पुष्टि (puSTi)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पुष्टि f.
  (-ष्टिः)
	 1. Cherishing,  nourishing.
	 2. Increase,  advance, 
thriving,  prosperity.
	 3. Wealth,  property.
	 4. Plumpness,  fatness.
5. Richness,  perfection. 
	 6. One of the Mātrikās or divine mo-
thers,  nourishment personified.
 E.
  पुष् to nourish,  aff.
   क्तिन्.

Capeller Eng

English

 पुष्टि॑ f.
  thriving,  prosperity,  comfort,  wealth,  opulence
breeding,  rearing (of cattle),  nourishment (o.  personified).

 पु॑ष्टि f.
  thriving,  prosperity,  comfort,  wealth,  opulence
breeding,  rearing (of cattle),  nourishment (o.  personified).

Yates

English

 पुष्टि (ष्टिः) 2.
f.
  Cherishing
 increase
prosperity
 alma mater.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 adj.
  	-	 wellnourished
पोषित 	-	  poSita 	-	 adj.
  	-	 nourished
पालित 	-	  pAlita 	-	 adj.
  	-	 nourished
परिपुष्ट 	-	  paripuSTa 	-	 adj.
  	-	 nourished
पुषित 	-	  puSita 	-	 adj.
  	-	 nourished
पुष्ट 	-	  puSTa 	-	 adj.
  	-	 nourished
भरित 	-	  bharita 	-	 adj.
  	-	 nourished
भर्त्रिम 	-	  bhartrima 	-	 adj.
  	-	 nourished
बृंहित 	-	  bRMhita 	-	 adj.
  	-	 nourished
समाप्यायित 	-	  samApyAyita 	-	 adj.
  	-	 nourished
पोषति  { पुष् } 	-	  poSati  { puS } 	-	 verb 9 	-	  be nourished
पुष्यति  { पुष् } 	-	  puSyati  { puS } 	-	 verb 9 	-	  be nourished
पुष्णाति  { पुष् } 	-	  puSNAti  { puS } 	-	 verb 9 	-	  be nourished
चरपुष्ट 	-	  carapuSTa 	-	 m.
  	-	  spy-nourished
दिवापुष्ट 	-	  divApuSTa 	-	 m.
  	-	  day-nourished
सूभर्व 	-	  sUbharva 	-	 adj.
  	-	  well-nourished
काकपुष्ट 	-	  kAkapuSTa 	-	 m.
  	-	  crow-nourished
नदीमातृक 	-	  nadImAtRka 	-	 adj.
  	-	  river-nourished
निष्पोष 	-	  niSpoSa 	-	 adj.
  	-	  not being nourished
पिण्डोपजीविन् 	-	  piNDopajIvin 	-	 adj.
  	-	 nourished by another

पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 adj.
  	-	 wellnourished
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  one of the 16 mAtRkAs or divine mothers
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  confirmation
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  thriving
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  fatness
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  opulence
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  breeding
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  wealth
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  fullness
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  plumpness
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  comfort
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  well-nourished condition
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  growth
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  prosperity
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  completeness
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  Indian ginseng  [ Physalis Flexuosa - Bot. ]
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  increase
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  nourishment
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  rearing
पुष्टि 	-	 puSTi 	-	 f.
  	-	  development

