| YouTube Channel

पृषतः (pRSataH)

 
Apte Hindi
Hindi
पृषतः
पुं*
- पृष्+अतच्
चित्तीदार हरिण
पृषतः
पुं*
- पृष्+अतच्
पानी की बूँद
पृषतः
पुं*
- पृष्+अतच्
"धब्बा, निशान"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मृगः, हरीणः, कुरङ्गः, वातायुः, अजिनयोनिः, सारङ्गः, चलनः, पृषत्, भीरुहृदयः, मयुः, चारुलोचनः, जिनयोनिः, कुरङ्गमः, ऋष्यः, ऋश्यः, रिष्यः, रिश्यः, एणः, एणकः, कृष्णतारः, सुलोचनः, पृषतः
noun
पशुविशेषः, चतुष्पादः चित्राङ्गः यः तृणादिकं मृग्यते।
"मृगस्य चर्म मुनिना आसनार्थे उपयुज्यते।"
Synonyms:
अम्बुकणः, उदबिन्दुः, उदस्तोकः, उदकबिन्दुः, जलबिन्दुः, पृषन्तिः, पृषतः, वारिबिन्दुः, वारिलेशः, शीकरकणः, शीकरः, अब्बिन्दुः
noun
जलस्य बिन्दुः।
"पद्मपत्रस्थः अम्बुकणः सूर्यप्रकाशे मौक्तिकसदृशः दृश्यते।"
Synonyms:
कणः, बिन्दुः, क्षोदः, विप्लुट्, विप्रुट्, पृषत्, पृषतः, पृषन्ति, लवः, लेशः, स्तोकः, गडः, कणिका, शीकरः, स्फाटकः, पुष्वा
noun
निष्यन्दमान-जलादि-द्रवपदार्थानां गोलिकासमः लघुः अंशः।
"जलस्य कणैः घटः पूरितः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पृषतः
Root: पृषत
Gender: पुं
Number: all
अर्थः रक्तबिन्दुमान् हरिणः
Meaning(s):
Red spotted deer
Shloka(s):
3|4|13|2 शम्वरस्त्वल्पहरिणः पृषतस्तु बिन्दुमान्॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
3|4|13|2 पृषतः (पृषत) (पुं) Red spotted deer रक्तबिन्दुमान् हरिणः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृषतः,
पुं,
(पर्षतीति पृषि सेके + “पृषिरञ्जिभ्यांकित् ।” उणा० १११ इति अतच् चकित् ।) विन्दुः इत्यमरः १०
(यथा, रघौ ।“करीव सिक्तं पृषतैः पयोमुचांशुचिव्यपाये वनराजिपल्वलम्
”)श्वेतविन्दुयुक्तमृगः इति मेदिनी ते, १३५
तत्पर्य्यायः रङ्कुः शवलपृष्ठकः इतिराजनिर्घण्टः
(यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने४६ अध्याये “हरिणर्ष्यकुरङ्गकरालकृतमाल-शरभश्वदंष्ट्रा पृषतचारुस्करमृगमातृकाप्रभृतयोजङ्घाला मृगाः कषाया मधुरा लघवो वात-पित्तहरास्तीक्ष्णा हृद्या वस्तिशोधनाश्च
*
द्रुपदराजस्य पिता यथा, महाभारते ।१३१ १७ ।“भरद्वाजसखा चासीत् पृषतो नाम पार्थिवः ।तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत् सुतः
”मण्डलिसर्पान्तर्गतसर्पविशेषः यथा, --“आदर्शमण्डलः श्वेतमण्डलो रक्तमण्डलश्चित्र-मण्डलः पृषतो रोध्रपुष्प इत्यादिषु
इतिसुश्रुते कल्पस्थाने चतुर्थेऽध्याये
)