| YouTube Channel

पृच् (pRc)

 
शब्दसागरः
English
पृच्(ई)पृची r. 2nd cl. (पृक्ते) r. 7th cl. (पृणक्ति) To touch, to be or bring
in contact. r. 1st and 10th cls. (पर्चति पर्चयति-ते)
1. To hinder or
restrain.
2. To touch. सम्पर्के अदा० आत्म० अक० सेट् । संयमने सक० सम्पर्के
अक० चु० उभ० पक्षे भ्वा० पर० सेट् ।
Capeller Eng
English
1 पृच् पृण॑क्ति पृङ्क्ते॑ etc.,
pp.
 पृक्त॑ (q.v. ) mix,
mingle, unite or combine with (instr. ,
r.
loc.
 )
fill, satiate
bestow
richly, lavish upon (loc. )
augment, increase. —आ mix or unite with
(instr. )
fill, satiate (M. refl.)
pervade, penetrate. उप add to
(loc. ), increase, augment
approach,
esp.
 for sexual intercourse. वि
bring asunder, separate from (instr. )
scatter, disperse, fill, satiate.
सम्
A.
M.
 mix, mingle, join, touch
fill, endow, present with (instr. ).
— Cf. अनुपृक्त, स॑पृक्त.
2 पृ॑च्
f.
 refreshment.
Yates
English
पृच् (ल, ई, ङ) पृक्ते 2.
d. To touch.
(ध, ई) पृणक्ति 7.
a. Idem. (कि)
पर्चति, पर्चयति 1. 10.
a. To
touch
to hinder.
Apte
English
पृच् [pṛc], I. 2 Ā. (पृक्ते, पृक्ण) To come in contact with. -II. 7
P.
 (पृणक्ति, पृक्त)
To bring into contact with, join, unite
एवं वदन् दाशरथिरपृणग्धनुषा शरम्
Bk.*
 6.39.
To mix, mingle.
To be in contact with, touch.
To satisfy, fill, satiate.
To augment, increase,
Ved.
 To give or grant bountifully. -III. 1
P.
 , 1
U.
 (पर्चति, पर्चयति-ते)
To touch, come in contact with.
To hinder, oppose.
Apte 1890
English
पृच् {vI.v} {c2c} A. (पृक्ते, पृक्ण) To come in contact with. {vII.v} {c7c} P. (पृणक्ति, पृक्त) 1 To bring into contact with, join, unite
एवं वदन् दाशरथिरपृणग्धनुषा शरं Bk. 6. 39.
2 To mix, mingle.
3 To be in contact with, touch.
4 To satisfy, fill, satiate.
5 To augment, increase.
6 Ved To give or grant bountifully. {vIII.v} {c1c} P., {c10c} U. (पर्चति, पर्चयति-ते) 1 To touch come in contact with.
2 To hinder oppose.
Monier Williams Cologne
English
1. पृच्
cl.
 7.
P.
 (Dhātup. xxix, 25) पृण॑क्ति Ā. पृङ्क्ते॑ (or
cl.
 2. पृक्ते,
Dhātup.
 xxiv, 20
cl.
 1.
P.
 पृञ्चति,
AV.
cl.
 3.
P.
 पिपृग्धि, पिपृक्त,
RV.
pf. पपृचुः,
AitBr.
पपृचासि, °च्यात्, °चान॑,
RV.
aor.
 प॑र्चस् [p. पृचान॑, ib.
Prec. प्रिचीमहि] ib.
अप्राक्,
AV.
अपृक्षि, °क्त, ib.
अपर्चीत्, °चिष्ट
Gr.
fut. पर्चिष्यति, °ते, पर्चिता, ib.
inf.
 -पृ॑चे, -पृ॑चस्,
RV.
 ),
to mix, mingle, put together with (instr., rarely
loc.
धनुषा शरम्, ‘to fix the arrow upon the bow’,
Bhaṭṭ.
 ), unite, join,
RV.
&c.
&c.
to fill (Ā. one's self?), sate, satiate,
RV.
MBh.
to give lavishly, grant bountifully, bestow anything (acc. or
gen.
 ) richly upon (dat. ),
RV.
to increase, augment, ib. (prob. connected with √ पॄ, to fill
cf.
 also √ पृज्.)
