| YouTube Channel

पूयः (pUyaH)

 
Apte
English
पूयः [pūyḥ] यम् [yam], यम् Pus, discharge from an ulcer or wound, suppuration, matter
भिषजे पूयशोणितम्
Ms.*
 3.18
पूयं चिकित्सकस्यान्नम् 4.22
12.72.
Comp.
 -अरिः the Nimba tree. -अलसः suppuration at the joints, white swelling.-उदः, -वहः
N.
 of a particular hell
Bhāg.*
 5.26.7.-रक्तः a kind of disease of the nose (wherein purulent blood or sanies flow out).
(क्तम्) ichor, sanies.
discharge of sanies from the nostrils
दोषैर्विदग्धैरथवापि जन्तोर्ललाटदेशे$भिहतस्य तैस्तु । नासा स्रवेत् पूयमसृग्विमिश्रं तं पूयरक्तं प्रवदन्ति रोगम् ॥ Suśr.
Apte 1890
English
पूयः
यं Pus, discharge from an ulcer or wound, suppuration, matter
Ms. 3. 180
4. 220
12. 72.
Comp.
अरिः the Nimba tree.
रक्तः a kind of disease of the nose (wherein purulent blood or sanies flow out). (
क्तं) {1} ichor, sanies. {2} discharge of sanies from the nostrils.
Apte Hindi
Hindi
पूयः
नपुं*
 - पूय् + अच्
"पीप, फोड़ या घाव से निकलने वाला मवाद, पीप आना, मवाद निकलना"
पूयः
पुं*
 - पूय्+अच्
"मवाद, किसी फोड़े या फुंसी से निकलने वाला, पीप"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“पूयी विशरणे दुर्गन्धे च”@} 2 पूयकः-यिका, पूयकः-यिका, पुपूयिषकः-षिका, पोपूयकः-यिका
पूयिता-त्री, पूययिता-त्री, पुपूयिषिता-त्री, पोपूयिता-त्री
-- पूययन्-न्ती, पूययिष्यन्-न्ती
-- पूयमानः, पूययमानः, पुपूयिषमाणः, पोपूय्यमानः
पूयिष्यमाणः, पूययिष्यमाणः, पुपूयिषिष्यमाणः, पोपूयिष्यमाणः
3 सुपूः-सुपुवौ-सुपुवः
-- -- -- 4 पूतम्-पूतः-पूतवान्, पूयितः, पुपूयिषितः, पोपूयितः-तवान्
5 पूयः, 6 पूयिता, पूयः, पुपूयिषुः, पोपूयः
पूयितव्यम्, पूययितव्यम्, पुपूयिषितव्यम्, पोपूयितव्यम्
पूयनीयम्, पूयनीयम्, पुपूयिषणीयम्, पोपूयनीयम्
पूय्यम्, पूय्यम्, पुपूयिष्यम्, पोपूय्यम्
ईषत्पूयः-दुष्पूयः-सुपूयः
-- -- पूय्यमानः, पूय्यमानः, पुपूयिष्यमाणः, पोपूय्यमानः
पूयः, पूयः, पुपूयिषः, पोपूयः
पूयितुम्, पूययितुम्, पुपूयिषितुम्, पोपूयितुम्
7 पूतिः, 8 पूयना, पुपूयिषा, पोपूया
पूयनम्, पूयनम्, पुपूयिषणम्, पोपूयनम्
पूयित्वा, पूययित्वा, पुपूयिषित्वा, पोपूयित्वा
प्रपूय्य, प्रपूय्य, प्रपुपूयिष्य, प्रपोपूय्य
पूयम् २
पूयित्वा २
पूयम् २
पूययित्वा २
पुपूयिषम् २
पुपूयिषित्वा २
पोपूयम् २
पोपूयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१०३६)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४८४। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[८। क्विपि, वलि लोपे, ऊकारान्तत्वं ज्ञेयम्। द्विवचनादौ उवङ् ज्ञेयः।]]
04
=>
 [[९। ‘श्वीदितो निष्ठायाम्’ (७-२-१४) इतीण्निषेधः। वलि लोपे रूपमेवम्।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०८८१+ २५]
06
=>
 [[१। धातोरस्यानुदात्तेत्त्वात्, हलादित्वाच्च तच्छीलादिषु कर्तृषु प्राप्तो युच्, ‘न यः’ (३-२-१५२) इति निषिध्यते। तेन, ‘तृन्’ (३-२-१३५) इति औत्सर्गिकः तृन्नेव।]]
07
=>
 [[२। स्त्रियां भावादौ, ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति प्राप्तमकारप्रत्ययं बाधित्वा, बाहुलकात्, ‘क्तिन् आबादिभ्यः’ (वा। ३-३-९४) इत्याबादित्वात्, ‘गन्धस्येद् उत्पूतिसुसुरभिभ्यः’ (५-४-१३५) इत्यत्र ‘पूति--’ इति निर्देशाच्च क्तिन्नेव भवति। क्तिनि वलिलोपे च रूपमेवम्।]]
08
=>
 [[आ। ‘गोदोहदेशे रयितं सहाग्रजं तमूतसत्कीर्तिम् अपूतिभिर्गुणैः।।’ धा। का। १। ६२।]]