पुंस् (puMs)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 पुंस् v. पु॑मंस्.

Yates

English

 पुंस् (क) पुंसयति 10.
a. To punish.

Spoken Sanskrit

English

पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	 man
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  human being
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  spirit of man
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  servant
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  attendant
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  male being
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  soul
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  masculine
पुंस् 	-	 puMs 	-	 m.
  	-	  spirit
पुंसयति  { पुंस् } 	-	 puMsayati  { puMs } 	-	 verb 10 	-	  crush
पुंसयति  { पुंस् } 	-	 puMsayati  { puMs } 	-	 verb 10 	-	  grind

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

पुंस् [puṃs],  1 U.
  [पुंसयति-ते]

To crush,  grind. 

To pain,  trouble,  punish.

पुंस् [puṃs],  m.
  [पाति पा-पालने डुमसुन् Uṇ.*
  4.177] (Nom.   पुमान्,  पुमांसौ,  पुमांसः
 Instr. du.
  पुंभ्यां
 Voc.
  sing.
  पुमन्)

A male,  male being
 पुंसि विश्वसिति कुत्र कुमारी N.*
  5.11.

A man,  human being
 यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके H.*
  1.

Man,  mankind,  people
 वन्द्यैः पुंसां रघुपतिपदैः Me.*
  12.

A servant,  an attendant.

A word in the masculine gender.

The masculine gender
 पुंसि वा हरिचन्दनम् Ak.

The soul.

A living being
 जन्म त्वात्मतया पुंसः सर्वभावेन भूरिदः Bhāg.*
  11.22.4.

A kind of Naraka
 अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात् पुत्र इति स्मृतः Mb.
 *  14.9.63.Comp.   -अनुज a.
  (पुंसानुज) having an elder brother.-अनुजा (पुमनुजा) a girl born after the male child
 i. e.  a girl having an elder brother. -अपत्यम् (पुमपत्यम्) a male child.

अर्थः (पुमर्थः) the aim of man. 

any one of the four ends of human existence
 i. e.  धर्म,  अर्थ,  काम and मोक्ष
 see पुरुषार्थ. -आख्या (पुमाख्या) a designation of a male being. -आचारः (पुमाचारः) a usage of men.  -कटिः f.
  a man's hip. -कामा a woman wishing for a husband
 P.
 VIII.3.6. Kāśi. -कोकिलः a male cuckoo
 चूताङ्कुरास्वादकषायकण्ठः पुंस्कोकिलो यन्मधुरं चुकूज Ku.*
  3.32. -खेटः (पुंखेटः) a male plant.

गवः (पुंगवः) a bull. an ox.

(at the end of comp.
 ) chief,  best,  most excellent,  distinguished or pre-eminent of any class
 वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः Rām. 
 so गजपुंगवः Bh.*
  2.31,  नरपुंगवः &c.
  ˚केतुः an epithet of Śiva
 स्विन्नाङ्गुलिः पुंगवकेतुरासीत् Ku.*
  7.77. -चलः (पुंश्चलः) an adulterer.-चली (पुंश्चली) a harlot,  an unchaste woman
 Y.*
  1.162. Ms.*
  4.22
 अहो को वेद भुवने दुर्ज्ञेयं पुंश्चलीमनः । पुंश्चल्यां यो हि विश्वस्तो विधिना स विडम्बितः ॥ Brav. P.
  -चलीयः
 (पुंश्चलीयः) the son of a harlot. -चलू f.
  (पुंश्चलू) Ved.
  a harlot. -चिह्नम् (पुंश्चिह्नम्) the characteristic of a male,  the membrum virile. -जन्मन् (पुंजन्मन्) n.
  the birth of a male child. ˚करः,  ˚दः,  ˚योगः a constellation under which male children are born.  -दासः (पुंदासः) a male slave.

ध्वजः (पुंध्वजः) the male of any species of animal.

a mouse -नक्षत्रम् (पुंनक्षत्रम्) a male asterism. 

an asterism under which male children are born. 

नागः (पुंनागः) 'an elephant among men',  a distinguished man. 

a white elephant.

a white lotus.

nutmeg.

