| YouTube Channel

पुत्रभाव (putrabhAva)

 
Spoken Sanskrit
English
पुत्रभाव putrabhAva
m.
 sonship
पुत्रभाव putrabhAva
m.
 filial relation
Monier Williams Cologne
English
पुत्र—भाव
m.
 sonship, filial relation,
Nir.
 iii, 4
5.
Hindi
Hindi
बच्चों के घर या 5
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुत्रभाव
पु०
 पुत्रस्य भावः । १ पुत्रत्वे ज्योतिषोक्ते २ पञ्चमे भावेद्वादशभावशब्दे ३८०२ पृ० दृश्यम् । तत्र ग्रहादि-स्थित्यादिफलादि जातकपद्धतातुक्त यथा“शुभखगवसतिः सुतालयश्चेच्छुभसहितः शुभवीक्षितोऽपिवा स्यात् । कथयति शुभसन्ततिं नराणां स च विप-रीतफलः खलस्य योगात् । चन्द्राद्विलग्नादपि पुत्रभावेवर्गी यदैकोऽपि च गीष्पतेः स्यात् । तदा वदेदौरसमेवपुत्रं बलावलोकस्य हि तारतम्यात् । तनौ धने वासहजे विलग्ननाथे सुतः स्यात् प्रथमं चतुर्थे । पुत्री भवेत्त-त्परतश्च पुत्रात् द्विकन्यकानां जननप्रदः स्यात् । चन्द्रभौम-भृगवोद्विदेहगा आदिमे वयसि सन्ततिप्रदाः । ते पुन-र्धनुषि नान्तिमे तथा प्राचि सन्ततिकरा मता विदाम् ।सन्तानभावे ग्रहदृष्टियोगो नवांशयोगोऽप्यथ वाङ्कयोगः ।यावन्मितः स्यात् खलु तत्प्रसंख्या स्यात् सन्ततिस्तत्प-नवांशतो वा । अपत्यसंख्या सुतभे नवांशाद्वाच्या द्विनिघ्नाशुमदृष्टियोगात् । शुभांशतो जीववती च कष्टा पापां-शतः पापखगप्रदृष्टेः । कलिवित्क्रूरकवयः कर्माम्बुद्वि-कलत्रगाः । क्रमात् कुर्वन्ति मनुजं तोककौतुकवर्जितम् ।कविकलानिघिवर्गयुते सुते कविकलानिघियुक्तनिरी-क्षिते । समभवर्गगते खलु कन्यका विषमभे तु सुतान्प्रदिशन्ति हि । दासीभवान्यपत्यानि सितांशे सुतभा-वगे । सितदृष्टे च केचित्तु चन्द्रादप्येवमूचिरे । शनि-गणाः शनिभं सुतभे यदा शशिसुतेन दृशा प्रविलोकितम् ।गुरुकुजार्कदृशा न युतं तदा प्रतनुते तनयं निजभूमिजम् ।सुतमं शनिभं चेत्स्याच्छनियुक् शनिनेक्षितम् । दत्तात्म-जाप्तिकृद्बोध्यं तद्वच्चेत् क्रीतपुत्रदम । सन्तानभावे कुज-सप्तमांशे मन्दान्वितेऽन्यग्रहदृष्टिहीने । पुत्रो मवेत् कृत्रि-मकोऽथ कुण्डः पापैर्युते पापगृहे सुतर्क्षे । चन्द्रे कु-जांशे सुतगे प्रदृष्टे मन्देन नान्यैः खलुग्ढजातः । शन्यं-शगे सूर्य्यनिरीक्षते च कुजे सुतस्थे च सुतोऽपविद्धः ।शनिवर्गगते चन्द्रे शनियुक्ते च पञ्चमे । प्रदृष्टे रविशु-क्राभ्यां भवेत् पौनर्भवः सुतः । रविचन्द्रमसोर्वर्गः मुतभेच तयोर्युतिः । शुक्रेण केवलं दृष्टे सहोदः कथितःसुतः । सुतालये भूसुतसंस्थितिश्चेत् संजातसंजातसुतक्षतिः स्यात् । यदा न दृष्टिर्गुरुदैत्यगुर्वोर्दृष्ट्या तयोःस्यात् प्रथमोत्थनाशः । सन्तानभावे नवमांशका यः पापैःप्रदृष्टः खलु यन्मितेः स्यात् । गर्भा विनश्यन्ति हि तत्-प्रमाणा यदा न दृष्टिः शुभखेचराणाम् । काव्ये कुजेनीचरिपोर्नवांशे पराजिते वापि मृतप्रजः स्यात् । स्त्रीस्वेटभांशे तु सुताप्रजः स्यादन्यांशकस्थे पुमपत्यभाक् ना ।पापैः सुतस्थानगतैर्धनैः स्वजनैः सुखैर्ना रहितः कुजे तु ।वैकृत्यभाग् व्याधियुतः शनौ तु शुभग्रहैः पुत्रधनैःप्रपूर्णः” । वर्षलग्नतः पुत्रभावफलं नी० ता० उक्तं यथा“पुत्रायगो वर्षपतिर्गुरुश्चेत् सूर्य्यारसौम्योशनसोऽथचेत्थम् । सत्पुत्रसौख्याय खलार्द्दितास्ते दुःखप्रदाःपुत्रत एव चिन्त्याः । पुत्रे सुतस्य सहमे सबले सुताप्तिःसौम्येक्षितेऽप्यतिसुखं यदि तत्र वर्षे । सौम्येक्षितेशुभगृहे सकुजो बुधश्चेत् पुत्रायगः सुतसुखं विबलेसुतार्त्तिः । जीवो जन्मनि यद्राशावव्देऽत्र सुतगोबली ।पुत्रसौख्याय भौमो ज्ञो वर्षेशोऽत्र सुताप्तिदः । य-त्रेज्यो जनुषि गृहे विलग्नमेतत् पुत्राप्त्यै बुधसित-योरपीत्थमूह्यम् । यद्राशौ जनुषि शनिः कुजश्च सोऽव्देपुत्रार्त्तिं तनुसुतगः करोति नूनम् । पुत्रे पुण्यस्य स-हमं पुत्राप्त्यौ शुभदृष्टियुक् । लग्नपुत्रेश्वरौ पुत्रे पुत्रदौवालनौ यदि । चन्द्रो जीवोऽथ वा शुक्रः स्वोच्चगःसुतदः सुते । वक्री भौमः सुतस्थश्चेदुत्पन्नसुतनाशनः ।सुताधिपो जन्मनि भार्गवोऽव्दे पुत्रे विढग्नाधिपतीत्थ-शालः । पुत्रप्रदो मन्दगृहस्थपुत्रे पापाधिकारीक्षितआत्मजार्त्तिः । यद्राशिगोग्रहः सूतौ स राशिस्तत्पदाभिघः । बली जन्मोत्थसौख्याय वर्षे तद्दुःखदोऽन्यथा”