| YouTube Channel

पुण्डरीक (puNDarIka)

 
शब्दसागरः
English
पुण्डरीक
m.
 (-कः)
1. The elephant presiding over the south-east
quarter.
2. A leopard.
3. A sort of snake called Rajila
(Amphisbœna.)
4. A fragrant kind of mango.
5. Fever affecting
an elephant.
6. A variety of the sugarcane.
7. A silk worm,
(कोषकार)
8. A student's waterpot “Kamandalu.” 9. White,
the colour.
10. A sort of leprosy.
11. A species of rice.
12. Fire.
13. A mark on the forehead with sandal, &c.
n.
 (-कं)
1. A white lotus.
2. A lotus in general.
3. A white
umbrella.
4. A kind of drug.
E.
 पुडि to grind
or according
to some, to adorn, Unādi
aff.
 ईक, and the form
irr
 .
Capeller Eng
English
पुण्ड॑रीक
n.
 a lotus-flower,
esp.
 a white one (poss.
°वन्त्)
m.
 a man's name,
f.
 आ a woman's name.
Yates
English
पुण्डरीक (कः) 1.
m.
 The elephant of
the south-east quarter
a leo-
pard
amphisbæna
fragrant
mango
elephant fever
sugar-
cane
silkworm
student's wa-
ter-pot
whiteness
leprosy.
n.
Lotus
white lotus
white um-
brella
a drug.
Spoken Sanskrit
English
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - white
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - kind of leprosy
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - name of a gaNadhara
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - fever in an elephant
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - kind of sacrifice
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - species of rice
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - kind of bird
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - Japanese mugwort plant [ Artemisia indica - Bot. ]
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - kind of serpent
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - tiger
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - variety of the sugar-cane
पुण्डरीक - puNDarIka -
m.
 - kind of fragrant mango
पुण्डरीक - puNDarIka -
n.
 - white umbrella
पुण्डरीक - puNDarIka -
n.
 - kind of drug
पुण्डरीक - puNDarIka -
n.
 - lotus-flower
पुण्डरीक - puNDarIka -
n.
 - mark on the forehead
पुण्डरीक - puNDarIka -
n.
 - lotus flower
Wilson
English
पुण्डरीक
m.
 (-कः)
1 The elephant of the south-east quarter.
2 A leopard.
3 A sort of snake, (Amphisbæna.)
4 A fragrant kind of mango.
5 Fever affecting an elephant.
6 A variety of the sugarcane.
7 A silk worm (कोषकार?)
8 A student's waterpot.
9 White, the colour.
10 A sort of leprosy.
n.
 (-कं)
1 A white lotus.
2 A lotus in general.
3 A white umbrella.
4 A kind of drug.
E.
 पुडि to rub or grind, or according to some, to adorn, Uṇādi
aff.
ईक, and the form
irr
 .
Apte
English
पुण्डरीकम् [puṇḍarīkam], 1 A lotus-flower, especially a white lotus
Nelumbium Speciosum
हृत्पुण्डरीकान्तरसंनिविष्टं स्वतेजसा व्याप्तनभो$वकाशम् Śivakavacha
U.*
 6.12, 29
Māl.
 9.14.
A white parasol.
A medicine, drug.
कः The white colour.
N.
 of the elephant presiding over the south-east direction
तेन द्विपानामिव पुण्डरीको राज्ञामजय्यो$जनि पुण्डरीकः
R.*
 18.8.
A tiger.
A kind of serpent.
A species of rice.
A kind of leprosy.
A fever in an elephant.
A kind of mango tree.
A pitcher, water-pot.
Fire.
A (sectarial) mark on the fore-head.
A kind of sacrifice
पुण्डरीकसहस्रेण वाजपेयशतैस्तथा
Mb.
 * 7.63.2.
N.
 of an ancient and renowned devotee of the god Viṭhobā.
Comp.
 -अक्षः an epithet of Viṣṇu
यं पुण्डरीकाक्षमिव श्रिता श्रीः
R.*
 18.8.-प्लवः a kind of bird. -मुखी a kind of leech.
Apte 1890
English
पुंडरीकं 1 A lotus-flower, especially a white lotus: U. 6. 12, 29
Māl. 9. 14.
2 A white parasol.
3 A medicine, drug.
कः 1 The white colour.
