पूर्वरूप (pUrvarUpa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पूर्व्वरूप n.
  (-पं)
	 1. Indication of some approaching change.
	 2. Retention
of the first of two concurrent vowels or consonants.
	 3. Symptom
of occurring disease.
 E.
  पूर्व्व previous,  रूप form. 

Capeller Eng

English

 1 पूर्वरूप॑ n.
  indication,  forerunner,  prognostic of
(प्रति)
 a cert.
   figure of speech.

 2 पूर्वरूप a.
  having the previous form,  being as before.

Yates

English

 पूर्व्व-रूप (पं) 1.
n.
  Symptom,  presage.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 adj.
  	-	  having the previous form or shape
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 adj.
  	-	  being as before
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  precursor
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  indication of something approaching
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  omen
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  figure of speech which describes the unexpected return of anything to its former state
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  something prior or antecedent to
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  first of two concurrent vowels or consonants
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  symptom of occurring disease
पूर्वरूप 	-	 pUrvarUpa 	-	 n.
  	-	  harbinger

 
   पूर्वरूप  pUrvarUpa n.
   figure of speech which describes the unexpected return of anything to its former state    

Wilson

English

 पूर्व्वरूप
n.
  (-पं)
1 Indication of some approaching change.
2 Symptom of occurring disease.
E.
  पूर्व्व previous,  रूप form. 

Monier Williams Cologne

English

 पूर्व—रूप॑ n.
  indication of something approaching,  an omen,  AV.
  

 something prior or antecedent to,  (esp.  ) the symptom of occurring disease,  Car.
 
 Suśr.

 the first of two concurrent vowels or consonants (-ता f.
 ),  TUp.
   
 Prāt.
  &c.
  

 (in rhet.) a figure of speech which describes the unexpected return of anything to its former state,  Kuval.
 

 पूर्व—रूप॑ mf(आ)n.  having the previous form or shape,  being as before,  Dhūrtas.
 

Apte Hindi

Hindi

पूर्वरूपम्
नपुं*
   पूर्व-रूपम् -
होने वाले परिवर्तन का संकेत

पूर्वरूपम्
नपुं*
   पूर्व-रूपम् -
रोग होने का लक्षण

पूर्वरूपम्
नपुं*
   पूर्व-रूपम् -
दो सहवर्ती स्वर या व्यंजनो में से पहला जो स्थिर रहे

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पूर्वरूप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವರೂಪಾಲಂಕಾರ /ಅಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ
विस्तारः - > "पुनः स्वगुणसम्प्राप्तिः पूर्वरूपमुदाहृतम्" - चद्रा०
पूर्वरूप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಧಿಯು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಉಂಟಾಗುವ ಸೂಚನೆ /ವ್ಯಾಧಿಯ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣ
पूर्वरूप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ವಸೂಚನೆ /ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದರ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣ
पूर्वरूप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಿನ ರೂಪ

L R Vaidya

English

 pUrva-rUpa {% n. %} 1. indication of approaching change
 2. retention of the first of two concurrent vowels or consonants.