पुष्टि 	-	  puSTi 	-	 f.
  	-	 plumpness

पुष्टि 	-	  puSTi 	-	 f.
  	-	 nourishment
भृति 	-	  bhRti 	-	 f.
  	-	 nourishment
आभोगि 	-	  Abhogi 	-	 f.
  	-	 nourishment
देहयात्रा 	-	  dehayAtrA 	-	 f.
  	-	 nourishment
पृक्ष् 	-	  pRkS 	-	 f.
  	-	 nourishment
सम्भृति 	-	  sambhRti 	-	 f.
  	-	 nourishment
पृच् 	-	  pRc 	-	 f.
  	-	 nourishment
ग्रास 	-	  grAsa 	-	 m.
  	-	 nourishment
धासि 	-	  dhAsi 	-	 m.
  	-	 nourishment
पितु 	-	  pitu 	-	 m.
  	-	 nourishment
भरीमन् 	-	  bharIman 	-	 m.
  	-	 nourishment
सम्भार 	-	  sambhAra 	-	 m.
  	-	 nourishment
भर्मन् 	-	  bharman 	-	 n.
  	-	 nourishment
भोज्य 	-	  bhojya 	-	 n.
  	-	 nourishment
मर्तभोजन 	-	  martabhojana 	-	 n.
  	-	 nourishment of men
पोषाहार-संवाहन 	-	  poSAhAra-saMvAhana 	-	 n.
  	-	  conduction of nourishment  [ Biol. ]
विज्ञानाहार 	-	  vijJAnAhAra 	-	 m.
  	-	  spiritual food as nourishment
आहुत 	-	  Ahuta 	-	 adj.
  	-	 nourishment of all created beings
स्वभक्ष 	-	  svabhakSa 	-	 adj.
  	-	  drawing nourishment from one's self
गोचारिन् 	-	  gocArin 	-	 adj.
  	-	  one who seeks his nourishment like a cow
उद्वह 	-	  udvaha 	-	 m.
  	-	  vital air that conveys nourishment upwards

पुष्टि 	-	  puSTi 	-	 f.
  	-	  one of the 16 mAtRkAs or divine mothers

Wilson

English

 पुष्टि
f.
  (-ष्टिः)
1 Cherishing,  nourishing.
2 Increase,  advance,  thriving,  prosperity.
3 One of the Mātṛkās or divine mothers,  nourishment personified.
E.
  पुष to nourish,  aff.
   क्तिन्.

Apte

English

पुष्टिः [puṣṭiḥ],  f.
  [पुष् भावे-क्तिन्]

Nourishing,  breeding,  or rearing

Nourishment,  growth,  increase,  advance
 यत् पिंषतामपि नृणां पिष्टो$पि तनोपि परिमलैः पुष्टिम् Bv.*
  1.12.

Strength,  fatness,  fulness,  plumpness
 अन्धस्य दृष्टिरिव पुष्टिरिवातुरस्य Mk.*
  1.49.

Prosperity,  thriving.

Maintenance,  support.

Wealth,  property,  means of comfort
 तस्मिन्नपुष्यन्नुदिते समग्रां पुष्टिं जनाः पुष्य इव द्वितीये R.*
  18.32.

Richness,  magnificence.

Development,  perfection. 

N.
  of a ceremony,  performed for the attainment of welfare
 also पुष्टिकर्मन् q. v.  Comp.
   -करa.  nourishing,  nutritive. -कर्मन् n.
  a religious ceremony performed for the attainment of worldly prosperity.-कान्तः an epithet of Gaṇeśa.  -द a.
 

nourishing.

causing growth or prosperity. -दः N.
  of a medicinal plant (Mar.  आसंध). -मार्गः N.
  of the doctrine of a Vaiṣṇava sect founded by Vallabhāchārya.  -वर्धन a.
  promoting welfare,  causing prosperity. (-नः) a cock.

Apte 1890

English

 पुष्टिः f. [पुष् भावे-क्तिन्] 1 Nourisheding,  breeding,  or rearing. 
2 Nourishment,  growth,  increase,  advance
 यत्पिंषतामपि नृणां पिष्टोपि तनोषि परिमलैः पुष्टिं Bv. 1. 12. 
3 Strength,  fatness,  fulness,  plumpness
 अंधस्य दृष्टिरिव पुष्टिरिवातुरस्य Mk. 1. 49. 
4 Prosperity,  thriving. 
5 Maintenance,  support. 
6 Wealth,  property,  means of comfort
 R. 18. 32. 
7 Richness,  magnificence. 
8 Development,  perfection. 
Comp. 
कर a. nourishing,  nutritive. 
कर्मन् n. a religious ceremony performed for the attainment of worldly prosperity. 
कांतः an epithet of Gaṇeśa. 
द a. {1} nourishing. {2} causing growth or prosperity. 
वर्धन a. promoting welfare,  causing prosperity. (
नः) a cock. 

Monier Williams Cologne

English

 पु॑ष्टि f.
  (or पुष्टि॑,  esp.
   RV.
  ) well-nourished condition,  fatness,  plumpness,  growth,  increase,  thriving,  prosperity,  wealth,  opulence,  comfort,  RV.
   &c.
   &c.
  

 breeding,  rearing (esp.   of cattle
 also with पशोः),  RV.
  