2. पृ॑च्
f.
 food, nourishment, refreshment,
RV.
 v, 74, 10 (cf. घृत-, मधु-).
Monier Williams 1872
English
पृच् 1. पृच्, cl. 7. P. पृणक्ति, पपर्च,
पर्चिष्यति, अपर्चीत्, पर्चितुम्
cl. 2.
A. पृक्ते or पृङ्क्ते (sometimes referred to a form
पृञ्च्), पपृचे or पपृञ्चे, पर्चिता or पृञ्चिता,
पर्चिष्यते, अपर्चिष्ट, पर्चितुम्
cl. 1. A.
पर्चति, &c. (?), to mix, mingle
to bring into
contact, connect, unite, join
to be in contact, touch
to fill, satisfy, sate, satiate
to give lavishly, grant
bountifully, bestow anything (acc. or gen.) richly
upon any one (dat.), lavish upon (Ved.)
to increase,
augment, multiply
(A.) to fill one's self (?)
cl. 1.
10. P. पर्चति, पर्चयति, &c., to touch
to hin-
der, restrain (?)
[cf. Gr. πλέκ-ω, πλέγ-μα, πλοκή,
πλόκαμο-ς, δί-πλαξ, perhaps πόρκο-ς, πόρκη-ς:
Lat. plec-t-o, am-plec-t-or, plic-o, du-plex, Parca,
plăg-a: Umbr. tribricu, ‘triplicity:’ Goth. flah-
t-om, ‘with folds
’ fal-th-a, ‘I fold
’ flaht, flihtu,
fluhtumês: Old Germ. flihtu, flahs = Mod. Germ.
Flachs = Eng. flax
flehtan: Mod. Germ. flech-t-
en: Angl. Sax. folg-ian: Slav. ple-t-a, ‘I plait.’]
2. पृच्, क्, f., Ved. refreshment
(Sāy.) = प्राप्-
तुं कामयमान, desirous of attaining, or = भुज्,
enjoying
[cf. घृत-प्°, मधु-प्°।]
Macdonell
English
पृच् PṚC, Ⅶ. pṛṇákti, pṛṅkté (V.), 🞄Ⅲ. P. pipṛc and papṛc (V., very rare), 🞄mix, mingle, unite, put in connexion, with 🞄(in. , rarely lc.)
fill, satiate
bestow (ac., g.) 🞄in abundance on (d.)
augment: pp. pṛkta, 🞄mixed, united, being in contact with (in. or 🞄—°)
filled with, full of (in. or —°). ā, pervade
🞄mix up with (in. ). upa, put oneself 🞄close to, be near. sam, P. Ā. mix, unite, 🞄touch
endow with (in. )
Ā. ps. be mixed or 🞄united, come into contact: pp. saṃpṛkta, 🞄mingled, united, or come into contact with, 🞄contiguous to (in. , —°, or rarely lc.)
filled 🞄with (in. ).
Benfey
English
पृच् पृच्, ii. 7, Par., and ii. 2,
Ātm. , and पृञ्च् पृञ्च्, ii. 2, Ātm.
1. To mix.
2. To unite, Rājat. 4, 1.
3. To fill, MBh. 1, 3659. Ptcple. of
the pf. pass. पृक्त,
1. Touched.
2.
Touching. -- With the prep. अनु अनु,
अनुपृक्त, Mixed. -- With सम् सम्,
संपृक्त,
1. Mixed.
2. United, Man. 9,
322
near to, Vikr. d. 142. -- Cf. pro-
bably πλέκω, πόρκος
Lat. plicare,
plecto
Goth. flahta
O.H.G. flehtan
also A.S. folgian.
Apte Hindi
Hindi
पृच्
"अदा* आ* , " - -
संपर्क में आना
पृच्
"रुधा* पर* , " - -
"संपर्क में लाना, सम्मिलित होना, मिल जाना"
पृच्
"रुधा* पर* , " - -
"मिश्रण करना, मिलाना"
पृच्
"रुधा* पर* , " - -
"संपर्क में होना, स्पर्श करना"
पृच्
"रुधा* पर* , " - -
"संतुष्ट करना, भरना, संतृप्त करना"
पृच्
"रुधा* पर* , " - -
"बढाना, वृद्धि करना"
L R Vaidya
English
pfc {% (I) vi. 2A (pp. पृक्ण
pres. पृक्ते) %} To come in contact with.
pfc {% (II) vt. 7P (pp. पृक्त
pres. पृणक्ति) %} 1. To bring into contact, to unite, to join, अपृणग्धनुषा शरम् Rt.vi.39
2. to satisfy, to satiate
3. to increase, to augment.With सम्-, to bring in contact with, to mix, to unite.
pfc {% (III) vt. or vi. 1P, 10U (pres. पर्चति, पर्चयति-ते) %} 1. To hinder
2. to come in contact with.
