| YouTube Channel

पूर् (pUr)

 
Yates
English
पूर् (य, ई, ङ) पूर्य्यते 4.
d. To satisfy
or fill or be full. (क) पूरयति 10.
a. To satisfy.
Apte
English
पूर् [pūr], I. 4 Ā (पूर्यते, पूर्ण)
To fill, fill out (allied in this sense with
pass.
 of पॄ q. v. ).
To please, satisfy. -II. 1
U.
 (पूरयति-ते, पूरित
strictly the
Caus.
 of पॄ q. v. )
To fill
को न याति वशं लोके मुखे पिण्डेन पूरितः
Bh.*
 2.118
Śi.*
 9.64
16.34.
To blow into or fill with wind, blow (as a conchshell).
To cover, surround
पूरयन्तः समाजग्मुर्भयदाया दिशो दश
Bk.*
 7.3.
To fulfil, satisfy
पूरयतु कुतूहलं वत्सः
U.*
 4
so आशाम्, मनो- रथम्
&c.
To intensify, strengthen (as sound).
To make resonant.
To load or enrich with (gifts
&c.
 ).
To draw (as a bow).
To spend (time).
Apte 1890
English
पूर् {vI.v} {c4c} A. (पूर्यते, पूर्ण) 1 To fill, fill out (allied in this sense with pass. of पॄ q. v.).
2 To please, satisfy. {vII.v} {c10c} U. (पूरयति-ते, पूरित
strictly the Caus. of पॄ q. v.) 1 To fill
को न याति वशं लोके मुखे पिंडेन पूरिनः Bh. 2. 118
Śi. 9. 64
16. 34.
2 To blow into or fill with wind, blow (as a conchshell).
3 To cover, surround
Bk. 7. 30.
4 To fulfil, satisfy
पूग्यतु कुतूहलं वत्सः U. 4
so आशां, मनोरथं &c.
5 To intensify, strengthen (as sound).
6 To make resonant.
7 To load or enrich with (gifts &c.).
8 To draw (as a bow).
9 To spend (time).
Monier Williams Cologne
English
पूर् in comp. for 3. पुर् before
cons.
Monier Williams 1872
English
पूर् पूर्, cl. 10. P. पूरयति, -यितुम्, more
properly regarded as a Caus. of rt. पॄ, q. v.
Benfey
English
पूर् पूर्, see पॄ।
Hindi
Hindi
को भरने के
Apte Hindi
Hindi
पूर्
"दिवा* आ* , " - -
"भरना, पूर्ण करना"
पूर्
"दिवा* आ* , " - -
"प्रसन्न करना, सन्तुष्ट करना"
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
भरना
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
"हवा से भर जाना, (शंख आदि में) फूंक मारना"
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
"ढकना, घेरना "
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
"पूरा करना, संतुष्ट करना"
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
"तीव्र करना, (ध्वनि आदि) सबल करना"
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
गुंजायमान करना
पूर्
"चुरा* उभ* , , , पृ* का प्रेर* रूप" - -
"बोझ लादना, समृद्ध करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पूर्(:)
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಟ್ಟಣ /ನಗರ
निष्पत्तिः - > पॄ (पालनपूरणयोः) - "क्विप्" (३-२-१७७) । उत्वम् (७-१-१०२) । दीर्घः (८-२-७६) ।
व्युत्पत्तिः - > पिपर्ति इति
प्रयोगाः - > "रथस्य तस्यां पुति दत्तचक्षुर्विद्वान् विदामास शनैर्न यातम्"
उल्लेखाः - > माघ० ३-३२
L R Vaidya
English
pUr {% (I) vt. 4A (pp. पूर्ण
pres. पूर्यते) %} 1. To fill, to fill out
2. to please, to satisfy.
pUr {% (II) vt. 10U (pp. पूरित
pres. पूरयति-ते) %} 1. To fill, to fill out, माथुरस्य पांशुना चक्षुषी पूरयित्वा Mrich.ii.