 TS.
 
 ŚBr.

 development,  fulness,  completeness,  Sāh.
 

 N.
  of a partic.  ceremony performed for the attainment of welfare or prosperity,  Cat.
 

 N.
  of a daughter of Dakṣa and wife of Dharma,  MBh.
  
 Hariv.
 
 Pur.

 of the mother of Lobha,  MārkP.
  

 of a d° of Dhruva,  VP.
  

 of a d° of Paurṇamāsa,  ib.

 of a Śakti,  Hcat.
 

 one of the 16 Mātṛkās or divine mothers,  L.
 

 of a Kalā of the moon,  BrahmaP.
  

 of a Kalā of Prakṛti and w° of Gaṇeśa,  BrahmaP.
  

 of a form of Dākṣāyaṇī,  MatsyaP.
  

 of a form of Sarasvatī,  W.
 

 Physalis Flexuosa,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 पुष्टि,  इस्,  f. a well-nourished condition,  fatness, 
plumpness
 growth,  increase,  vegetation,  advance, 
prosperity,  thriving
 comfort,  wealth,  means,  pro-
perty
 cherishing,  nourishing,  nourishment,  main-
tenance,  support
 breeding,  rearing (of cattle)
Nourishment personified as a daughter of Dakṣa
and wife of Dharma (also mother of Lobha,  and one
of the 16 Mātṛkās or divine mothers)
 a form of
Dākṣāyaṇī
 N. of a Kalā of Prakṛti and wife
of Gaṇeśa
 of a Kalā of the moon
 of a daughter of
Paurṇamāsa
 of a plant,  Physalis Flexuosa (= अश्व-
गन्धा).
—पुष्टि-कर,  अस्,  आ or ई,  अम्,  nourish-
ing,  causing to thrive or grow.
—पुष्टि-कर्मन्, 
अ,  n. a religious ceremony performed for the attain-
ment of prosperity.
—पुष्टि-कान्त,  अस्,  m. ‘be-
loved of Puṣṭi, ’ an epithet of Gaṇeśa.
—पुष्टि-
काम,  अस्,  आ,  अम्,  wishing for or desirous of pros-
perity or welfare.
—पुष्टि-गु,  उस्,  m.,  N. of a
man,  said to be a Kāṇva and the reputed author of
the hymn Ṛg-veda VIII. 51,  1.
—पुष्टि-द,  अस्, 
आ,  अम्,  yielding or causing prosperity or welfare, 
nourishing,  cherishing
 (आस्),  m. pl.,  N. of a class of
Manes or deceased ancestors
 (आ),  f.,  N. of a plant
(= वृद्धि)
 the plant Physalis Flexuosa.
—पुष्टि-
दावन्,  आ,  अरी,  अ,  yielding or causing prosperity or
welfare,  nourishing.
—पुष्टि-पति,  इस्,  m.,  Ved. the
lord of welfare or prosperity.
—पुष्टि-मत्,  आन्,  अती, 
अत्,  Ved. thriving,  abundant,  prosperous,  well off
 con-
taining the word पुष्टि or any other derivative of
rt. 2. पुष्.
—पुष्टि-मति,  इस्,  m. a N. of Agni
(incorrectly for पुष्टि-पति।)
—पुष्टिम्-भर, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. bringing prosperity,  conveying
nutriment
 an epithet of Pūṣan.
—पुष्टि-वर्-
धन,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. augmenting nourishment, 
causing to prosper,  promoting welfare
 (अस्),  m.
a cock.

Macdonell

English

 पुष्टि púṣ-ṭi (or -ṭí: RV.),  f.
  thriving,  increase
 🞄development
 plenty,  abundance,  🞄prosperity,  wealth (sts. pl.
 )
 nurture,  rearing 🞄(of cattle etc.).

Benfey

English

 पुष्टि पुष्टि,  i. e. पुष् + ति,  f.
 
 1.
Thriving,  increase,  Pañc. 215,  2.
 2.
Vegetation,  Man.  9,  37.
 3. Prosperity, 
Pañc. i. d. 246.
 4. Nourishment, 
Man.  2,  32.
 5. One of the divine
mothers.

