| YouTube Channel

पुलिन्दः (pulindaH)

 
Apte
English
पुलिन्दः [pulindḥ] पुलिन्दकः [pulindakḥ], पुलिन्दकः 1
N.
 of a barbarous tribe (usually in
pl.
 ).
A man of this tribe, a savage, barbarian, mountaineer
वन्यैः पुलिन्दैरिव वानरैस्ताः क्लिश्यन्त उद्यानलता मदीयाः
R.*
 16.19, 32.
A hunter
तेषामन्तराणि वागुरिकशबरपुलिन्दचण्डालारण्यचरा रक्षेयुः Kau.
A.
 2.1.19.
Apte Hindi
Hindi
पुलिन्दः
पुं*
 - -
शिकारी
पुलिन्दः
पुं*
 ब*व* - -
एक जंगली जाति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शैलाटः, पर्वतारोही, पुलिन्दः, पार्वतीयः
noun
पर्वतम् आरुह्यमाणः।
"नेपालस्थं सगरमाथाख्यं पर्वतशिखरं प्रप्रथमम् आरुह्यमाणौ शैलाटौ एडमण्ड-हिलरीमहोदयः तथा च तेनसिंहः स्तः।"
Synonyms:
 पुलिन्दः
noun
एकः राजा ।
"पुलिन्दस्य उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पुलिन्दः
Root: पुलिन्द
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ barbarian
⇒ mountaineer
⇒ mast or rib of a ship
⇒ man or the king of this tribe
Shloka(s):
2|10|20|2 ► भेदाः किरातशबरपुलिन्दा म्लेच्छजातयः॥ (शूद्रवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|10|20|2 ⇢ पुलिन्दः (पुलिन्द) (पुं) ⇒ barbarian, mountaineer, mast or rib of a ship, man or the king of this tribe
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शूद्रः
जातिः ➡ मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुलिन्दः,
पुं,
 (पुल महत्त्वे + “कुणिपुल्योः किन्दच् ।”उणा० ४ । ८५ । इति किन्दच् ।) चण्डाल-भेदः । स च म्लेच्छशब्दवाच्यः । इत्यमरभरतौ ॥
तस्योत्पत्तिर्यथा, --पुलस्त्य उवाच ।“एवं गतेषु त्रैलोक्यं दानवेषु पुरन्दरः ।जगाम ब्रह्मसदनं सह देवैः शचीपतिः ॥
तत्रापश्यत् स देवेशं ब्रह्माणं कमलोद्भवम् ।ऋषिभिः सार्द्धमासीनं पितरं स्वञ्च कश्यपम् ॥
ततो ननाम शिरसा शक्रः सुरगणैः सह ।ब्रह्माणं कश्यपञ्चैव तांश्च सर्व्वांस्तपोधनान् ॥
प्रोवाचेन्द्रः सुरैः सार्द्धं देवनाथं पितामहम् ।पितामह ! हृतं राज्यं बलिना वलिना मम ॥
ब्रह्मा प्रोवाच शक्रैतत् भुज्यते स्वकृतं फलम् ।शक्रः पप्रच्छ भो ब्रूहि किं मया दुस्कृतं कृतम् ॥
कश्यपोऽप्याह देवेश ! भ्रूणहत्या कृता त्वया ।दित्युदरात्त्वया गर्भः कृतो वै बहुधा बलात् ॥
पितरं प्राह देवेन्द्रो मातुर्दूषणतो विभो ! ।कर्त्तनं प्राप्तवान् गर्भो यदशौचा हि साभवत् ॥
ततोऽब्रवीत् कश्यपस्तु मातुर्दोषे सदासताम् ।गतस्ततो विनिहतो दोषोऽपि कुलिशेन भोः ॥
तच्छ्रुत्वा कश्यपवचः प्राह शक्रः पितामहम् ।विनाशं पाप्मनो ब्रूहि प्रायश्चित्तं विभो ! मम ॥
ब्रह्मा प्रोवाच देवेशं वशिष्ठः कश्यपस्तथा ।हितं सर्व्वस्य जगतः शक्रस्यापि विशेषतः ॥
शङ्खचक्रगदापाणिर्माधवः पुरुषोत्तमः ॥
तं प्रपद्यस्व शरणं स ते श्रेयो विधास्यति ॥
सहस्राक्षोऽपि वचनं गुरूणां स निशम्य वै ।प्रोवाच स्वल्पकालेन कस्मिन् प्राप्यो बहूदयः ॥
ता ऊचुर्देवता मर्त्त्ये स्वल्पकाले बहूदयः ॥
“इत्येवमुक्तः सुरराड्विरिञ्चिनामरीचिपुत्त्रेण च कश्यपेन ।तथैव मित्रावरुणात्मजेनवेगान्महीपृष्ठमवाप्य तस्थौ ॥
कालञ्जरस्योत्तरतः सुपुण्य-स्तथा हिमाद्रेरपि दक्षिणस्याम् ।कुशस्थलात् पूर्व्वत एव विश्रुतोवसोः पुरात् पश्चिमतोऽवतस्थे ॥
यत्राथ चक्रे भगवान् मुरारिं-र्वास्तव्यमव्यक्ततनुस्त्वमूर्त्तिः ।ख्यातिं जगामाथ गदाधरेतिमहाघवृन्दस्य शितः कुठारः ॥
यस्मिन् द्विजेन्द्राः श्रुतिशास्त्रसंयुताःसमानतां यान्ति पितामहेन ।मरुत्पितॄन् यत्र च संप्रपूज्यभक्त्या त्वनन्ये नहि चेतसैव ।फलम्महामेधमखस्य मानवालभन्त्यनन्त्यं भगवत्प्रसादात् ॥
महानदी यत्र सुरर्षिकन्याबालापदेशाद्धिमशैलमेत्य ।चक्रे जगत् पापविनष्टमग्र्यंसन्दर्शनप्राशनमज्जनेन ॥
”तत्र शक्रः समभ्येत्य महानद्यास्तटेऽद्भुते ।आराधनाय देवस्य कृत्वाश्रममवस्थितः ॥
प्रातःस्नायी त्वधःशायी एकभक्तिर्ह्ययाचितः ।तपस्तेपे सहस्राक्षः स्तुवन् देवं गदाधरम् ॥
तस्यैवं तप्यतः सम्यक् जितसर्व्वेन्द्रियस्य च ।कामक्रोधविहीनस्य साग्रः संवत्सरो गतः ॥
ततो गदाधरः प्रीतो वासवं प्राह नारद ! ।गच्छ प्रीतोऽस्मि भवतो मुक्तपापोऽसि साम्प्र-तम् ॥
निजं राज्यञ्च देवेश ! प्राप्स्यसि त्वचिराद्दिवः ।यतिष्यामि यथा शक्र ! भाविश्रेयो यथा तव ॥
इत्येवमुक्तोऽथ गदाधरेणविसर्जितः स्नाप्य मनोहरायाम् ।स्नातस्य देवस्य ततः पुरस्तात्संप्रोचुरस्माननुशासयस्व ॥
प्रोवाच तान् भीषणकर्म्मकारान्नाम्ना पुलिन्दा मम पापसम्भवाः ।वसध्वमेवान्तरमद्रिमुख्ययो-र्हिमाद्रिकालाञ्जरयोः पुलिन्दाः ॥
इत्येवमुक्त्वा सुरराट् पुलिन्दान्विमुक्तपापः सुरसिद्धयक्षैः ।संपुज्यमानोऽनुजगाम चाश्रमंमातुस्तदा धर्म्मनिवासमाद्यम् ॥
”इति वामने ७३ अध्यायः ॥