पृथुक (pRthuka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पृथुक mfn.
   (-कः-का-कं) The young of any animal.
	 mn.  (-कः-कं) Rice or
grain flattened.
	 f.
  (-का) Hingupatri: see पृथु.
 E.
  प्रथ् to be famous, 
aff.
   कुकन् or पृथु as above,  and कन् added.

Capeller Eng

English

 पृ॑थुक m.
  n.
  half-ripe rice
 m.
  boy,  young animal.

Yates

English

 पृथुक (कः-का-कं) 1.
m.
  f.
  n.
  The
young of any animal.
m.
  n.
  Rice
flattened.
f.
  A drug.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पृथुक  pRthuka  m.
   boy  
   पृथुक  pRthuka  m.
   young of any animal   
   पृथुक  pRthuka  m.
   species of grain  [ pl. ]  
   पृथुक  pRthuka  m.
 n.
   rice scalded with hot water and then dried over a fire and ground in a mortar   
   पृथुक  pRthuka  m.
 n.
   rice or grain flattened  
   पृथुक  pRthuka  n.
   flakes of rice     
            

Wilson

English

 पृथुक
mfn.
   (-कः-का-कं) The young of any animal.
mn.  (-कः-कं)
Rice or grain flattened.
f.
  (-का) Hingupatri: see पृथु.
E.
  प्रथ to be famous,  aff.
   कुकन् or पृथु as above,  and कन्
added.

Apte

English

पृथुकः [pṛthukḥ] कम् [kam],  कम् Rice parched and flattened (Mar.  पोहे)
 याचित्वा चतुरो मुष्टीन् विप्रात् पृथुकतण्डुलान् Bhāg.*
  1.8.14.-कः A child
 निन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः Śi.*
  3.3
 विचित्रं तद् गेहं भवति पृथुकार्तस्वरमयम्
 पृथुकः परिशीलितो न युद्धेष्वकृतास्त्रः परकैतवानभिज्ञः Rām.  Ch.2.25
 Bhāg.*
  1.12.2. -का A girl.

Apte 1890

English

 पृथुकः 
कं Rice parched and flattened (Mar. पोहे). 
कः A child
 निन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः Śi. 3. 30 
का A girl. 

Monier Williams Cologne

English

 पृ॑थुक mn.  rice or grain flattened

 rice scalded with hot water and then dried over a fire and ground in a mortar,  TBr.
  
 BhP.
  
 Suśr.
  (also -तण्डुल,  Āp.
  
 BhP.
  )

 पृ॑थुक m.
  a boy,  the young of any animal,  Hariv.
 
 Śiś.
  &c.
  

 पृ॑थुक m.
  pl.
  a species of grain,  Car.
 

 पृ॑थुक m.
  v.l. for पृथु-ग,  VP.
  

Monier Williams 1872

English

 पृथुक,  अस्,  अम्,  m. n. rice or grain flattened
rice scalded with hot water and then dried over a
fire and ground in a mortar
 (अस्),  m. a child, 
boy,  the young of any animal
 (आ),  f. a girl
 a
species of plant (= हिङ्गु-पत्त्री).

Macdonell

English

 पृथुक pṛ́thu-ka,  m.
  n.
  half-ripe,  flattened 🞄rice
 m.
  boy
 young of an animal
 -kuca‿utpīḍam,  abs. pressing to her full bosom
 🞄-cāru‿añcita‿īkṣaṇa,  a.
  having wide,  beautiful,  🞄and curved eyes
 -jaghana,  a.
  having 🞄broad hips
 -tara,  cpv. very great or considerable
 🞄-tarī-kṛ,  open (the eyes) wider
 🞄-tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  largeness,  greatness,  wideness
 🞄-daṃṣṭra,  a.
  having large incisors
 🞄-datta,  m.
  N. of a frog
 -darśin,  a.
  far-seeing 🞄(fig.)
 -dhāra,  a.
  broad-edged
 -párśu,  🞄a.  having broad (curved) swords
 (ú) -pāṇi,  🞄a.  broad-handed (Savitṛ)
 -pratha,  a.
  far-famed
 🞄-protha,  a.
  having wide nostrils 🞄(horse)
 -bāhu,  a.
  thick-armed
 -yaśas,  a.
  🞄far-famed.

Benfey

English

 पृथुक पृथुक,  perhaps प्रथ् + उक, 
 I. m.
 
 1. Rice or grain flattened.
 2.
A child,  a boy,  Śiś. 3,  30.
 3. The
young of any animal.
 II. f.
  का,  A girl.
 -- Cf.  probably πόρταξ,  πόρτις,  perhaps
παρθένος.

Apte Hindi

Hindi

पृथुकः
पुं*
  - पृथु+कै+क
"चौले,  चिवड़े,  बच्चा"

पृथुकम्
नपुं*
   - पृथु+कै+क
"चौले,  चिवड़े"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पृथुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಲಕ /ಎಳೆಯಶಿಶು /ಶಿಶು
निष्पत्तिः - > प्रथ (प्रख्याने) - "कुकन्" सम्प्रसारणञ्च (उ० ५-५३)
प्रयोगाः - > "प्रक्रीडितान् रेणुभितेत्य तूर्णं निन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-३०
पृथुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಲಕ್ಕಿ
विस्तारः - > "पृथुकौ चिपिटार्भकौ" - अम०

L R Vaidya

English

 pfTuka {% (I) m.n. %} Rice parched and flattened.

 pfTuka {% (II) m. %} A child.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

बालक
पु
बालक,  खेचर,  व्याघ्र,  पृथुक
बालकः खेचरो व्याघ्रो बालकः पृथुकः स्मृतः ।
बालकं गन्धद्रव्यं च जटाजूटं च बालकम् ॥ १०० ॥
verse 1.1.1.100
page 0007

