| YouTube Channel

पुरुषमेध (puruSamedha)

 
शब्दसागरः
English
पुरुषमेध
m.
 (-धः) A human sacrifice.
Capeller Eng
English
पुरुषमेध॑
m.
 the sacrifice of a man.
Monier Williams Cologne
English
पुरुष—मेध॑
m.
 the sacrifice of a man,
Br.
MBh.
&c.
N.
 of the supposed author of
VS.
 xx, 30 (perhaps w.r. for पुरु-मेध, q.v.),
L R Vaidya
English
puruza-meDa {% m. %} a human sacrifice.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुरुषमेध
पु०
 पुरुषेण परमपुरुषेण दृष्टो मेधः, पुरुषा नर-जातीया मिध्यन्ते हिंस्यन्तेऽत्र वा मिध--आधारे घञ् ।स्वनामख्याते यज्ञभेदे तदुक्तं शत० प्रा० १३ । ६ । १ । १ ।“पुरुषो ह नारायणोऽकामयत । अतितिष्ठेयं सर्वाणिमूतान्यहमेवेदं सर्वं स्यामिति स एतं पुरुषमेधंपञ्चरात्रं यज्ञक्रतुमपश्यत्तमाहरत्तेमायजत तेनेद्वात्य-तिष्ठत् सर्वाणि भूतानीदं सर्वममवत् अतितिष्ठति मर्वाणिभूतानीदं सर्वं भवति य एवं विद्वान् पुरुषमेधेन यजतेयो वैतदेवं वेद” । यजु० ३० अ० व्याख्यायायाञ्चतत्कालाद्युक्तं यथा “इत उत्तरं पुरुषमेधो व्याख्यायते“नारायव्यः पुरुषोऽपश्यत् । ब्राह्मणराज-न्ययोरातडाकामयोः पुरुषमेधसंज्ञको यज्ञो मवति ।सर्वभूतान्यतिक्रम्य स्थानमतिष्ठा । चैत्रशुक्लदशम्यामा-रम्भः । अत्र त्रयोविंशतिर्दीक्षा भवन्ति द्वादशोप्रसदःपञ्च सुत्या इति चत्वारिंशद्दिनैः सिध्यति अत्र यूपैका-दशिनी भवति एकादशाग्नीषोमीयाः पशवो मवन्तितेषां च प्रतियूपं मध्यमे वा यूपे यथेच्छं नियोजनम् ।आज्येन सकृद्गृहीतेन “देव सवितरिति” प्रत्यृचं तिस्रआहुतीराहवनीये जुहोति” वेददी० । तत्र चाध्यायेचतुर्थ्यन्तेन देवतामेदा द्वितीयान्तेन पशुभेदा उक्ताः ।
Capeller
German
पुरुषमेध॑
m.
 Menschenopfer.