Apte Hindi

Hindi

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"पालन-पोषण कला,  पालना परवरिश,  करना"

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"पालन-पोषण,  संवर्धन,  वृद्धि,  प्रगति"

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"पराक्रम शालिता,  स्थूलता"

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"धन-दौलत,  सम्पत्ति,  सुख का साधन"

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"समृद्धि,  सम्पन्नता"

पुष्टि
स्त्री*
  - पुष्ट + क्तिन्
"विकास,  पूर्णता"

पुष्टिः
स्त्री*
  - पुष्+क्तिन्
"बहुत से अनुष्ठानों का नाम जो कल्याण की दृष्टि से किये जाते हैं,  पुष्टिकर्म"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पुष्टि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೋಷಣೆ /ಸಾಕುವುದು
पुष्टि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದು /ಬೆಳೆಯುವುದು
निष्पत्तिः - > पुष (पुष्टौ) - "क्तिन्" (३-३-९४)
पुष्टि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮಪುರುಷನ ಪತ್ನಿ
निष्पत्तिः - > पुष (पुष्टौ) - कर्त० "क्तिच्" ।
प्रयोगाः - > "पुष्टिं जनाः पुष्य इव द्वितीये"
उल्लेखाः - > रघु० १८-३२
पुष्टि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಣಪತಿಯ ಪತ್ನಿ
प्रयोगाः - > "नामतो धर्मपत्न्यस्ताः कीर्त्यमाना निबोध मे । कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया तथा ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० ६७-१४
पुष्टि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವಗಂಧಾ ಗಿಡ
प्रयोगाः - > "पुष्टिर्गणपतेः पत्नी पूजिता जगतीतले"

L R Vaidya

English

 puzwi {% f. %} 1. Breeding,  rearing,  nourishment
growth,  increase,  advance
wealth,  property,  R.xviii.32
plumpness,  fatness,  पुष्टिरिवातुरस्य Mrich.i.
richness,  perfection.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

६५,  पुष्टि

Bopp

Latin

 पुष्टि f. (r. पुष् s. ति) incrementum
 prosperitas. RAGH.
18. 32.

Lanman

English

 puṣṭi,  f. thrifty growth
 prosperity.
[√puṣ.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dgyes pa
१) अनुमोदित २) कान्त ३) पुष्टि ४) प्रसाद ५) प्रिय ६) प्रीति ७) ८) संतुष्ट

rgyas 'gyur ba
पुष्टि

rgyas shing
१) पुष्टि २) विपुल

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: पुष्टिः
Root: पुष्टि
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ विष्णुशक्तिः
Meaning(s):
⇒ One of the nine viṣhṇus͘haktis
Shloka(s):
1|1|16|1 ► आचारा वैष्णवो सूक्ष्मा लक्ष्मीः पुष्टिर्निरञ्जना। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|16|1 ⇢ पुष्टिः (पुष्टि) (स्त्री) ⇒ One of the nine viṣhṇus͘haktis ⇒ विष्णुशक्तिः
Related word(s):
isa_k ➡ नव विष्णुशक्तयः
धर्म-धर्मी-भावः ➡ विष्णुः
जातिः ➡ मानसिकभावः
उपाधि ➡ शक्तिः
    

Mahabharata

English

Pushṭi (“thriving, ” personif.),  a goddess. § 115 (Aṃśāvat.): I,  66,  2578 (daughter of Daksha and wife of Dharma).-§ 270 (Brahmasabhāv.): II,  11,  459 (in the palace of Brahmán).--§ 330 (Indradarśana): III,  37,  1488 (in Draupadī's blessing of Arjuna).