2 N. of the elephant presiding over the south-east direction: R. 18. 8.
3 A tiger.
4 A kind of serpent.
5 A species of rice.
6 A kind of leprosy.
7 A fever in an elephant.
8 A kind of mango tree.
9 A pitcher, water-pot.
10 Fire
11 A (sectarial) mark on the fore-head.
Comp.
अक्षः an epithet of Viṣṇu
R. 18. 8.
प्लवः a kind of bird.
मुवी a kind of leech.
Monier Williams Cologne
English
पुण्ड॑रीक
n.
 (√ पुण् [?]
cf.
Uṇ.
 iv, 20, Sch.) a lotus-flower (esp. a white lotus
ifc. expressive of beauty
cf.
 g. व्याघ्रादि),
RV.
&c.
&c.
 (it is sacred to Śikhin, one of the Buddhas,
MWB.
 515)
a white umbrella,
L.
a kind of drug,
L.
(m. or
n.
 ?) a mark on the forehead,
Śatr.
N.
 of a Tīrtha,
MBh.
पुण्ड॑रीक
m.
 a kind of sacrifice,
MBh.
a species of rice,
Suśr.
a kind of fragrant mango,
L.
Artemisia Indica,
L.
a variety of the sugar-cane,
L.
a tiger,
L.
a kind of bird,
L.
a kind of serpent,
L.
a kind of leprosy,
L.
fever in an elephant,
L.
white (the colour),
L.
N.
 of a Nāga,
MBh.
of the elephant of the south-east quarter,
Ragh.
of an ancient king,
MBh.
of a son of Nabha or Nabhas,
Hariv.
of a Brāhman renowned for filial piety, and afterwards worshipped as the god Viṭhobā,
RTL.
 263
(with Jainas) of a Gaṇa-dhara,
Śatr.
of a hermit (son of Śvetaketu and Lakṣmī),
Kād.
of a poet,
Cat.
of a mountain,
Śatr.
Monier Williams 1872
English
पुण्डरीक पुण्डरीक, अम्, n. (said to be fr. rt.
पुण्), a lotus-flower, especially a white lotus, (used at
the end of an adj. comp. as expressive of beauty, see
Gaṇa Vyāghrādi to Pāṇ. II. 1, 56)
a white umbrella
a kind of drug
a mark on the forehead (in this
sense perhaps also m.)
N. of a sacred bathing-place
(अस्), m. a kind of sacrifice
a species of rice
a
fragrant kind of mango
Artemisia Indica (= द-
मनक)
a variety of the sugar-cane
a silk-
worm (?)
a kind of leprosy
fever in an elephant
white (the colour)
a tiger
a kind of serpent
N.
of a Nāga
a pitcher, student's water-pot
N. of
the elephant of the south-east quarter
N. of an
ancient king
of a son of Nabha or Nabhas
(with
Jainas) N. of a Gaṇa-dhara
N. of a hermit the son
of Śveta-ketu and Lakṣmī
of a mountain
(आ),
f., N. of an Apsaras
of a daughter of Vasiṣṭha
and wife of Prāṇa or Pāṇḍu.
—पुण्डरि-स्रजा,
f. (पुण्डरि substituted for पुण्डरीक), Ved. a
wreath or garland of lotuses.
—पुण्डरीक-नारद-
संवाद, अस्, m., N. of the thirty-second chapter
of the Pārtha Itihāsa-samuccaya.
—पुण्डरीक-प-
लाशाक्ष (°श-अक्ष), अस्, ई, अम्, having eyes like
the petals of a lotus.
—पुण्डरीक-पुर, अम्, n.,
N. of a city.
—पुण्डरीक-प्लव, अस्, m. a kind of
bird.
—पुण्डरीक-मुखी, f. a kind of leech.
—पुण्डरीकाक्ष (°क-अक्ष), अस्, m. ‘lotus-
eyed, ’ an epithet of Viṣṇu
a kind of drug (=
पुण्डर्य, प्र-पौण्डरीक).
—पुण्डरीकात-
पत्र (°क-आत्°), अस्, आ, अम्, having the lotus for
an umbrella (said of the autumn).
—पुण्डरीकाव-
तंस (°क-अव्°), अस्, आ, अम्, having white lotus-
flowers for ear ornaments.
—पुण्डरीकोदर-प्र-
भ (°क-उद्°), अस्, आ, अम्, resplendent as the in-
terior of a white lotus.
