| YouTube Channel

पुरन्ध्री (purandhrI)

 
Hindi
Hindi
पत्नी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पुरन्ध्रि/न्ध्री
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಟುಂಬವತಿಯಾದ ಹೆಂಗಸು /ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಕೂಡಿರುವ ಹೆಂಗಸು
निष्पत्तिः - > दृ (धारणे) + णिच् - "खच्" (३-२-४६) गौरा० "ङीष्" (४-१-४१) वा ह्रस्वः पृषो०
व्युत्पत्तिः - > पुरं गृहं दारयति
प्रयोगाः - > १) "प्रायेणैवंविधे कार्ये पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता" २) "तौ स्नातकैर्बन्धुमता राज्ञा पुरन्ध्रिभिश्च क्रमशः प्रयुक्तम् कन्याकुमारौ कनकासनस्थौ आद्रिक्षितारोपणमन्वभूताम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-३२, रघु० ७-२८
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyim 'dzin
पुरन्ध्री
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी
पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ५१२
दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः
द्वितीयोढा कलत्रं पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ५१३
-wordlist-
सुवासिनी (स्त्री), वधूटी (स्त्री), चिरण्टी (स्त्री), सधर्मिणी (स्त्री), पत्नी (स्त्री), सहचरी (स्त्री), पाणिगृहीती (स्त्री), गृहिणी (स्त्री), गृहाः (पुंब), गृह (क्ली), दाराः (पुंब), क्षेत्र (क्ली), वधू (स्त्री), भार्या (स्त्री), जनी (स्त्री), जाया (स्त्री), परिग्रह (पुं), द्वितीया (स्त्री), ऊढा (स्त्री), कलत्र (क्ली), पुरन्ध्री (स्त्री), कुटुम्बिनी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रामा
रामा, वामा, वामनेत्रा, पुरन्ध्री, नारी, भीरु, भामिनी, कामिनी, योषा, योषित्, वासिता, वर्णिनी, स्त्री, सीमन्तिनी, अङ्गना, सुन्दरी, अबला, महिला, ललना, प्रमदा, रमणी, नितम्बिनी, वनिता, दयिता, प्रतीपदर्शिनी, कान्ता, वधू, वशा, युवति
रामा वामा वामनेत्रा पुरन्ध्री,
नारी भीरुर्भामिनी कामिनी
योषा योषिद्वासिता वर्णिनी स्त्री,
स्यात्सीमन्तिन्यङ्गना सुन्दरी ४८१
अबला महिला ललना प्रमदा रमणी नितम्बिनी वनिता
दयिता प्रतीपदर्शिन्युक्ता कान्ता वधूर्वशा युवतिः ४८२
verse 2.1.1.481
page 0055
नाममाला
Sanskrit
भार्या, जाया, जनि, कुल्या, कलत्र, गेहिनी, गृह, महिला, मानिनी, पत्नी, दारा, पुरन्ध्री
भार्या जाया जनिः कुल्या कलत्रं गेहिनी गृहम्
महिला मानिनी पत्नी तथा दाराः पुरन्ध्रयः ३२
verse 0.1.1.32
page 0016
Tamil
Tamil
புரந்த்4ரீ : திருமணமான குடும்பப்பெண்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुरन्ध्री
स्त्री,
(स्वजनसहितं पुरं धारयतीति ।धृञ + खच् गौरादित्वात् ङीष् ।पृषोदरादित्वात् ह्नस्वो वा ।) षतिपुत्त्रदुहि-त्रादिमती इति भरतः
तत्पर्य्यायः कुटु-म्बिनी इत्यमरः
(यथा, रघुः २८ ।“तौ स्नातकैर्बन्धुमता राज्ञापुरन्ध्रिभिश्च क्रमशः प्रयुक्तम् ।कन्याकुमारौ कनकासनस्थौआर्द्राक्षतारोपणमन्वभूताम्
”)स्त्रीमात्रम् इति राजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुरन्ध्रि(न्ध्री) पुरं गेहस्थजनं धारयति पालयति धृ--खच्ङीप् पृषो० वा ह्रस्वः बहुकुटुम्बवत्याम्, पतिपुत्रवत्याञ्चस्त्रियां, “गृहेगृहे व्याग्रपुरन्ध्रिवर्गम्” कुमा०