| YouTube Channel

पृश्निपर्णी (pRzniparNI)

 
शब्दसागरः
English
पृश्निपर्णी
f.
 (-णी) A plant, (Hemionites cordifolia, ) according to some of
its synonymes, but in ROXBURGH'S Catalogue, Hedysarum lagopo-
dioides.)
E.
 पृश्नि small, पर्ण a leaf.
Yates
English
पृश्नि-पर्णी (र्णी) 3.
f.
 A plant (Her-
monities cordifolia).
Wilson
English
पृश्निपर्णी
f.
 (-र्णी) A plant, (Hemionites cordifolia, according to
some of its synonyms, but in ROXBURGH'S Catalogue, Hedysarum lagopodioides.)
E.
 पृश्नि small, पर्ण a leaf.
Monier Williams Cologne
English
पृश्नि—पर्णी॑
f.
 id.,
ŚBr.
KātyŚr.
Suśr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पृश्निपर्णी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರಿಹೊನ್ನೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > "ङीष्" (४-१-६४)
व्युत्पत्तिः - > पृश्नि स्वल्पं पर्णमस्याः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पृश्निपर्णिका, पृश्निपर्णी, पृथक्पर्णी, चित्रपर्णी, अङ्घ्रिवल्लिका, क्रोष्टुविन्ना, सिंहपुच्छी, कलशिः, धावनिः, गुहा, पृष्णिपर्णी, लाङ्गली, क्रोष्टुपुच्छिका, पूर्णपर्णी, कलशी, क्रोष्टुकमेखला, दीर्घा, शृगालवृन्ता, त्रिपर्णी, सिंहपुच्छिका, सिंहपुष्पी, दीर्घपत्रा, अतिगुहा, घृष्ठिला, चित्रपर्णिका, महागुहा, शृगालविन्ना, धमनी, धामनी, मेखला, लाङ्गूलिका, लाङ्गूली, लाङ्गूलिकी, पृष्टिपर्णी, पृष्टपर्णी, दीर्घपर्णी, अङ्घ्रिपर्णी, धावनी, खरगन्धा, खरगन्धनिभा, गोरक्षतण्डुला, चतुष्फला, झषा, धावनी, नागबला, महागन्धा, महापत्त्रा, महाशाखा, महोदया, विश्वदेवा, विश्वेदेवा, ह्रस्वगवेधुका, घण्टा, घोण्टाफल, गोरक्षतण्डुल, गाङ्गेरुकी, गोलोमिका, द्युतिला, ब्रह्मपर्णी, रसालिहा, शीर्णनाला, सुमूला, खगशत्रुः, श्वपुच्छम्
noun
औषधोपयोगी लताविशेषः।
"पृश्निपर्णिकायाः श्वेतवर्णयुक्तं वर्तुलाकाररूपं पुष्पं भवति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पृश्निपर्णी
Root: पृश्निपर्णी
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli
Shloka(s):
3|3|136|1 ► पृश्निपर्ण्यां पृथक्पर्णी लाङ्गूली पदपर्णिका। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|136|2 ► गुहा कलशिधावन्यौ दीर्घा सा चित्रपर्णिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|136|1 ⇢ पृश्निपर्णी (पृश्निपर्णी) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|1 ⇢ पृथक्पर्णी (पृथक्पर्णी) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|1 ⇢ लाङ्गूली (लाङ्गूली) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|1 ⇢ पदपर्णिका (पदपर्णिका) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|2 ⇢ गुहा (गुहा) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|2 ⇢ कलशि (कलशि) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
➠ 3|3|136|2 ⇢ धावनी (धावनी) (स्त्री) ⇒ Hedysarum lagopodioides
Tamil Cittāmalli ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
English
Pṛśni-parṇī (‘having a speckled leaf’) is the name of a plant
mentioned in a hymn of the Atharvaveda^1 as a protection
against evil beings procuring abortion, called Kaṇvas (pre-
sumably a sign of hostility to the Kaṇva family).^2 It also
appears in the Śatapatha Brāhmaṇa, ^3 being identified with
Hermionitis cordifolia by the St. Petersburg Dictionary, but
Roth^4 in a subsequent contribution suggests that it is the
same as a plant later called lakṣmaṇā, and regarded as curing
barrenness. The scholiast on the Kātyāyana Śrauta Sūtra^5
thinks that the Glycine debilis is meant.
1) ii. 25, 1 et seq.
2) Cf. Lanman in Whitney's Transla-
tion of the Atharvaveda, 65
Bergaigne,
Religion Védique, 2, 465
Hillebrandt,
Vedische Mythologie, 1, 207.
3) xiii. 8, 1, 10.
4) Cited by Whitney, loc. cit.
5) xxv. 7, 17.
Cf. Weber, Indische Studien, 13, 187
Zimmer, Altindisches Leben, 69
Bloom-
field, Hymns of the Atharvaveda, 302.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृश्निपर्णी,
स्त्री,
 (पृश्नि स्वल्पं पर्णमस्याः । ङीष् ।)लताविशेषः । चाकुलिया इति भाषा । चक-रौत् इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः । पृथक्-पर्णी २ चित्रपर्णी ३ अङ्घ्रिवल्लिका ४ क्रोष्टु-विन्ना ५ सिंहपुच्छी ६ कलशिः ७ धावनिः ८गुहा ९ । इत्यमरः । २ । ४ । ९२ ॥
केचित्तुपृश्निपर्ण्यादिचतुष्कं चाकुलिया इति ख्याता-याम् । क्रोष्टुविन्नादिपञ्चकं विरालछाँइ इतिख्यातायामित्याहुः । एतत्तु वैद्या न श्रद्दधते । तेहि कलश्यादिशब्देन पृश्निपर्णीमेव गृह्णन्ति ।पृश्निपर्णी सिंहपुच्छी चित्रपर्णी कटुसिंह-पुच्छी अनयोरल्पभेदान्नवैवैकार्था इति केचित् ।इति भरतः ॥
अपि च ।पिष्टपर्णी १० लाङ्गली ११ क्रोष्टुपुच्छिका १२पूर्णपर्णी १३ कलशी १४ क्रोष्टुकमेखला १५दीर्घा १६ शृगालवृन्ता १७ त्रिपर्णी १८ सिंह-पुच्छिका १९ दीर्घपत्रा २० अतिगुहा २१घृष्ठिला २२ चित्रपर्णिका २३ । इति साञ्जेरत्नमाला ॥
महागुहा २४ शृगालविन्ना २५घमनी २६ मेखला २७ लाङ्गूलिका २८ पृष्टि-पर्णी २९ दीर्घपर्णी ३० । इति राजनिर्घण्टः ॥
अङ्घ्रिपर्णी ३१ धावनी ३२ । इति भावप्र-काशः ॥
अस्या गुणाः । कटुत्त्वम् । अतीसारकास-वातरोगज्वरोन्मादव्रणदाहनाशित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
त्रिदोषघ्नत्वम् । वृष्यत्वम् । मधु-रत्वम् । सरत्वम् । श्वासरक्तातीसारतृड्वमि-नाशित्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
ग्राहित्वम् ।इति राजवल्लभः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पृश्निपर्णी स्त्री पृश्नि स्वल्पं पर्णमस्याः ङीप् । (चाकुलिया) विख्यातायां लतायाम् अमरः ।