| YouTube Channel

पुरुषक (puruSaka)

 
शब्दसागरः
English
पुरुषक
n.
 (-कं) Rearing as a horse, standing like a man on two feet.
E.
 पुरुष, and कन्
aff.
Yates
English
पुरुषक (कं) 1.
n.
 Rearing of a horse
standing like a man on two feet.
Spoken Sanskrit
English
पुरुषक puruSaka
adj.
 male
पुरुषक puruSaka
adj.
 prancing
पुरुषक puruSaka
adj.
 the rearing of a horse
पुरुषक puruSaka
adj.
 man
पुरुषक puruSaka
m.
n.
 standing on two feet like a man
Wilson
English
पुरुषक
n.
 (-कं) Rearing as a horse, standing like a man on two
feet.
E.
 पुरुष, and कन्
aff.
Apte
English
पुरुषकः [puruṣakḥ] कम् [kam], कम् Standing on two feet like a man, the rearing of a horse
श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः
Śi.*
 5.56.
Apte 1890
English
पुरुषकः
कं Standing on two feet like a man, the rearing of a horse
श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः Śi. 5. 56.
Monier Williams Cologne
English
पुरुषक
mfn.
 ifc.
=
 पुरुष, a man, male,
Pat.
पुरुषक mn. standing on two feet like a man, the rearing of a horse, prancing,
Śiś.
 v, 56.
Monier Williams 1872
English
पुरुषक, अम्, n. standing on two feet like a
man, the rearing of a horse.
Macdonell
English
पुरुषक puruṣa-ka,
n.
 vertical position, 🞄rearing (in horses)
-kāra,
m.
 human effort 🞄(opp. fate)
manly act, heroism
haughtiness, 🞄pride: e-ṇa hīna, destitute of human effort 🞄to save it (animal)
-ghā,
a.
f.
 having killed 🞄her husband
-cchandása,
n.
 metre appropriate 🞄to man (the dvipadā)
-jñāna,
n.
 knowledge 🞄of men
-tantra,
a.
 dependent on the 🞄subject, subjective
(á) -tā,
f.
 manhood: in. 🞄(id.) after the manner of men
-trā́, ad. 🞄among people
-tva,
n.
 manhood
-datta,
m.
 🞄N.
-dravya-saṃpad,
f.
 abundance of men 🞄and material
-paśu,
m.
 man as a sacrificial 🞄victim
beast of a man
-mān-in,
a.
 thinking 🞄himself a hero: (-i) -tva,
n.
 abst. ɴ.
-medhá,
m.
 human sacrifice
-ṛṣabha,
m.
 bull 🞄among men, eminent man
-ūpa,
n.
 human 🞄form: -ka,
a.
 having a human form
-vyāghrá,
m.
 man-tiger
tiger among men, preeminent 🞄man
-śārdūla,
m.
 tiger of men, 🞄chief of men
-śīrṣaka,
n.
 (?) (man-headed), 🞄kind of burglarʼs implement
-siṃha,
m.
 🞄lion among men, pre-eminent man
-sūkta, 🞄n. the Puruṣa-hymn (RV. X, 90) describing 🞄the primaeval soul.
Benfey
English
पुरुषक पुरुष + क,
n.
 Rearing as
a horse, standing like a man on two
feet, Śiś. 5, 56.
Apte Hindi
Hindi
पुरुषकः
पुं*
 - पुरुष + कन्
"मनुष्य की भांति दो पैरों पर खड़ा होने वाला, घोड़े का पालना"
पुरुषकम्
नपुं*
 - पुरुष + कन्
"मनुष्य की भांति दो पैरों पर खड़ा होने वाला, घोड़े का पालना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पुरुषक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಕುದುರೆಯ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಊರಿ ಮೇಲು ಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು
व्युत्पत्तिः - > पुरुष एव
प्रयोगाः - > "स्तोकेन नाक्रमत वल्लभपालमुच्चैः श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५६
विस्तारः - > "पश्चिमेनाग्रपादेन भुवि स्थित्वाग्रपादयोः । ऊर्ध्वप्रेरणया स्थानमश्वानां पुरुषः स्मृतः ॥"
L R Vaidya
English
puruzaka {% n. %} Standing on two feet like a man, the rearing of a horse, श्रीवृक्षकीपुरुषकोन्नमिताग्रकायः Sis.v.66.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
-puruṣaka, see kula-puruṣakeṇa.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पुरुषक ebenda als m.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुरुषकं,
क्ली,
पुं,
 (पुरुष एवेति । पुरुष + स्वार्थे कन् ।)घोटकानामूर्द्ध्वस्थितिः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
शीखपाँओ इति हिन्दीभाषा ॥
(यथा, माघे ।५ । ५६ ।“श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः ॥
”“पुरुषकोऽश्वानां स्थानकभेदः । यदुक्तम्, --‘पश्चिमेनाग्रपादेन भुवि स्थित्वाग्रपादयोः ।ऊर्द्ध्वप्रेरणया स्थानमश्वानां पुरुषः स्मृतः ॥
’पुरुष एव पुरुषकस्तेन पुरुषकेण स्थानके-नान्नमित ऊर्द्ध्वावस्थितोऽग्रकायः पूर्व्वकायो यस्यस तथोक्तः ।” इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुरुषक
न०
 पुरुश्र इव कायति कै--क । अश्वानामूर्द्ध्वस्थितौ(शिरपातोला) त्रिका० ।