| YouTube Channel

पुटः (puTaH)

 
Apte
English
पुटः [puṭḥ] टम् [ṭam], टम् [पुट्-क]
A fold.
A hollow space, cavity, concavity
भिन्नपल्लवपुटो वनानिलः
R.*
 9.68
11.23
17.12
M.*
 3.9
अञ्जलिपुट, नासापुट, कर्णपुट
&c.
A cup made of a leaf folded or doubled
a vessel of leaves
दुग्ध्वा पयः पत्रपुटे मदीयम्
R.*
 2.65
Ms.*
 6.28.
Any shallow receptacle.
The pod or capsule which envelops young shoots.
A sheath, cover, covering
An eye-lid (पुटी also in all these senses).
A horse's hoof.
A cloth worn to cover the privities.
टः A casket.
The contracting of anything.
A folding of anything so as to form a cup.
टम् A nutmeg.
Two vessels joined together for medical purposes.Comp. -अञ्जलिः the two hollowed hands put together
श्रीकृष्णपुरतः स्थित्वा तुष्टाव तं पुटाञ्जलिः Brav.
P.*
 3.9, 23.-उटजम् a white umbrella. -उदकः a cocoa-nut.
ग्रीवः a pot, jar, pitcher.
a copper-vessel. -धेनुः a not yet full-grown cow with a calf.
पाकः a particular method of preparing drugs, in which the various ingredients are wrapped up in leaves, and being covered with clay are roasted in the fire
अनिर्भिन्नो गभीरत्वादन्त- र्गूढघनव्यथः । पुटपाकप्रतीकाशो रामस्य करुणो रसः
U.*
 3.1.
digesting.
subliming.
भेदः a town, city.
a kind of musical instrument (आतोद्य).
'parting of the eyelids', opening
पुटभेदो ललाटस्थनीललोहितचक्षुषः
U.*
 6.3.
a whirl-pool or eddy. -भेदनम् a town, city
स हस्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने (वसन्)
Mb.
 * 1.1.12
पुट- भेदनं दनुसुतारिरैक्षत
Śi.*
 13.26.
Apte 1890
English
पुटः
टं [पुट्-क] 1 A fold.
2 A hollow space, cavity, concavity
भिन्नपल्लवपुटो वन निलः R. 9. 68, 11. 23
17. 12
M. 3. 9
अंजलिपट, नासापुट, कर्णपुट &c.
3 A cup made of a leaf folded or doubled
a vessel of leaves
दुग्ध्वा पयः पत्रपुटे मदीयं R. 2. 65: Ms. 6.-8.
4 Any shallow receptacle.
5 The pod or capsule which envelops young shoots.
6 A sheath, cover, covering.
7 An eyelid. (पुटी also in all these senses)
8 A horse's hoof.
टः 1 A casket.
2 The contracting of anything.
3 A folding of anything so as to form a cup.
टं 1 A nutmeg.
2 Two vessels joined together for medical purposes.
Comp.
उटजं a white umbrella.
उदकः a cocoa-nut.
ग्रीवः {1} a pot, jar, pitcher. {2} a copper-vessel.
पाकः {1} a particular method of preparing drugs, in which the various ingredients are wrapped up in leaves, and being covered with clay are roasted in the fire: अनिर्भिन्नो गभीरत्वादंतर्गूढघनव्यथः । पुटपाकप्रतीकाशो रामस्य करुणो रसः U. 3. 1. {2} digesting. {3} subliming.
भेदः {1} a town, city. {2} a kind of musical instrument (अ तोद्य). {3} ‘parting of the eyelids’, opening