पुराणम्

English

पुष्टि / PUṢṬI. A daughter born to Dakṣaprajāpati of his wife prasūti. dharma married her. puṣṭi had twelve sisters. dharma married them also. Besides these thirteen daughters dakṣa got of prasūti another eleven daughters. They were khyāti,  satī,  sambhūti,  smṛti,  prīti,  kṣamā,  Santati,  anasūyā,  ūrjjā,  Svāhādevī and Svadhā. They were married in order to bhṛgu,  śiva,  marīci,  aṅgiras,  pulastya,  pulaha,  kratu,  atri,  vasiṣṭha,  agni and the pitṛs. (Chapter 7,  aṁśa 1,  viṣṇu purāṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पुष्टिः,  स्त्री,
   (पुष + भावे क्तिन् ।) पोषणम् ।वृद्धिः । इति मेदिनी । टे,  २३ ॥
 (यथा, मार्कण्डेये । २२ । ११ ।“वैदिकैर्वारणैर्मन्त्रैः प्रजानां पुष्टिहेतुकैः ॥
”)अश्वगन्धा । इति राजनिर्घण्टः ॥
 षोडश-मातृकान्तर्गतदेवताविशेषः । इति श्राद्धतत्त्वम् ॥
(सा तु दक्षकन्यानामन्यतमा । यथा,  मार्क-ण्डेये ।“प्रसूत्याञ्च तथा दक्षश्चतस्रो विंशतिस्तथा ।ससर्ज्ज कन्यास्तासाञ्च सम्यङ्नाभानि मे शृणु ॥
श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा ॥
”गणपतेः पत्नी । यथा,  ब्रह्मवैवर्त्तपुराणे । २ ।१ । ९९ ।“पुष्टिर्गणपतेः पत्नी पूजिता जगतीतले ।यया विना परिक्षीणाः पुमांसो योषितोऽपि च ॥
”खट्वाविशेषः । यथाह भोजः ।“मङ्गला विजया पुष्टिः क्षमा तुष्ठिः सुखासनम् ।प्रचण्डा सर्व्वतोभद्रा खट्वानामाष्टकं विदुः ॥
”तन्त्रोक्तचन्द्रकलाया नामान्तरम् । यथा,  रुद्र-यामले ।“अमृता मानदा पूषा पुष्टिस्तुष्टी रतिर्धृतिः ।शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीति-रङ्गदा ।पूर्णापूर्णामृताकामदायिम्यः शशिनः कलाः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पुष्टि स्त्री पुष--भावे क्तिन् । १ पोषणे अन्नादिनोपचयकरणे२ वृद्धौ च मेदि० । कर्त्तरि क्तिच् । ३ अश्वगन्धायांराजनि० शच्यादिषु ४ मातृकाभेदे ५ योगिनीभेदे ६ धर्मस्यपत्नीभेदे भा० ६६ अ० ।

Capeller

German

 पुष्टि॑ u. पु॑ष्टि f.
  Gedeihen,  Blüte,  Wohlstand, 
Fülle (oft personif. )
 Nahrung, 
Zucht,  Pflege.

Grassman

German

 puṣṭí,  f.,  1〉 Gedeihen,  Wachsthum,  Mehrung,  auch im plur. 2〉 Nahrung.
-ís 2〉 raṇvā́ {65, 5}
 {195, 4}
 sudṛ́śī {312, 15}.
-ím 2〉 {77, 5}
 {122, 7}
 {204, 4}
 {329, 2}
 {364, 3} (neben gáyam)
 {443, 1}
 {504, 6} (sūriā́yās)
 {668, 6}
 {1028, 7}.
-yaí 2〉 {931, 5}
 {932, 4}.
-és 2〉 {337, 10} (neben áśvyasya u. s. w.)
 {395, 20}.
-aú 1〉 ráthiasya {395, 3}
 jéniasya {887, 24}.
-áyas 2〉 {218, 12} (yám vardháyanti 〰).
-ī́s 2〉 {203, 5} (mināti).
-īnáam 2〉 sákhā {852, 7} (neben vā́jānaam pátis).
-íṣu 1〉 tánayasya {166, 8}.

Burnouf

French

 पुष्टि पुष्टि f.
  (पुष्
 sfx. ति) alimentation. 
Croissance
		 prospérité.
पुष्टिकान्त m.
  Gaṇeśa.
पुष्टिपति m.
  (पति maître) Agni,  Vd.

Stchoupak

French

 पुष्टि-
 f.
  état de ce qui est bien nourri,  graisse 
 croissance 
prospérité,  richesse,  bien-être 
 fille de Dakṣa et femme de Dharma 
-मन्त्- a. abondant,  prospère,  florissant.
°कर्मन्- nt. cérémonie religieuse accomplie en vue d'obtenir la
prospérité.
°काम- a. qui désire la prospérité.
°मति- m.
  n.
  d'un Agni.
°वर्धन- a. qui favorise la prospérité.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.