| YouTube Channel

पूतिनस्य (pUtinasya)

 
शब्दसागरः
English
पूतिनस्य
n.
 (-स्यं) Fetid exhalation from the nostrils.
E.
 पूति, and नस्य nostril.
Yates
English
पूति-नस्य (स्यं) 1.
n.
 Fetidity in the nostrils.
Spoken Sanskrit
English
पूतिनस्य pUtinasya
n.
 disease of the nose causing offensive breath
Wilson
English
पूतिनस्य
n.
 (-स्यं) Fetid exhalation from the nostrils.
E.
 पूति, and नस्य nostril.
Monier Williams Cologne
English
पूति—नस्य
n.
 a disease of the nose causing offensive breath,
Suśr.
 (w.r. पूत-न्°).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पूतिनस्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ಮೂಗಿನ ರೋಗ
व्युत्पत्तिः - > पूतिः दुर्गन्धो नस्यण् नासाभवो रोगः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पूतिनस्यः,
पुं,
 (पूतिर्दुर्गन्धो नस्यः नासिकाभवोरोगः ।) नासारोगभेदः । तस्य लक्षणम् । यथा, “दोषैर्विदग्धैर्गलतालुमूलेसंमूर्च्छितो यस्य समीरणस्तु ।निरेति पूतिर्मुखनासिकाभ्यांतं पूतिनस्यं प्रवदन्ति रोगम् ॥
”इति माधवकरः ॥
औषधं यथा, --“व्याघ्रीदन्तीवचाशिग्रुस्वरसव्योषसम्भवैः ।पाचितं लावणं तैलं पूतिनासागदं जयेत् ॥
”अथवा ।“त्रिकटुविडङ्गकसैन्धवबृहतीफलशिग्रुस्वरस-दन्तीभिः ।तैलं गोजलसिद्धं नस्यं स्यात् पूतिनस्यस्य ॥
”इति चक्रपाणिदत्तः ॥
(अस्य व्याख्याने श्रीकण्ठदत्तेन यद्बिदेहवचन-माहृतं तद्यथा । “नासिका भवो नस्यः पूति-र्नस्यो वायुर्यत्र तं पूतिनस्यम् ।” इहैव विदेहः ।“कफपित्तमसृङ्मिश्रं सञ्चितं मूर्द्ध्नि देहिनाम् ।विदह्यमुष्मणोद्गाढं रुजां कृत्वाक्षिशङ्खजाम् ॥
ततः प्रस्यन्दते घ्राणात् सरक्तं पूति पीतकम् ।पूतिनस्यन्तु तं विद्याद्घ्राणकण्डूल्वणप्रदम् ॥
”चिकित्सान्तरमस्य यथा, --“पूर्व्वोद्दिष्टे पूतिनस्ये च जन्तोःस्नेहस्वेदौ छर्द्दनं श्रंसनञ्च ।युक्तं भक्तं तीक्ष्णमल्पं लघुस्या-दुष्णं तोयं धूमपानञ्च काले ॥
”इत्युत्तरतन्त्रे त्रयोविंशेऽध्याये सुश्रुतेनोक्तम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पूतिनस्य
न०
 नसि भवः यत् कर्म० । “दोषैर्विदग्धैर्गलतालुमूलेसंवासितो यस्य समीरणस्तु । निरेति पूतिर्मुखनासिका-भ्यान्तं पूतिनस्यं प्रवदन्ति रोगम्” सुश्रुतोक्ते नासारोगभेदे