U. 6. 3. {4} a whirl-pool or eddy.
भेदनं a town, city
Śi. 13. 26.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 48,
पादेऽक्षराणि-
 12
मात्राः - 17
सङ्ख्याजातिः - जगती
मात्रा-विन्यासः
द द द द द द दा दा। दा द दा दा
यतिः - ८
लक्षणम् - वसुयुगविरतिर्नौ म्यौ पुटोऽयम्‌ । ५५
लक्षण-मूलम् - वृत्तरत्नाकरः
उदाहरणम् - अपि चरणनतोऽहं तत्प्रसीद त्यज सरसिजनेत्रे मौनमुद्राम्‌ । वचनममृतकल्पं श्रोतुकामा श्रवणपुटनिपेयं सर्वदा ते ॥ ५५
Apte Hindi
Hindi
पुटः
पुं*
 - पुट्क
तह
पुटः
पुं*
 - पुट्क
"खोखली जगह, विवर, खोखलापन"
पुटः
पुं*
 - पुट्क
"दोना, पत्तों की तहकरके बनाया गया, पुस्तड़ा"
पुटः
पुं*
 - पुट्क
कोई उथला पात्र
पुटः
पुं*
 - पुट्क
"फली, छीमी"
पुटः
पुं*
 - पुट्क
"म्यान, ढकना, आच्छादन"
पुटः
पुं*
 - पुट्क
पलक
पुटः
पुं*
 - पुट्क
घोड़े का सुम
पुटः
पुं*
 - पुट्क
रत्नपेटी
पुटः
पुं*
 - पुट्+क
तह
पुटः
पुं*
 - पुट्+क
अंजलि
पुटः
पुं*
 - पुट्+क
दोना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चूणः, पुटः, वेणिः, कव्वरः, धम्मिलः
noun
अखण्डपटकर्गजादेशानां विशिष्टान्तराले एकस्योपरी एकम् इति पुटीकृत्-रचना
"शाटिकाधारणार्थे अनेकाः चूणाः कर्तव्याः"
Synonyms:
 पुटः, पुटम्
noun
वस्त्रेषु स्यूतः लघुः दृतिः।
"एकेन चोरेण मम पुटः कर्तितः।"
Synonyms:
 खुरः, क्षुरः, शफः, शफम्, वर्तकः, वर्तका, निघृष्वः, पुटः, विङ्खः, रिङ्खः
noun
शृङ्गवतां पशूनां पादाग्रम्।
"कृषिक्षेत्रे स्थाने स्थाने गोः खुराणां चिह्नानि दृश्यन्ते।"
Synonyms:
 पिधानम्, शरावः, शरवः, पुटः
noun
तद् वस्तु येन आच्छादनं करोति।
"अस्य कूपेः पिधानं छिन्नम्।"
Synonyms:
 छादनम्, आच्छादनम्, प्रच्छादनम्, पिधानम्, अपिधानम्, पटलम्, प्रावरणम्, आवरणम्, वरणम्, छदनम्, पुटः, अपवारणम्, वेष्टनम्
noun
तद् वस्तु येन अन्यत् वस्तु आच्छाद्यते।
"छादनात् वस्तूनां रक्षणं भवति।"
Synonyms:
 पुटः
noun
एकः पुरुषः ।
"पुटः अश्वादिगणे परिगणितः"
Synonyms:
 पुटः
noun
एकं वृत्तम् ।
"पुटस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पुटः
Root: पुट
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son of a Śudra and a Kavaṭī
Shloka(s):
3|5|28|1 ► वरुटी रुण्डकं घोली वीलकं कवटी पुटम्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|28|1 ⇢ पुटः (पुट) (पुं) ⇒ Son of a Śudra and a Kavaṭī ⇒
Related word(s):
isa_k ➡ शूद्रस्य पुत्राः स्यर्नानायोषित्समुद्भवाः
Tamil
Tamil
புட: : புடம் = தொன்னை, உறை, மூடி, மடிப்பு, புத்தகத்தின் பக்கம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पुटः, पुं
क्ली,
 (पुटतीति । पुट श्लेषे + कः ।) अश्व-खुरः । इति शब्दरत्नावली ॥
पुटः, त्रि, (पुट् + कः ।) आच्छादनम् । पत्रादि-रचितः पुष्पाद्याधारः । यथा, रघुः । २ । ६५ ।“दुग्ध्वा पयः पत्रपुटे मदीयंपुत्त्रोपभुङ्क्ष्वेति तमादिदेश ॥
”(यथा च मनौ । ६ । २८ ।“ग्रामादाहृत्य वाश्नीयादष्टौ ग्रासान् वने वसन् ।प्रतिगृह्य पुटेनैव पाणिना सकलेन वा ॥
”)मिथःसंश्लेषः । इति मुकुटः ॥
इत्यमरटीकायांभरतः ॥