2. to fill with wind, to blow
3. to cover, to surround, Bt.vii.30
4. to fill with sound, to make resonant
5. to intensify, to strengthen.With आ-, 1. to fill, to fill up, to make full, R.xvi.65, Bg.xi.30
2. to blow, to fill with wind
3. to cover, to envelop, to intertwine, (केशान्) आपूरयंति वनिता नवमालतीभिः Rt.iii.18.With परि-, to fill, to fill completely.With प्र-, 1. to fill
2. to enrich, to load with riches.With सम्-, to fill.
Bopp
Latin
पूर् 10. P. interdum A.
1) implere (Part. pass. पूरित
पूर्ण
pertinet ad पॄ). SA. 5. 1.: कठिनम् पूरयामास
N. 2.
11.: घोषेण पूरयन्तो वसुन्धराम्
HIT. 46. 11.: जल-
विन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः
MAH. 3. 8819.: पू-
रयस्व समुद्रम्
RAGH. 9. 63.: शरपूरितवक्त्ररन्ध्रान्
R. Schl. I. 75. 3.: पूरयस्व धनुः शरेण
inde
2) tendere
arcum. R. Schl. I. 67. 8.: धनू राजभिर् अशक्यम् पूरि-
तुम्.
3) satisfacere, respondere. HIT. 49. 2.: पूरयन्ति
मनोरथान्
MAH. 1. 6489.: कामम् पूरयिष्यन्ति मे
हयाः. (V. पॄ, पुरु, पूर्ण, पुल् et cf. lat. pleo = पूरयामि
v. gr. comp. 109^a). 6. - ejectâ vocali, mutato r in l
de
gr. πίμπλημι, v. पॄ, पिपर्मि
hib. furain «plenty, abun-
dance, excess», furthanach «plentiful», furthain «satiety,
sufficiency».)
c. अनु explere, satisfacere. GITA-GOV. 1. 25.: अनुपूर-
यतु प्रियम् वः.
c. अभि praef. सम् i. q. simpl. MAH. 3. 10723.: बालुका-
भिः…गङ्गां समभिपूरयन्.
c. आ id. BH. 11. 30.: तेजोभिर् आपूर्य जगत्
DEV. 2.
32.: नादेन घोरेण कृत्स्नम् आपूरितञ् जगत्
MAH. 1.
1302.
c. आ praef. सम्
1) implere. MAH. 1. 2473.
2) tendere
arcum. RAM. I. 28. 41.: तन् न देवाः समापूरयितुं
शक्ताः.
c. प्र implere. HIT. 20. 9.: प्रपूर्यते (उदरः).
c. प्र id. H. 1. 3.: दिशः सम्पूरयन् नादैः.
Kridanta Forms
Sanskrit
पूर् (पू꣡रीँ॒ आप्यायने - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = पूरणम्
अनीयर् = पूरणीयः - पूरणीया
ण्वुल् = पूरकः - पूरिका
तुमुँन् = पूरितुम्
तव्य = पूरितव्यः - पूरितव्या
तृच् = पूरिता - पूरित्री
क्त्वा = पूरित्वा
ल्यप् = प्रपूर्य
क्तवतुँ = पूर्णवान् - पूर्णवती
क्त = पूर्णः - पूर्णा
शानच् = पूर्यमाणः - पूर्यमाणा
पूर् (पू꣡रीँ꣡ आप्यायने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = पूरणम्
अनीयर् = पूरणीयः - पूरणीया
ण्वुल् = पूरकः - पूरिका
तुमुँन् = पूरयितुम् / पूरितुम्
तव्य = पूरयितव्यः / पूरितव्यः - पूरयितव्या / पूरितव्या
तृच् = पूरयिता / पूरिता - पूरयित्री / पूरित्री
क्त्वा = पूरयित्वा / पूरित्वा
ल्यप् = प्रपूर्य
क्तवतुँ = पूरितवान् / पूर्णवान् - पूरितवती / पूर्णवती
क्त = पूरितः / पूर्णः - पूरिता / पूर्णा
शतृँ = पूरयन् / पूरन् - पूरयन्ती / पूरन्ती
शानच् = पूरयमाणः / पूरमाणः - पूरयमाणा / पूरमाणा
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 पूर्
मूलधातुः:
 पूरी
धात्वर्थः:
 आप्यायने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 पूरयति-ते
Burnouf
French
*पूर् पूर्, cf. पूरयामि।
Stchoupak
French
पूर्-
v. पुर्-।