| YouTube Channel

पुण्डरीकः (puNDarIkaH)

 
Apte Hindi
Hindi
पुण्डरीकः
पुं*
- -
सफ़ेद रंग
पुण्डरीकः
पुं*
- -
दक्षिणपूर्व या आग्नेयी दिशा का अधिष्ठातृदिक्पाल
पुण्डरीकः
पुं*
- -
व्याघ्र
पुण्डरीकः
पुं*
- -
एक प्रकार का साँप
पुण्डरीकः
पुं*
- -
एक प्रकार का चावल
पुण्डरीकः
पुं*
- -
एक प्रकार का कोढ़
पुण्डरीकः
पुं*
- -
हाथी का बुख़ार
पुण्डरीकः
पुं*
- -
एक प्रकार का आम वृक्ष
पुण्डरीकः
पुं*
- -
"घड़ा, जलपात्र"
पुण्डरीकः
पुं*
- -
आग
पुण्डरीकः
पुं*
- -
मस्तक पर सम्प्रदाय द्योतक तिलक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
व्याघ्रः, शार्दूलः, द्वीपी, चित्रकः, व्याडः, हिंस्रकः, कर्वरः, गुहाशयः, पृदाकुः, जिह्वापः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, नखायुधः, नखरायुधः, पञ्चनखः, पुण्डरीकः, भयानकः, भीरुः, मरुवकः, मृगपतिः, मृगराट्, मृगेन्द्रः, वनश्वः, विचित्राङ्गः, व्यालः, हस्तिकक्ष्यः, हिंसारुः, हिंसीरः, हुण्डः
noun
वन्यहिंस्रपशुविशेषः।
"प्राणिसङ्ग्रहालये द्वौ व्याघ्रौ तथा एका व्याघ्री आसीत्।"
Synonyms:
पुण्डरीकः
noun
आग्नेयकोणस्थदिग्गजः।
"पुण्डरीकः आग्नेयदिशः दिग्गजः अस्ति।"
Synonyms:
दमनकः, दमनः, दान्तः, गन्धोत्कटा, मुनिः, जटिला, दण्डी, पाण्डुरागः, ब्रह्मजटा, पुण्डरीकः, तापसपत्री, पत्री, पवित्रकः, देवशेखरः, कुलपत्रः, विनीतः, तपस्वीपत्रः, मुनिपुत्रः, तपोधनः, गन्धोत्कटः, ब्रब्मजटी, कुलपुत्रकः
noun
वृक्षविशेषः, सुगन्धीपत्रयुक्तवृक्षः आयुर्वेदे अस्य गुणाः कुष्ठदोषद्वन्द्वत्रिदोषविषविस्फोटविकारहरत्वादि प्रोक्ताः
"द्विगुणनगणमिह वितनु हि दमनकमिति गदति शुचि हि [चिन्तामणि]"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पुण्डरीकः
Root: पुण्डरीक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः आग्नेयदिग्गजः
Meaning(s):
Elephant of the southeastern quarter
Shloka(s):
2|1|8|1 ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
2|1|8|1 पुण्डरीकः (पुण्डरीक) (पुं) Elephant of the southeastern quarter आग्नेयदिग्गजः
Related word(s):
isa_k दिग्गजः
जातिः अलौकिकप्राणी
पति_पत्नीसंबन्धः कपिला
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुण्डरीकः,
पुं,
(पुण्डरीकवद्वर्णोऽस्त्यस्येति अच् ।)अग्निकोणस्थदिग्गजः व्याघ्रः इत्यमरः ।११
कोषकारभेदः इति मेदिनी
सहकारः ।गणधरः राजिलसर्पः गजज्वरः इतिहेमचन्द्रः
दमनकवृक्षः इति राजनिर्घण्टः
(धान्यविशेषः तद्यथा, --“पुष्पाण्डकः पुण्डरीकस्तथा महिषमस्तकः
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)कमण्डलुः श्वेतवर्णः इत्यनेकार्थकोषः
(क्रौञ्चद्बीपस्थपर्व्वतविशेषः यथा, मात्स्ये ।१२१ ८१ ।“देवावृतः परेणापि पुण्डरीको महान् गिरिः ।एते रक्तमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्व्वताः
”तीर्थविशेषः यथा, महाभारते ८३ ७६ ।“शुक्लपक्षे दशम्याञ्च पुण्डरीकं समाविशत् ।तत्र स्नात्वा नरो राजन् ! पुण्डरीकफलं लभेत्
”यज्ञविशेषः यथा, तत्रैव ३० १७ ।“अश्वमेधो राजसूयः पुण्डरीकोऽथ गोसवः ।एतैरपि महायज्ञैरिष्टं ते भूरिदक्षिणैः
”नागविशेषः यथा, तत्रैव १०३ १३ ।“नागानामेकवंश्यानां यथाश्रेष्ठन्तु मे शृणु ।द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः
”रामचन्द्रवंशीयनृपविशेषः यथा, रघुः १८ ।“तेन द्बिपानामिव पुण्डरीकोराज्ञामजय्योऽजनि पुण्डरीकः ।शान्ते पितर्य्याहृतपुण्डरीकायं पुण्डरीकाक्षमिव श्रिता श्रीः
”पुण्डरीकाः सन्त्यत्रेति अच् पुण्डरीक-विशिष्टे, त्रि यथा, मात्स्ये १२० ६८ ।“पयोदस्तु ह्नदो नीलः शुभः पुण्डरीकवान् ।पुण्डरीकात् पयोदाच्च तस्मात् द्बे सम्प्रसूय-ताम्
”)