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 pṛthuka,  adj. (not recorded in this sense
 = Skt. pṛthu,  -ka svārthe),  broad: (paṭe … trihasta-,  text tṛhasta-)-pṛthuke Mmk 〔311.12〕 (prose).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
बालः पाकः शिशुर्डिम्भः पोतः शावः स्तनंधयः ।
पृथुकार्भोत्तानशयाः क्षीरकण्ठः कुमारकः ॥ ३३८ ॥
-wordlist-
 
बाल (पुं),  पाक (पुं),  शिशु (पुं),  डिम्भ (पुं),  पोत (पुं),  शाव (पुं),  स्तनन्धय (पुं),  पृथुक (पुं),  अर्भ (पुं),  उत्तानशय (पुं),  क्षीरकण्ठ (पुं),  कुमारक (पुं)

--source--
 
पृथुकश्चिपिटस्तुल्यौ लाजाः स्युः पुनरक्षताः ॥ ४०१ ॥
-wordlist-
 
पृथुक (पुं),  चिपिट (पुं),  लाजाः (पुंस्त्रीब),  अक्षत (पुंक्ली),  अक्षताः (पुंब)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

बाल
बाल,  पाक,  अर्भक,  गर्भ,  पोत,  पृथुक,  शिशु,  शाव,  डिम्भ
बालः पाकोऽर्भको गर्भः पोतश्च पृथुकः शिशुः ।
शावो डिम्भश्च विज्ञेयो वटुर्माणवको मतः ॥ ५०२ ॥
verse 2.1.1.502
page 0057

पृथुक
पृथुक,  चिपिट,  कुट्टित
भृष्टं धान्यं लाजाः पृथुकाश्चिपिटाश्च कुट्टितास्ते स्युः ।
verse 2.1.1.585
page 0066

पुराणम्

English

पृथुक / PṚTHUKA. A devagaṇa of raivata manvantara.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  पृथुकः
Root:  पृथुक
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ boy
⇒ young of any animal
⇒ species of grain [pl.]
Shloka(s): 
2|9|47|2 ► पृथुकः स्याच्चिपिटको धाना भ्रष्टयवे स्त्रियः॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|9|47|2 ⇢ पृथुकः (पृथुक) (पुं) ⇒ boy, young of any animal, species of grain [pl.]
➠ 2|9|47|2 ⇢ चिपिटकः (चिपिटक) (पुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ भृष्टव्रीह्यादिः
उपाधि ➡ पक्वम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पृथुकः,  पुं,
   (पृथुरेव । पृथु + संज्ञायां कन् । यद्वा, प्रथते इति । प्रथ + “अर्भकपृथुकेति ।” उणा०५ । ५३ । इति कुकन् संप्रसारणञ्च ।) त्तिपि-टकः । इत्यमरः ॥
 क्लीवलिङ्गोऽप्ययम् । यथा,  --“द्विःस्विन्नमन्नं पृथुकं शुद्धं देशविशेषके ।नात्यन्तशस्तं विप्राणां भक्षणे च निवेदने ॥
अभक्ष्यञ्च यतीनाञ्च विधवाब्रह्मचारिणाम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते ब्रह्मखण्डे २७ अध्यायः ॥
(यथास्य गुणाः ।“पृथुका गुरवो वल्या कफविष्टम्भकारिणः ॥
”इति वाभटे सूत्रस्थाने षष्ठेऽध्याये ॥
“पृथुका गुरवो भृष्टान् भक्षयेदल्पशस्तु तान् ।यावा विष्टभ्य जीर्य्यन्ति सतुषा भिन्नवर्च्चसः ॥
”इति चरके सूत्रस्थाने सप्तविंशेऽध्याये ॥
“पृथुका गुरवः स्निग्धा बृंहणा कफवर्द्धनाः ।बल्याः सक्षीरभावात्तु वातघ्ना भिन्नवर्च्चसः ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये ॥
चाक्षुषमन्वन्तरे देवगणभेदः । यथा,  हरि-वंशे । ७ । ३२ ।“आद्या प्रभूता ऋभवः पृथुकाश्च दिवौकसः ॥
”)

 पृथुकः,  त्रि,  (प्रथते इति । प्रथ + “अर्भकपृथुक-पाका वयसि ।” उणा० ५ । ५३ । इति कुकन्सम्प्रसारणञ्च । यद्वा,  पृथु यथा स्यात् तथाकायति शब्दायते इति । कै शब्दे + कः ।)बालकः । इति मेदिनी । के,  १२६ ॥
 (यथा, माघे । ३ । ३० ।“प्रक्रीडितान् रेणुभिरेत्य तूर्णंनिन्युर्जनन्यः पृथुकान् पथिभ्यः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पृथुक पु०
  पुथु कं जलं पेयत्वेनास्त्यस्व अच् । १ चिपिटकेअमरः । तस्य चर्वणे बहुजलशोपणात् तश्र तथात्वम् ।अस्य क्लीवत्वमपि “द्विःखिन्नमन्नं पृथुकं शुद्धं देशविशेषके”व्रह्मवै० ख० २१ अ० । पृथु कं शिरोऽस्य । २ बालके पुंस्त्री०मेदि० । ३ हिङ्गुपत्र्यां स्त्री शब्दरत्ना० ।

Capeller

German

 पृ॑थुक m.
  n.
  halbreifer Reis
 m.
  Knabe, 
Tierjunges,  Pl. Art Korn. 

Stchoupak

French

 पृथुक-
 m.
  nt. riz à moitié mûr et grossièrement pilé 
 m.
 
garçon,  petit d'animal.
°तण्डुल- m.
  riz,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.