| YouTube Channel

पुण्ड्रकः (puNDrakaH)

 
Apte
English
पुण्ड्रकः [puṇḍrakḥ], 1 A variety of sugar-cane (red-variety)
(Mar. पुड्या ऊंस)
कृष्टे रोहति दोहदेन पयसां पिण्डेन चेत् पुण्ड्रकः
N.*
21.153.
A sectarial mark.
One who lives by breeding silk worms.
Apte Hindi
Hindi
पुण्ड्रकः
पुं*
- पुंड्र + कन्
एक प्रकार का ईख (लाल रंग का) पौंधा
पुण्ड्रकः
पुं*
- पुंड्र + कन्
सम्प्रदाय द्योतक तिलक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
वासन्ती, माधविका, माधवीलता, माधवी, चन्द्रवल्ली, पुण्ड्रकः, अतिमुक्तः, अतिमुक्तकः, सुगन्धा, भ्रमरोत्सवः, भृङ्गप्रिया, भद्रलता, वसन्तीदूती, लतामाधवी, भूमीमण्डपभूषणा।
noun
सुगन्धितपुष्पैः युक्ता एका लता।
"तस्य पुष्पवाटिकायां वासन्तीम् वर्धते।"
Synonyms:
पुण्ड्रकः
noun
एकः पुण्ड्रकः
"पुण्ड्रकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुण्ड्रकः,
पुं,
(पुण्ड्र इव प्रतिकृतिः “इवे प्रति-कृतौ ।” ९६ इति कन् ।) माधवी-लता इत्यमरः ७२
(पर्य्यायोऽस्ययथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ।“माधवी स्यात्तु वासन्ती पुण्ड्रको मस्तकोऽपिच ।अतिमुक्तो विमुक्तश्च कामुको भ्रमरोत्सवः
”)तिलकवृक्षः (पुण्ड्र + स्वार्थे कन् ।) इक्षुभेदः ।पुँडि आक् इति भाषा तत्पर्य्यायः रसालः २इक्षुवाटी योनिः इक्षुयोनिः रसाली ६रसदालिका करङ्कशालिः अस्य गुणाः ।मधुरत्वम् शीतलत्वम् रुचिकारित्वम् मृदु-त्वम् पित्तदाहहरत्वम् वृष्यत्वम् तेजोबल-विवर्द्धनत्वञ्च इति राजनिर्घण्टः
(अश्व-शरीरस्थचिह्नविशेषे,
पुं,
क्ली यथा, अश्व-वैद्यके ७३ -- ८१ ।“अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि पुण्ड्राणां लक्षणं शुभम् ।आनुपूर्व्व्या यथादृष्टं मुनिभिस्त्वर्थवेदिभिः
शुक्तिशङ्खगदाखड्गपद्मचक्राङ्कुशोपमाः ।शरासनसमाकाराः प्रशस्ताः पुण्ड्रकाः स्मृताः
मत्स्यभृङ्गारप्रासादस्रग्वेदीयूपसन्निभाः ।श्रीवृक्षदर्पणाकाराः शुभदाः परिकीर्त्तिताः
शिरोललाटवदनं यः पुण्ड्रो व्याप्य तिष्ठति ।स धन्यः पूजितो नित्यमृजुकश्चैव यो भवेत्
पर्व्वतेन्दुपताकाभा ये स्रग्दामसन्निभाः ।ते सर्व्वे पूजिताः पुण्ड्रा धनधान्यफलप्रदाः
इति पुण्ड्राः शुभाः प्रोक्ताः पूर्व्वशास्त्रानुसारतः ।अशुभांश्चैव वक्ष्यामि ययायोगं समासतः
काककङ्ककबन्धाहिगृध्रगोमायुसन्निभाः ।असिताः पीतका रक्ताः पुण्ड्रका नैव पूजिताः
तिर्य्यग्गाश्चैव विच्छिन्नाः शृङ्खलापाशसन्निभाः ।शूलाग्रा वामदेहस्थाः पुण्ड्रका शुभाः स्मृताः
जिह्वाकल्मषरूक्षाणि भस्मवर्णनिभानि ।पुण्ड्रकाणि शस्यन्ते भिन्नवर्णानि वाजिनः
”पुण्ड्रदेशनृपतिः यथा, महाभारते २४ ।“तथाङ्गवङ्गौ सह पुण्ड्रकेणपाण्ड्यौड्रराजौ सहान्धकेन
”)