३) मनीषिन् २४) मेधाविन् २५) विचक्षण २६) विज्ञ २७) विद् २८) विदु २९) विद्वस् ३०) व्यक्त ३१) सत् ३२) सुकर्मार ३३) सूरि

gya nom pa
१) पेशल २) प्रणिहित ३) प्रणीत ४) वैशाल्य ५) सम्पन्न

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।
वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥
साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।
काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
-wordlist-
 
चारु (वा),  हारि (वा),  रुचिर (वा),  मनोहर (वा),  वल्गु (वा),  कान्त (वा),  अभिराम (वा),  बन्धुर (वा),  वाम (वा),  रुच्य (वा),  सुषम (वा),  शोभन (वा),  मञ्जु (वा),  मञ्जुल (वा),  मनोरम (वा),  साधु (वा),  रम्य (वा),  मनोज्ञ (वा),  पेशल (वा),  हृद्य (वा),  सुन्दर (वा),  काम्य (वा),  कम्र (वा),  कमनीय (वा),  सौम्य (वा),  मधुर (वा),  प्रिय (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

नाममाला

Sanskrit

कोमल,  मृदु,  पेशल
अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥
verse 0.1.1.155
page 0075

Mahabharata

English

Peśala = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पेशलः,  त्रि,  (पिश अवयवे + भावे घञ् । पेशंलातीति । ला + कः । यद्वा,  पेशोऽस्यास्तीति ।सिध्मादित्वात् लच् ।) चारुः । (यथा,  देवी-भागवते । ५ । ९ । ५९ ।“महिषस्य वचः श्रुत्वा पेशलं मन्त्रिसत्तमः ।जगाम तरसा कामं गजाश्वरथसंयुतः ॥
”)सुन्दरः । (यथा,  रघुः । ९ । ४० ।“युवतयः कसुमं दधुराहितंतदलके दलकेसरपेशलम् ॥
”)दक्षः । चतुरः । कोमलः । इत्यमरभरतौ ॥
(यथा,  मुकुन्दमालायाम् । २१ ।“इदं शरीरं परिणामपेशलंपतत्यवश्यं श्लथसन्धि जर्जरम् ।किमौषधैः क्लिश्यसि मूढ दुर्म्मते !निरामयं कृष्णरसायनं पिब ॥
”)घूर्त्तः । इति शब्दरत्नावली ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पेश(ष)(स)ल त्रि०
  पिश(ष)(स)--अलच् । १ सुन्दरे २ दक्षे३ कोमले च अमरः । मूर्द्धन्यदन्त्यमध्योऽप्युक्तार्थेषुभरतः । ४ धूर्त्ते शब्दर० । पेशोरूपमस्त्यस्य सिध्मा० लच् ।५ विष्णौ पु०
  । “अक्रूरः पेशलो दक्षः” विष्णुस०

Capeller

German

 पेशल॑ dass.,  lieblich,  reizend,  zart,  fein, 
gewandt
 n.
  Schönheit,  Anmut.

Burnouf

French

 पेशल पेशल a. (पिश्
 sfx. अल) délicat
 gracieux, 
beau
		 séduisant
		 habile
		 qqf.  trompeur.
		 En compos. doué
de: प्रितिपेशल joyeux,  heureux.

Stchoupak

French

 पेशल-
 a. bien fait,  beau,  plaisant 
 tendre,  délicat 
 expert,  habile
 
 -अम् tendrement,  avec délicatesse 
 nt. charme,  grâce,  beauté 
-ई-कृ- embellir.
°मध्य- a. qui a la taille fine.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.