Macdonell
English
पुण्डरीक puṇḍárīka,
n.
 (white) lotus flower 🞄(also as an emblem of the human heart)
🞄m. N. 🞄of the elephant of the south-eastern 🞄quarter
-mukhī,
f.
 kind of leech
-akṣa, 🞄m. Lotus-eyed, ep. of Viṣṇu or Kṛṣṇa.
Benfey
English
पुण्डरीक पुण्डरीक,
I.
n.
1. The
white lotus flower.
2. A lotus in
general, Rām. 2, 95, 3 Gorr.
II.
m.
1. A kind of sacrifice, MBh. 3, 1133.
2.
A kind of rice.
3. A kind of leprosy.
4. The elephant of the south-east
quarter, Ragh. 18, 7.
Apte Hindi
Hindi
पुण्डरीकम्
नपुं*
 - "पुंड् + ईकन्, नि*"
श्वेतकमल
पुण्डरीकम्
नपुं*
 - "पुंड् + ईकन्, नि*"
सफ़ेद छाता
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
सफ़ेद रंग
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
दक्षिणपूर्व या आग्नेयी दिशा का अधिष्ठातृदिक्पाल
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
व्याघ्र
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
एक प्रकार का साँप
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
एक प्रकार का चावल
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
एक प्रकार का कोढ़
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
हाथी का बुख़ार
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
एक प्रकार का आम वृक्ष
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
"घड़ा, जलपात्र"
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
आग
पुण्डरीकः
पुं*
 - -
मस्तक पर सम्प्रदाय द्योतक तिलक
पुण्डरीकम्
नपुं*
 - "पुंड्+ईकन्, रक् नि*"
एक यज्ञ का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पुण्डरीक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ವೇತಕಮಲ /ಬಿಳಿದಾವರೆ
निष्पत्तिः - > पुण (कर्मणि शुभे) - "ईकन्" तस्य रुगागमः धातोः डगागमश्च निपा० (उ० ४-२०)
प्रयोगाः - > "अवकिरति नितान्तङ्कान्तिनिर्यासमब्दस्रुतनवजलपाण्डुं पुण्डरीकोदरेषु"
उल्लेखाः - > माघ० ११-६२
पुण्डरीक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಳಿಯ ಕೊಡೆ /ಬಿಳಿಯ ಛತ್ರಿ
पुण्डरीक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಔಷಧ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ದಿಗ್ಗಜ
प्रयोगाः - > "तेन द्विपानामिव पुण्डरीको राज्ञामजय्योऽजनि पुण्डरीकः"
उल्लेखाः - > रघु० १८-८
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಳುಪು /ಶ್ವೇತವರ್ಣ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಘ್ರ /ಹುಲಿ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಸರ್ಪ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ವಂಶದ ಒಬ್ಬ ದೊರೆ
प्रयोगाः - > "राज्ञामजय्योऽजनि पुण्डरीकः"
उल्लेखाः - > रघु० १८-८
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಧಾನ್ಯ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಜಜ್ವರ /ಆನೆಗೆ ಬರುವ ಜ್ವರ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಯಾಗ
प्रयोगाः - > "अश्वमेधो राजसूयः पुण्डरीकोऽथ गोसवः । एतैरपि महायज्ञैरिष्टं ते भूरिदक्षिणैः"
उल्लेखाः - > भा०
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಂಡಲು /ಜಲಪಾತ್ರೆ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ನಿಘಂಟುಕಾರ
पुण्डरीक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ಕುಷ್ಠರೋಗ
L R Vaidya
English
puMqarIka {% (I) m. %} 1. Name of the elephant presiding over the south-east quarter, R.xviii.8
2. a fever in an elephant
3. the white colour
4. a tiger
5. a kind of leprosy
6. a kind of mango tree
7. a species of rice
8. a pitcher, a water pot
9. fire
10. a mark on the forehead.
puMqarIka {% (II) n. %} 1. A lotus flower, R.xviii.8
2. a white umbrella.