Bopp
Latin
1. पृच् 7. P. पृणच्मि.
1) miscere, conjungere. RAGH. 213.:
पृक्तस् तुषारैः पवनः
BHATT. 6. 39.: अपृणग् धनु-
षा शरम्. -- De आपृच्, उपपृच्, प्रपृच् in dial. Vêd.
v. Westerg. (Cf. पृज्, पृञ्ज्, वृच्
Graffius - III. 769. -
apte huc refert gr. πλέϰω, ut videtur e πέϱϰω cum λ
pro ϱ qnod in πόϱϰης, πόϱϰος servatum est
lat. plico,
plecto
germ. vet. FLAHT, flihtu, flaht, fluhtumês.)
c. सम् conjungere. सम्पृक्त conjunctus. MAN. 9. 322. 12.
14. 19.
R. Schl. II. 65. 8. RAGH. 1. 1.
2. पृच् 1. et 10. P. 2. A. i. q. पृच् cl. 7.
Lanman
English
√pṛc (pṛṇákti, pṛṅkté
papárca
áprākṣīt,
ápṛkta [882]
pṛktá
pṛcyáte). fill
mix
put in connection with. [perhaps
connected w. √1pṛ, ‘fill.’]
+ upa, put one's self close to, be near.
Kridanta Forms
Sanskrit
पृच् (पृ꣡चीँ॒ सम्पर्चने सम्पर्के - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = पर्चनम्
अनीयर् = पर्चनीयः - पर्चनीया
ण्वुल् = पर्चकः - पर्चिका
तुमुँन् = पर्चितुम्
तव्य = पर्चितव्यः - पर्चितव्या
तृच् = पर्चिता - पर्चित्री
क्त्वा = पर्चित्वा
ल्यप् = प्रपृच्य
क्तवतुँ = पृक्तवान् - पृक्तवती
क्त = पृक्तः - पृक्ता
शानच् = पृचानः - पृचाना
पृच् (पृ꣡चीँ꣡ सम्पर्के - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् = पर्चनम्
अनीयर् = पर्चनीयः - पर्चनीया
ण्वुल् = पर्चकः - पर्चिका
तुमुँन् = पर्चितुम्
तव्य = पर्चितव्यः - पर्चितव्या
तृच् = पर्चिता - पर्चित्री
क्त्वा = पर्चित्वा
ल्यप् = प्रपृच्य
क्तवतुँ = पृक्तवान् - पृक्तवती
क्त = पृक्तः - पृक्ता
शतृँ = पृञ्चन् - पृञ्चती
पृच् (पृ꣡चँ꣡ संयमने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = पर्चनम्
अनीयर् = पर्चनीयः - पर्चनीया
ण्वुल् = पर्चकः - पर्चिका
तुमुँन् = पर्चयितुम् / पर्चितुम्
तव्य = पर्चयितव्यः / पर्चितव्यः - पर्चयितव्या / पर्चितव्या
तृच् = पर्चयिता / पर्चिता - पर्चयित्री / पर्चित्री
क्त्वा = पर्चयित्वा / पर्चित्वा
ल्यप् = प्रपर्च्य / प्रपृच्य
क्तवतुँ = पर्चितवान् / पृचितवान् - पर्चितवती / पृचितवती
क्त = पर्चितः / पृचितः - पर्चिता / पृचिता
शतृँ = पर्चयन् / पर्चन् - पर्चयन्ती / पर्चन्ती
शानच् = पर्चयमानः / पर्चमानः - पर्चयमाना / पर्चमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 पृच्
मूलधातुः:
 पृच
धात्वर्थः:
 संयमने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 पर्चयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आधृषीयः
धातुः:
 पृच्
मूलधातुः:
 पृची
धात्वर्थः:
 सम्पर्चने
गणः:
 अदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 पृक्ते
धातुः:
 पृच्
मूलधातुः:
 पृची
धात्वर्थः:
 सम्पर्चने
गणः:
 रुधादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 पृणक्ति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तृप्, संतृप्, सन्तृप्, प्रतर्पय, पृच्, आपॄ, आपृच्, विपृच्, सम्पृच्, अभितर्पय
verb
कामनासिद्ध्यनुकूलः व्यापारः।
"चिरकालेन तं दृष्ट्वा नयने तृप्यतः।"
Capeller
German
पृ॑च्
f.
