| YouTube Channel

पृष्ठम् (pRSTham)

 
Apte
English
पृष्ठम् [pṛṣṭham], [पृष् स्पृश्-वा थक् नि˚
Uṇ.*
 2.12]
The back, hinder part, rear
धर्मः स्तनो$धर्मपथो$स्य पृष्ठः
Bhāg.*
 2.1. 32.
The back of an animal
अश्वपृष्ठमारूढः
&c.
The surface or upper side
मरुपृष्ठान्युदम्भांसि (चकार)
R.*
 4.31
12.67
आसन्नभूपृष्ठमियाय देवः
Ku.*
 7.51
so अवनिपृष्ठचारिणीम्
U.*
 3.
The back or the other side (of a letter, document
&c.
 )
लेख्यस्य पृष्ठे$भिलिखेद्दत्त्वा दत्त्वर्णिको धनम्
Y.*
 2.93.
The flat roof of a house.
The page of a book. (पृष्ठेन, पृष्ठे 'behind, from behind').
Remainder (शेष)
'पृष्ठं चरममात्रे स्यात्' इति विश्वः
एष भारतयुद्धस्य पृष्ठं संशयमिष्यति
Mb.
 * 5.167.11.
Comp.
 -अनुग, -गामिन्, -यायिन्
a.
 going behind, following
युद्धकाले$ग्रगो यः स्यात् सदा पृष्ठानुगः पुरे
Pt.*
 1.59. -अष्ठीलः, -लम् the back of a tortoise
B. R. -अस्थि
n.
 the back-bone.-आक्षेपः acute and violent pain in the back. -उदय
a.
 an epithet of particular signs of the zodiac, i. e. Aries, Taurus, Gemini, Sagittarius and Capricorn. -ग
a.
 mounted, riding on. -गामिन्
a.
 faithful. -गोपः, -रक्षः a soldier who protects the rear of a warrior while he is fighting
पृष्ठगोपांश्च तस्याथ हत्वा परमसायकैः
Mb.
 * 4.33.39.-ग्रन्थि
a.
 hump-backed. -चक्षुस्
m.
 a crab. -तल्पनम् the exterior muscles on the back of an elephant. -तापः noon, midday.
दृष्टिः a crab.
a bear. -पातिन्
a.
following.
watching, observing.
controlling.-पीठी a broad back. -फलम् the superficial contents of a figure. -भङ्गः
N.
 of a mode of fighting
Mb.
 -भागः the back. -भूमि the upper story of a house.
मांसम् flesh on the back
प्राक् पादयोः पतति खादति पृष्ठमांसम्
H.*
 1.81.
a fleshy protuberance on the back.
the remaining flesh (चरममांस)
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् । न भक्षयेत् वृथा मांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥
Mb.
 * 12.193.14. ˚अद, ˚अदन a back-biter, slanderer, calumniator. (-दम्, -दनम्) back-biting
पृष्ठमांसादनं तद्यत् परोक्षे दोषकीर्तनम् Hem.
see पृष्ठमांस above. -यानम् riding.-लग्न
a.
 following. -वंशः the back-bone. -वास्तु
n.
 the upper story of a house
पृष्ठवास्तुनि कुर्वीत बलिं सर्वात्मभूतये
Ms.*
 3.91. -वाह्
m.
 , -वाह्यः a draught-ox. -शय
a.
 sleeping on the back. -शृङ्गः a wild goat. -शृङ्गिन्
m.
a ram.
a buffalo.
a eunuch.
an epithet of Bhīma.
Apte Hindi
Hindi
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
"पीठ, पिछला हिस्सा, पिछाड़ी"
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
जानवर की पीठ
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
सतह या ऊपर का पार्श्व
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
पीठ या दूसरी तरफ
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
घर की चपटी छत
पृष्ठम्
नपुं*
 - "पृष् स्पृश् वा थक्, नि* साधुः"
पुस्तक का पृष्ठ
पृष्ठम्
नपुं*
 - पृष्+ (स्पृश्)+थक् नि*
पीठ
पृष्ठम्
नपुं*
 - पृष्+ (स्पृश्)+थक् नि*
पुस्तक के पत्र का एक पार्श्व
पृष्ठम्
नपुं*
 - पृष्+ (स्पृश्)+थक् नि*
शेष
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पृष्ठम् कृ einen Buckel, Bückling machen, Kuṭṭ. 736.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पत्रम्, पृष्ठम्
noun
ग्रन्थस्य पत्रम्।
"अस्मिन् ग्रन्थे शताधिकानि पत्राणि सन्ति।"
Synonyms:
 पृष्ठम्
noun
अवयवविशेषः, शरीरपश्चाद्भागः।
"गौः पृष्ठेन हलं वहति।"
Synonyms:
 शिखरम्, शिखा, अग्रम्, अग्रभागः, पृष्ठम्, शृङ्गम्, चूडा, शिरम्, उपरिभागः, शीर्षकम्
noun
कस्यापि वस्तुनः स्थानस्य वा उपरिभागः अग्रदेशः तथा च कस्मिन्नपि विषये अर्जितम् अत्युच्चस्थानम् च।
"मन्दिरस्य शिखरे केतुः शोभते। / पर्वतस्य शिखरे धूमम् दृष्ट्वा तत्र वह्निः अस्ति इति ज्ञायते"