Bopp
Latin
पुण्डरीक n. alba lotus
v. sq.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पुण्डरीक
पु
पुण्डरीक, व्याघ्र, कमण्डलु, सितवर्ण
पुण्डरीकः स्मृतो व्याघ्रः पुण्डरीकः कमण्डलुः ।
पुण्डरीकः सितो वर्णः पुण्डरीकं सरोरुहम् ॥ ९६ ॥
verse 1.1.1.96
page 0007
पुण्डरीक
क्ली
पुण्डरीक, सरोरुह
पुण्डरीकः स्मृतो व्याघ्रः पुण्डरीकः कमण्डलुः ।
पुण्डरीकः सितो वर्णः पुण्डरीकं सरोरुहम् ॥ ९६ ॥
verse 1.1.1.96
page 0007
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
पुण्डरीक poet. Skm. Quoted by Ānandavardhana Report
p. 65.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Puṇḍarīka,
(1) n. of a locality: Māy 〔91〕
(2) v.l. for Pauṇḍarīka, 2, q.v., n. of a former Buddha.
Indian Epigraphical Glossary
English
puṇḍarīka (CII 3
BL), name of a sacrifice.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पुण्डरीक Bez. eines adhyayana, Hem. Par. 12, 14. — m. *Tiger, S II, 170, 4
H XIX, 62
Śuk. t. o. 52. 53. 54 [p. 59, 11. 21
60, 16]. — n. *white parasol, Vās. 42, 4. — °Löwe, Harṣac. 30, 20? Oder Tiger? Muk. 45, 7 (? समुदग्रकनकदण्डकाण्डकलितपाण्डुरातपत्रपुण्डरीकमण्डलच्छायान्तरितघनातपा कापि...).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu skyes dkar
पुण्डरीक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।
पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १७० ॥
-wordlist-
दिग्गज (पुं), ऐरावत (पुं), पुण्डरीक (पुं), वामन (पुं), कुमुद (पुं), अञ्जन (पुं), पुष्पदन्त (पुं), सार्वभौम (पुं), सुप्रतीक (पुं)
--source--
पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे ॥ ११६२ ॥
रक्तोत्पलं कोकनदं कैरविण्यां कुमुद्वती ।
-wordlist-
पुण्डरीक (क्ली), सिताम्भोज (क्ली), रक्तसरोरुह (क्ली), रक्तोत्पल (क्ली), कोकनद (क्ली), कैरविणी (स्त्री), कुमुद्वती (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ऐरावत
ऐरावत, पुण्डरीक, कुमुद, अञ्जन, वामन, पुष्पदन्त, सार्वभौम, सुप्रतीक, दिग्गजाः
ऐरावतः पुण्डरीकः कुमुदाञ्जनवामनाः ।
पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १०४ ॥
verse 1.1.1.104
page 0013
व्याघ्र
व्याघ्र, द्वीपिन्, पुण्डरीक, तरक्षु, शार्दूल, चित्रकाय, मृगारि
व्याघ्रो द्वीपी पुण्डरीकस्तरक्षुः,
शार्दूलः स्याच्चित्रकायो मृगारिः ॥ २२६ ॥
verse 2.1.1.226
page 0028
पुण्डरीक
पुण्डरीक, सिताम्बुज
रक्तं कोकनदं प्रोक्तं पुण्डरीकं सिताम्बुजम् ॥ ६८० ॥
verse 3.1.1.680
page 0077
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पुण्डरीकः
Root: पुण्डरीक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ आग्नेयदिग्गजः
Meaning(s):
⇒ Elephant of the southeastern quarter
Shloka(s):
2|1|8|1 ► ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|8|1 ⇢ पुण्डरीकः (पुण्डरीक) (पुं) ⇒ Elephant of the southeastern quarter ⇒ आग्नेयदिग्गजः
Related word(s):
isa_k ➡ दिग्गजः
जातिः ➡ अलौकिकप्राणी
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ कपिला
Mahabharata
English
Puṇḍarīka^1, an ancient king. § 267 (Yamasabhāv.): II, 8, 325 (in the palace of Yama).
Puṇḍarīka^2, a tīrtha. § 364 (Tīrthāyātrāp.): III, 83, 6053.
Puṇḍarīka^3, a serpent. § 564 (Mātalīyop.): V, 103, 3622 (enumeration).--§ 793 (Mausalap.): XVI, 4, †119.
पुराणम्
English
पुण्डरीक १ / PUṆḌARĪKA I. A King born of the race of śrī rāma. He was the son of niṣadha and father of kṣemadhanvā. (9th skandha, bhāgavata).