 Labung.
Grassman
German
√pṛc, eine Weiterbildung aus par = pur, mit derselben Grundbedeutung „füllen“ und denselben Begriffsübergängen
aber es entwickelt sich in pṛc der Begriff noch weiter zu dem des Anfüllens einer Flüssigkeit mit einer andern (zu ihr gefüllten), des Mischens. 1〉 etwas [A.] füllen, ganz erfüllen, namentlich segnend oder befruchtend
2〉 jemand [A.] füllen, sättigen
3〉 jemand [A.] füllen, erfüllen oder reichlich beschenken mit [I., L.]
4〉 etwas [A., G.] jemandem [D.] zufüllen, d. h. reichlich geben
5〉 etwas [A., G.] reichlich geben
6〉 eine Flüssigkeit [A.] anfüllen mit, mischen mit [I.]. — Die passiven und medialen Formen haben oft eine Bedeutung, die zwischen der passiven und reflexiven schwankt, z. B. „gefüllt werden“ und „sich [Page851] füllen“ u. s. w.
und es sei dies durch ein der Nummer beigefügtes Sternchen(*) bezeichnet.
Mit ā́ 1〉 jemand, etwas [A.] erfüllen, durchdringen
2〉 sich sättigen (med. und Inf.)
(3) jemand [A.] womit [I.] reichlich begaben, beschenken.
úpa 1〉 etwas [A.] hinzufügen zu [L.]
2〉 etwas [A.] mehren
3〉 sich begatten.
prá zufüllen, reichlich mittheilen [D.].
ví 1〉 etwas [A.] zertheilen
2〉 jemand [A.] leer lassen, leer ausgehen lassen.
sám 1〉 etwas [A.] mischen mit [I.]
2〉 etwas [A.] vereinigen mit[I.]
3〉 jemand [A.] beschenken, erfüllen mit [I.]
4〉 mit jemand [I.] seinen Gesang [A.] vermischen
5〉 jemandem [I.] etwas [A.] mittheilen. Der reflexive Sinn ist durch (*) bezeichnet.
Stamm I. pṛñc, stark pṛṇác:
-ṇákṣi 1〉 ródasī {966, 2}. — 5〉 krátum {966, 4}.
-ṇakṣi 3〉 und 1〉 tám vásunā, síndhum ā́pas yáthā {83, 1}. — 3〉 tám śávasā, āyā́ {456, 11}.
-ñcánti 2〉 {428, 10} 〰 sú vaām pṛ́cas. — 5〉 sómam {920, 13} (ádrayas).
-ñcanti 1〉 tvácam {79, 3}.
-ṇák [3. s. Co.] sám 3〉 sāyiám rāyā́, iṣā́ {461, 6}.
-ṇáktu sám 2〉 mádhvā vácāṃsi {334, 10}.
-ṇaktu ā́ 1〉 tvā 〰 indriyám, rájas sū́ryas ná raśmíbhis {84, 1}.
-ṅdhi (für pṛṅgdhi) úpa 1〉 vīréṣu vīrā́n {215, 15}.
-ṅktám [2. du.] 4〉 nas rayím {509, 8}. — 5〉 vā́jasya {609, 2}. — 6〉 hávīṃṣi mádhunā {228, 5}
(sómam mádhunā) {109, 4}.
-ṅktam [dass.] 4〉 nas rayím {625, 36}.
-ṅkté [3. s. me.] sám 2*〉 kṣoṇī́bhis krátubhis ná {921, 9} (mártas). — sam 4〉 pṛ́śnis 〰 háritena vā́cam {619, 4}.
-ñcáte [3. pl.] 3*〉 táviṣīṣu {128, 5}.
-ñcītá [3. s. Opt. me.] úpa 2〉 kṣatrám {40, 8}.
