| YouTube Channel

पृथुकः (pRthukaH)

 
Apte
English
पृथुकः [pṛthukḥ] कम् [kam], कम् Rice parched and flattened (Mar. पोहे)
याचित्वा चतुरो मुष्टीन् विप्रात् पृथुकतण्डुलान्
Bhāg.*
 1.8.14.-कः A child
निन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः
Śi.*
 3.3
विचित्रं तद् गेहं भवति पृथुकार्तस्वरमयम्
पृथुकः परिशीलितो न युद्धेष्वकृतास्त्रः परकैतवानभिज्ञः Rām. Ch.2.25
Bhāg.*
 1.12.2. -का A girl.
Apte 1890
English
पृथुकः
कं Rice parched and flattened (Mar. पोहे).
कः A child
निन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः Śi. 3. 30
का A girl.
Apte Hindi
Hindi
पृथुकः
पुं*
 - पृथु+कै+क
"चौले, चिवड़े, बच्चा"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शिशुः, पाकः, पोतः, अर्भकः, डिम्भः, पृथुकः, शावकः, शावः, अर्भः, शिशुकः, पोतकः, भिष्टकः
noun
जन्मनः अनन्तरम् एकवर्षीयः द्विवर्षीयः वा बालः।
"माता शिशुं दुग्धं पाययति।"
Synonyms:
 पृथुकः
noun
निष्टपाः परिभृष्टाः तण्डुलाः ।
"पण्डितः दध्ना सह पृथुकम् अत्ति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पृथुकः
Root: पृथुक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ boy
⇒ young of any animal
⇒ species of grain [pl.]
Shloka(s):
2|9|47|2 ► पृथुकः स्याच्चिपिटको धाना भ्रष्टयवे स्त्रियः॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|47|2 ⇢ पृथुकः (पृथुक) (पुं) ⇒ boy, young of any animal, species of grain [pl.]
➠ 2|9|47|2 ⇢ चिपिटकः (चिपिटक) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ भृष्टव्रीह्यादिः
उपाधि ➡ पक्वम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पृथुकः,
पुं,
 (पृथुरेव । पृथु + संज्ञायां कन् । यद्वा, प्रथते इति । प्रथ + “अर्भकपृथुकेति ।” उणा०५ । ५३ । इति कुकन् संप्रसारणञ्च ।) त्तिपि-टकः । इत्यमरः ॥
क्लीवलिङ्गोऽप्ययम् । यथा, --“द्विःस्विन्नमन्नं पृथुकं शुद्धं देशविशेषके ।नात्यन्तशस्तं विप्राणां भक्षणे च निवेदने ॥
अभक्ष्यञ्च यतीनाञ्च विधवाब्रह्मचारिणाम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते ब्रह्मखण्डे २७ अध्यायः ॥
(यथास्य गुणाः ।“पृथुका गुरवो वल्या कफविष्टम्भकारिणः ॥
”इति वाभटे सूत्रस्थाने षष्ठेऽध्याये ॥
“पृथुका गुरवो भृष्टान् भक्षयेदल्पशस्तु तान् ।यावा विष्टभ्य जीर्य्यन्ति सतुषा भिन्नवर्च्चसः ॥
”इति चरके सूत्रस्थाने सप्तविंशेऽध्याये ॥
“पृथुका गुरवः स्निग्धा बृंहणा कफवर्द्धनाः ।बल्याः सक्षीरभावात्तु वातघ्ना भिन्नवर्च्चसः ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये ॥
चाक्षुषमन्वन्तरे देवगणभेदः । यथा, हरि-वंशे । ७ । ३२ ।“आद्या प्रभूता ऋभवः पृथुकाश्च दिवौकसः ॥
”)
पृथुकः, त्रि, (प्रथते इति । प्रथ + “अर्भकपृथुक-पाका वयसि ।” उणा० ५ । ५३ । इति कुकन्सम्प्रसारणञ्च । यद्वा, पृथु यथा स्यात् तथाकायति शब्दायते इति । कै शब्दे + कः ।)बालकः । इति मेदिनी । के, १२६ ॥
(यथा, माघे । ३ । ३० ।“प्रक्रीडितान् रेणुभिरेत्य तूर्णंनिन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः ॥
”)