पुण्डरीक २ / PUṆḌARĪKA II. One of the aṣṭadiggajas (elephants guarding the eight zones). (See under aṣṭadiggajas).
पुण्डरीक ३ / PUṆḌARĪKA III. A brahmin who lived during the period of nārada. nārada once held a scholarly conversation with him on virtue. He saw Mahāviṣṇu in person and attained sāyujya (intimate union with a deity). (Chapter 124, anuśāsana parva).
पुण्डरीक ४ / PUṆḌARĪKA IV. A great yajña. (Śloka 100, Chapter 5, Sabhā Parva).
पुण्डरीक ५ / PUṆḌARĪKA V. A holy place situated on the border of kurukṣetra. One who bathes in a sacred pond there would get the benefit of doing a Puṇḍarīkayajña. (Śloka 83, Chapter 83, Vana Parva).
Vedic Reference
English
Puṇḍarīka denotes the blossom of the lotus in the Rigveda^1
and later.^2 The Pañcaviṃśa Brāhmaṇa^3 states that the lotus
flower is born of the light of the Nakṣatras, and the Atharva-
veda^4 compares the human heart to the lotus.^5
1) x. 142, 8.
2) Taittirīya Brāhmaṇa, i. 8, 2, 1
Śatapatha Brāhmaṇa, v. 5, 5, 6
Bṛhad-
āraṇyaka Upaniṣad, ii. 3, 10
vi. 3, 14
Chāndogya Upaṇiṣad, i. 6, 7
Aitareya
Āraṇyaka, iii. 2, 4.
3) xviii. 9, 6.
4) x. 8, 43
Chāndogya Upaniṣad,
viii. 1, 1.
5) In the Taittirīya Saṃhitā, i. 8,
18, 1
Taittirīya Brāhmaṇa, i. 8, 2, 1,
puṇḍari-srajā denotes a ‘wreath of lotus
leaves.’
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 71.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुण्डरीकं,
क्ली,
 (पुण्डति अन्यपुष्पाणां गर्व्वं चूर्णी-करोतीति । पुण्ड मर्द्दे + “फर्फरीकादयश्च ।”उणां । ४ । २० । इति ईकन्प्रत्ययेन निपा-तनात् साधुः । “पुणतेः पुण्डरीकम् ।” इत्यु-ज्ज्वलदत्तः ।) शुक्लपद्मम् । तत्पर्य्यायः । सिता-म्भोजम् २ । इत्यमरः । १ । १० । ४१ ॥
शत-पत्रम् ३ महापद्मम् ४ सिताम्बुजम् ५ । इतिरत्नमाला ॥
अस्य पर्य्यायान्तरं गुणाश्च श्वेत-पद्मशब्दे द्रष्टव्याः ॥
(यथा, रघुः । ४ । १७ ।“पुण्डरीकातपत्रस्तं विकसत्काशचामरः ।ऋतुर्विडम्बयामास न पुनः प्राप तच्छ्रियम् ॥
”)पद्ममात्रम् । इति भरतधृतव्याडिः ॥
श्वेत-च्छत्रम् । भेषजभेदः । इति मेदिनी । के, १९९ ॥
सप्तमहाकुष्ठानामन्यतमः । तल्लक्षणं यथाहमाधवकरः ।“सश्वेतं रक्तपर्य्यन्तं पुण्डरीकदलोपमम् ।सोत्सेधञ्च सरागञ्च पुण्डरीकं तदुच्यते ॥
”
पुण्डरीकः,
पुं,
 (पुण्डरीकवद्वर्णोऽस्त्यस्येति । अच् ।)अग्निकोणस्थदिग्गजः । व्याघ्रः । इत्यमरः । ३ । ३ ।११ ॥
कोषकारभेदः । इति मेदिनी ॥
सहकारः ।गणधरः । राजिलसर्पः । गजज्वरः । इतिहेमचन्द्रः ॥
दमनकवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(धान्यविशेषः । तद्यथा, --“पुष्पाण्डकः पुण्डरीकस्तथा महिषमस्तकः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)कमण्डलुः । श्वेतवर्णः । इत्यनेकार्थकोषः ॥