Imperf. apṛñc, stark apṛṇac:
-ṇak [3. s.] 1〉 dhánvāni ájrān 〰 tṛṣāṇā́n {315, 7}.
Stamm II. pipṛc:
-gdhi sám 2〉 tanúam tanúā me {836, 11}.
-kta [2. pl.] sám 3〉 óṣadhīs mádhvā {288, 21}.
papṛc (andere Form des vorigen):
-cāsi [Co.] 4〉 asmé rayím ná bhágam {141, 11}.
-cyām [Opt.] sám 2〉 tanúam tanúā {836, 12} (vgl. V. _{836, 11}).
-cyāt ví 2〉 ásuṣvīn {320, 5} (sómas).
Stamm III. párca:
-as 4〉 nas suvitásya {616, 2}.
Stamm des Pass. pṛcyá:
-áte úpa 1*〉 mátis {781, 2}.
-ate úpa 1*〉 dā́nam bhū́yas {1020, 7}. — sám 2〉 {103, 1}.
-atām úpa 3〉 unapárcanam {469, 8} (vergl. ἐμάχοντο μάχην).
Impf. Pass. apṛcya:
-anta sám 3〉 dhītíbhis {110, 4}.
Aor. apṛc:
-kta [3. s. me.] sám 5〉 devás devébhis rásam {809, 1}. [Page852]
pṛc:
-cīmahi [Opt. me.] 3〉 durmáumānam sumántubhis, iṣā́ {129, 7}.
(Aor. aprāc):
-k mit ápi beimischen AV. 10, 4, 26 viṣé viṣám.
Part. pṛñcát [Stamm I.]:
-án 3〉 devā́n rásena {809, 12}.
-ántam 5〉 dákṣam {644, 14}.
-ántā [du.] 4〉 íṣam sukṛ́te {47, 8}.
-ántas 5〉 maghā́ni {583, 9}.
-atī́ [N. s. f.] pra dāśúṣe {2, 3} (dhénā).
-atī́s [N. pl. f.] 6〉 páyas mádhunā {23, 16}.
P. Med. pṛñcāná:
-ás sam 1*〉 góbhis, adbhís {95, 8}.
papṛcāná [Stamm II.]:
-ásya 6*〉 adbhís {786, 9} (sómasya).
-ā́sas 2*〉 {141, 6}.
Part. Aor. Med. pṛcāná:
-ás 6*〉 mádhvā {809, 11} (sómas).
Part. II. pṛkta:
-as ví 1〉 ási sómena samáyā 〰 {163, 3} (árvā).
-ās [m.] sám 2〉 mádhvā, barháṇā {860, 7} (akṣā́sas).
-ās [N. pl. f.] sám mádhvā {624, 8} (dhenávas Milch).
Verbale pṛ́c (als Inf.):
-ṛ́ce ā 3〉 rāyā́ {404, 2}. — vi támase {309, 3}.
-ṛ́cas [Abl.] sam {226, 6} druhás riṣás sampṛ́cas pāhi sūrī́n (vor dem Zusammentreffen mit.)
Ferner kommt das Verbale pṛ́c als selbstāndiges Substantiv, und in der Verbindung sam-pṛ́c, und im Sinne des Particips in ā-, upa-, ghṛta-, madhu-pṛ́c vor.
pṛ́c, f., Labung [von pṛc].
-ṛ́cas [N. pl.] {428, 10} pṛñcánti sú vaām 〰.
Burnouf
French
*पृच् पृच्। पृणच्मि 7
p. पपर्च
etc.
et
पृचे
p. पपृचे
etc. [Qqf. पर्चामि 1]. Mettre
en contact
adapter, धनुषा शरम् une flèche sur un arc
unir, mêler, मधुना पयस् l'eau et le miel, Vd.
toucher, त्वचम् la peau de qqn.
donner, assigner qqc. [i., g.
ou ac.] à qqn. [dat. ou ac.].
-- पर्चयामि 10
unir, attacher
ensemble.
Cf. स्पृश्।
Stchoupak
French
पृच्-
(पृणक्ति पृङ्क्ते véd.)
pass. {%pṛcyate
pṛkta- %} --
mélanger, mêler
mettre avec, unir à (instr. loc.)
remplir, satisfaire,
rassasier
a. v. mélangé de, plein de, mis en contact avec (instr. ifc.).