Abhyankara Grammar

English

पूर्वरूप  substitution of the former letter in the place of the two viz. the former and the latter,  as a result of the coalescence of the two cf अमि पूर्वः and the following rules P. VI. 1.107-110.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पूर्व्वरूपं,  क्ली,
   (पूर्व्वं रूपमिति कर्म्मधारयः ।)पूर्व्वलक्षणम् । वैद्यके भाविव्याधिबोधकचिह्रम् ।यथा,  --“--प्राग्रूपं येन लक्ष्यते ।उत्पित्सुरामयो दोषविशेषेणानधिष्ठितः ।लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वाद्व्याधीनां तद्यथायथम् ॥
”द्विविधं हि पूर्व्वरूपं भवति । सामान्यं विशि-ष्टञ्च । सामान्यं येन दोषदूष्यसंमूर्च्छनावस्था-जनितेन भाविज्वरादिव्याधिमात्रं प्रतीयते नतु वातादिजनितत्वादिविशेषः । यथा । श्रमोरतिर्विवर्णत्वमिति । तथा बालगुरुवाक्यप्रद्वे-ऽषादि । सामान्याभिप्रायेणैव तन्त्रान्तरं यथा ।व्याधेर्जातिर्व्वुभूषा च पूर्व्वरूपेण लक्ष्यते ।भावः किमात्मकत्वञ्च लक्ष्यते लक्षणेन तु इति ॥
तथाह पराशरः । पूर्व्वरूपं नाम येन भावि-व्याधिविशेषो लक्ष्यते न तु दोषविशेष इति ।विशिष्टं यथा । उरःक्षतादौ लिङ्गान्येव वाता-दिजान्यव्यक्तानि । यदुक्तं तत्रैव । अव्यक्तंलक्षणं तेषां पूर्व्वरूपमिति स्मृतमिति । तथाहसुश्रुतः ।सामान्यतो विशेषात्तु जृम्भात्यर्थं समीरणात् ।पित्तान्नयनयोर्द्दाहः कफान्नान्नाभिनन्दनमिति ॥
हारीतेऽप्युक्तम् । इति पूर्व्वरूपमष्टानां ज्वराणांसामान्यतो विशेषात्तु जृम्भाङ्गमर्द्दभूयिष्ठं हृद-योद्वेगि वातजमिति । प्राग्रूपं येन लक्ष्यते इत्य-स्यार्थमाह रक्षितः । येन श्रमादिना उत्पित्सुःसामग्रीसाकल्यादुत्पादेच्छरामयो रोगः दोष-विशेषेण वातादिजन्यासाधारणवेपथ्वादिना अन-धिष्ठितोऽसम्बद्धो लक्ष्यते ज्ञायते तत्प्राग्रूपमिति ।लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वादित्यस्यार्थमाह स एव ।प्राग्रूपमित्यनेन पूर्व्वोक्तेन सम्बन्धः लिङ्गं लक्ष-णम् अव्यक्तं नात्यभिव्यक्तं तत्र हेतुरल्पत्वात् नत्वावरणादियोगादव्यक्तत्वमित्यर्थः यथायथं यस्यव्याधेर्यद्रूपं तदेवाव्यक्तं तस्य पूर्व्वमित्यर्थः ।अन्ये तु पूर्व्वरूपलक्षणमाहुः ।स्थानसंश्रयिणः क्रुद्धा भाविव्याधिप्रबोधकम् ।दोषाः कुर्व्वन्ति यल्लिङ्गं पूर्व्वरूपं तदुच्यते ॥
 इति ॥
संक्षेपतस्तु लक्षणं भाविव्याधिबोधकमेव लिङ्गंपूर्व्वरूपम् ।” इति माघवकरविजयरक्षितौ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पूर्व(र्ब)रूप न०
  कर्म० । अर्थालङ्कारभेदे अलङ्कारशब्दे ४०० पृ०दृश्यम् । भविष्यद्रोगस्य प्राग्जातरूपे तस्य लक्षणविशेषोभाविरोगलणत्वं चोक्तं यथा“प्राग्रूपं येन लक्ष्यते । उत्पित्सुरामयो दोषविशेषे-णानधिष्ठितः । लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वाद्व्याधीनां तद्यथा-यथम् । द्विविधं हि पूर्बरूपं भवति सामान्यं विशिष्टञ्चसामान्यं येन दोषदुष्यसंमूर्च्छनावस्थाजनितेत भावि-सवराद व्याधिमत्रं प्रतीयते न तु वातादिजनित-त्वादिविशेषा । यथा “श्रमोरतिर्विवर्णत्वमिति” । तथाबालगुरुवाक्यप्रद्वेषादि । सामान्याभिप्रायेणैव तन्त्रा-न्तर यथा “व्याधेर्जातिर्बुभूषा च पूर्वरूपेण लक्ष्यते ।भावः किमात्मकत्वञ्च लक्ष्यते लक्षणेन तु” इति । तथाहपराशरः “पूर्वरूपं नाम येन भाविव्याधिविशेषो लक्ष्यतेन तु दोषविशेषः” इति । विशिष्टं यथा उरःक्षता-दौ लिङ्गान्येव वातादिजान्यव्यक्तानि । यदुक्तं तत्रैव“अव्यक्तं लक्षणं तेषां पूर्बरूपमिति स्मृतिः” । तथाहसुश्रुतः “सामान्यतो विशेषात्तु जृम्भात्यर्थं समीरणात् ।पित्तान्नयनयोर्दाहः कफान्नान्नाभिनन्दनमिति” । हा-रीतेनाप्युक्तम् “इति पूर्बरूपमष्टानां ज्वाराणां सामान्यतोविशेषात्तु जृम्भाङ्गमर्द्दभूयिष्ठं हृदयोद्वेगि वातजमिति” ।प्राग्रूपं येन लक्ष्यते इत्यस्यार्थमाह रक्षितः “येन श्रमा-दिना उत्पित्सुः सामग्रीसाकल्यादुत्पादेच्छुरामयोरोगः दोषविशेषेण वातादिजन्यासाधारणवेपव्यादिनाअनधिष्ठितोऽसम्बद्धो लक्ष्यते ज्ञायते तत् प्राग्रूपमिति” ।लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वादित्यस्यार्थमाह स एव “प्राग्र्प-मित्यनेन पूर्वोक्तेन सम्बन्धि लिङ्गं लक्षणम् अव्यक्तं नात्य-भिव्यक्तं तत्र हेतुरल्पत्वात् नत्वावरणादियोगादव्यक्तत्व-मित्यर्थः । अन्ये तु पूर्वरूपलक्षणमाहुः “स्थानसंश्रियणःक्रुद्धा भाविव्याधिप्रबोधनम् । दोषाः कुर्वन्ति यल्लिङ्गंपूर्वरूपं तदुच्यते” इति । संक्षेपतस्तु लक्षणं भाविव्याधि-बोधकमेव लिङ्गं पूर्वरूपम्” इति माधवकरुविजय-रक्षितौ ।

Capeller

German

 1. पूर्वरूप॑ n.
  Vorzeichen (für प्रति)
 eine
best. Redefigur (rh.).

 2. पूर्वरूप die frühere Gestalt habend.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.