(क्रौञ्चद्बीपस्थपर्व्वतविशेषः । यथा, मात्स्ये ।१२१ । ८१ ।“देवावृतः परेणापि पुण्डरीको महान् गिरिः ।एते रक्तमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्व्वताः ॥
”तीर्थविशेषः । यथा, महाभारते । ३ । ८३ । ७६ ।“शुक्लपक्षे दशम्याञ्च पुण्डरीकं समाविशत् ।तत्र स्नात्वा नरो राजन् ! पुण्डरीकफलं लभेत् ॥
”यज्ञविशेषः । यथा, तत्रैव । ३ । ३० । १७ ।“अश्वमेधो राजसूयः पुण्डरीकोऽथ गोसवः ।एतैरपि महायज्ञैरिष्टं ते भूरिदक्षिणैः ॥
”नागविशेषः । यथा, तत्रैव । ५ । १०३ । १३ ।“नागानामेकवंश्यानां यथाश्रेष्ठन्तु मे शृणु ।द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः ॥
”रामचन्द्रवंशीयनृपविशेषः । यथा, रघुः । १८ । ८ ।“तेन द्बिपानामिव पुण्डरीकोराज्ञामजय्योऽजनि पुण्डरीकः ।शान्ते पितर्य्याहृतपुण्डरीकायं पुण्डरीकाक्षमिव श्रिता श्रीः ॥
”पुण्डरीकाः सन्त्यत्रेति । अच् । पुण्डरीक-विशिष्टे, त्रि । यथा, मात्स्ये । १२० । ६८ ।“पयोदस्तु ह्नदो नीलः स शुभः पुण्डरीकवान् ।पुण्डरीकात् पयोदाच्च तस्मात् द्बे सम्प्रसूय-ताम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पुण्डरीक
न०
 पुडि--ईक नि० । १ श्वेतपद्मे २ अग्निकीणस्थे३ दिग्गजे
पु०
 ४ व्याघ्रे पुंस्त्री० अमरः स्त्रियां जाति-त्वात् ङीष् । ५ श्वेतपत्त्रे ६ भेषजे च
न०
 । ७ आम्रे८ राजिलसर्पे ९ हस्तिज्वरे
पु०
 हेमच० । १० दमनकवृक्षेराजनि० । ११ कमण्डलौ १२ श्वेतवर्णे अनेकार्थकोषः१३ श्वेतवर्णवति
त्रि०
 १४ कुष्ठभेदे
पु०
 । “सश्वेतं रक्त-पर्य्यन्तं पुण्डरीकदलोपमम् । सोत्सेधञ्च सरागञ्च पुण्ड-रोकं प्रचक्षते” माधवकरः । १५ कोषकारभेदे
पु०
 मेदि० ।
Capeller
German
पुण्ड॑रीक
n.
 Lotusblüte (bes eine weiße)
m.
 Mannsn. ,
f.
 आ Frauenname.
Grassman
German
puṇḍárīka, n., (weisse) Lotusblüthe, wol zunächst Deminutiv von puṇḍari (vgl. puṇḍarisraj Kranz von Lotusblumen) und dies wieder aus puṇḍa (Mal, Zeichen).
-āṇi {968, 8}.
Burnouf
French
पुण्डरीक पुण्डरीक
m.
 couleur blanche.
L'éléphant
du sud-est.
Léopard.
Amphisbène.
Ver à soie.
Manguier
odorant
esp. de canne à sucre.
Pot-à-l'eau des étudiants.
Fièvre de l'éléphant. -- N. lotus
lotus blanc
esp. de costus,
bot.
Parasol blanc.
पुण्डरीकाक्ष
m.
 (अक्ष) Viṣṇu [aux yeux de lotus]. -- N.
sorte de drogue.
पुण्डरीयक
n.
 hibiscus mutabilis, bot.
Sorte de drogue.
पुण्डर्य
n.
 esp. de plante médicinale.
Stchoupak
French
पुण्डरीक-
nt. fleur de lotus (not. lotus blanc)
ifc. terme de
comparaison pour désigner une chose belle
m.
 sorte de sacrifice
n.
 d'un
ancien roi
d'un ermite
de l'éléphant mythique du Sud-Est
tigre
lion (?).
°पलाशाक्ष- a. à yeux pareils à (des feuilles) de lotus.
°मुख- -ई- a. au visage de lotus.
पुण्डरीकाक्ष-
m.
 Viṣṇu (Kṛṣṇa).
पुण्डरीकातपत्र- nt. ayant le lotus comme ombrelle (automne).