N.
  of a tree called नागकेशर
 R.*
  4.57.

N.
  of a tree (Mar.  उंडीण)
 Mb.
 *  1.63.43
 Bhāg.*
  8.2.18. -नाटः,  -डः (पुंनाटः,  -डः) N.
  of a tree. -नामधेयः (पुंनामधेयः) a male. -नामन् (पुंनामन्) a.
  holding a masculine name. (m.  )

the tree called पुंनाग. -पुत्रः a male child
 P.
 VIII.3.6. Kāśi. -प्रजननम् the male organ of generation.  -भावः (पुंभावः) manhood,  masculine gender. -भूमन् (पुंभूमन्)m.  a word of the masculine gender used only in the plural number
 दाराः पुंभूम्नि चाक्षताः Ak.

योगः (पुंयोगः) cohabitation with or relation to a man
 P.
 IV.*  1.48.

reference to a male or husband
 पुंयोगे क्षत्रियी. -रत्नम्

(पुंरत्नम्) an excellent man.  -राशिः (पुंराशिः) a male sign of the zodiac. -रूपम् (पुंरूपम्) the form of a man.  -लक्षणम् manliness. -लिङ्ग a.
  (पुंलिङ्ग) of the masculine gender,  masculine.

(ङ्गम्) masculine gender.

virility,  manhood.

the male organ.  -वत्सः (पुंवत्सः) a bull-calf.  -वृषः (पुंवृषः) the musk-rat.-वेष a.
  (पुंवेष) dressed like a male,  clad in male attire.-सवन (पुंसवन) a.
  causing the birth of a male child. (-नम्) the first of the purificatory Saṁskāras: it is a ceremony performed on woman's perceiving the first signs of a living conception,  with a view to the birth of a son
 यथाक्रमं पुंसवनादिकाः क्रियाः (व्यधत्त) R.*
  3.1.

fœtus
 यस्मिन् प्रविष्टे$सुरवधूनां प्रायः पुंसवनानि भयादेव स्रवन्ति पतन्ति च Bhāg.*
  5.24.15.

the time after a woman's courses
 तपस्तप्त्वा व्रतपरा स्नाता पुंसवने शुचिः,  उपचक्राम भर्तारम् Mb.
 *  1.31.25.

milk.

Apte 1890

English

 पुंस् {c10c} U. (पुंसयति-ते) 1 To crush,  grind. 
2 To pain,  trouble,  punish. 

 पुंस् m. [पाति पा-पालने डुम्सुन् Uṇ. 4. 147] (Nom. पुमान्,  पुमांसौ,  पुमांसः
 Instr. du. पुंभ्यां
 Voc. sing. पुमन्) 1 A male,  male being
 पुंसि विश्वसिति कुत्र कुमारी N. 5. 110. 
2 A man,  human being
 यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके H. 1. 
3 Man,  mankind,  people
 वंद्यैः पुंसां रघुपतिपदैः Me. 12. 
4 A servant,  an attendant. 
5 A word inthe masculine gender. 
6 The masculine gender
 पुंसि वा हरिचंदनं Ak. 
7 The soul. 
Comp. 
अनुज a. ( पुंसानुज) having an elder brother. 
अनुजा (पुमनुजा) a girl born after the male child
 i. e. a girl having an elder brother. 
अपत्यं (पुमपत्यं) a male child. 
अर्थः (पुमर्थः) {1} the aim of man. {2} any one of the four ends of human existence
 i. e. धर्मं,  अर्थं,  काम and मोक्ष
 see पुरुषार्थ. 
आख्या (पुमाख्या) a designation of a male being. 
आचारः (पुमाचारः) a usage of men. 
कांटः f. a man's hip. 
कामा a woman wishing for a husband. 
कोकिलः a male cuckoo
 Ku. 3. 32. 
खेटः (पुंखेटः) a male plant. 
गवः (पुंगवः) {1} a bull,  an ox. {2} (at the end of comp.) chief,  best,  most excellent,  distinguished or pre-eminent of any class
 वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः Rām.
 so गजपुंगवः Bh. 2. 31
 नरपुंगवः &c. °केतुः an epithet of Śiva
 Ku. 7. 77. 
चलः (पुंश्चलः) an adulterer. 
चली (पुंश्चली) a harlot,  an unchaste woman
 Y. 1. 162 
चलीयः (पुंश्चलीयः) the son of a harlot. 
चलू f. (पुंश्चलू) Ved. a harlot. 
चिह्नं (पुंश्चिह्न) the characteristic of a male,  the membrum virile. 
जन्मन् (पुंजन्मन्) n. the birth of a male child. °करः,  °दः,  °योगः a constellation under which male children are born. 
दासः ( पुंदासः) a male slave. 
ध्वजः (पुं वजः) {1} the male of any species of animal. {2} a mouse. 
नक्षत्रं (पुंनक्षत्रं) a male asterism. {2} an asterism under which male children are born. 
नागः (पुंनागः) {1} ‘an elephant among men’,  a distinguished man. {2} a white elephant. {3} a white lotus. {4} nutmeg. {5} N. of a tree called नागकेशर
 R. 4. 57. 
नाटः,  
डः ( पुंनाटः,  
डः) N. of a tree. 
नामधेयः (पुंनामधेयः) a male. 
नामन् ( पुंनामन्) a. holding a masculine name. (
m.) {1} the tree called पुंनाग. {2} N. of a hell. 
पुत्रः a male child. 
प्रजननं the male organ of generation. 
भूमन् (पुंभूमन्) m. a word of the masculine gender used only in the plural number
 दाराः पुंभूम्नि चाक्षताः Ak. 
योगः (पुंयोगः) {1} cohabitation with men. {2} reference to a male or husband
 पुंयोगे क्षत्रियी. 
रत्नं (पुंरत्नं) an excellent man. 
राशिः (पुंराशिः) a male sign of the zodiac. 
रूपं (पुंरूपं) the form of a man. 
लिंग a. (पुंलिंग) of the masculine gender,  masculine. (
गं) {1} masculine gender. {2} virility,  manhood. {3} the male organ. 
वत्सः ( पुंवत्सः) a bull-calf. 
वृषः (पुंवृषः) the musk-rat. 
वेष a. (पुंवेष) dressed like a male,  clad in male,  attire. 
सवन (पुंसवन) a. causing the birth of a male child. (
नं) the first of the purificatory Saṃskāras: it is a ceremony performed on a woman's perceiving the first signs of a living conception,  with a view to the birth of a son
 R. 3. 10. {2} fœtus {3} milk 

Monier Williams Cologne

English

 1. पुंस् cl.
  10. पुंसयति,  to crush,  grind,  Dhātup.
   xxxii,  94 (Nom.   fr.
  next?).

 2. पुं॑स् m.
  (the strong cases from पुमांस् [cf.   Pāṇ.
  vii,  1,  89]
 sg. nom.
   पु॑मान्
 voc.
   पु॑मस् or पु॑मन्
 acc.
   पु॑मांसम्
 du.
  nom.
   पु॑मांसौ
 pl.
  nom.
   पु॑मांसस् [irreg. पुंसस्,  MBh.
   iii,  13825]
 the weak from पुंस् [e.g. sg. instr. पुंसा॑
 loc.
   पुंसि॑ acc.
   pl.
  पुंस॑स्],  which loses its स् before consonants [e.g. instr. pl.
  पुम्-भि॑स्
 loc.
   pl.
  पुंसु॑]
 for पुंस्,  ibc.  See Pāṇ.
  viii,  3,  6) a man,  a male being,  RV.
   &c.
   &c.
  

 (in gram.
  ) a masculine (word),  ŚBr.
  
 Pāṇ.
 
 Vop.

 a human being,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 a servant,  attendant,  BhP.
  

 the soul,  spirit,  spirit of man (=  पुरुष
 with पर or परम,  the Supreme Spirit,  Soul of the Universe,  Viṣṇu),  KapS.
 
 Tattvas.
 
 Sāṃkhyak.
 
 MBh.
  
 Pur.
 
 Kathās.

Monier Williams 1872

English

 पुंस् 1. पुंस् (perhaps a Nom. fr. 2. पुंस्
below),  cl. 10. P. पुंसयति,  -यितुम्,  to
crush,  grind
 to pain,  punish.

 पुंस् 2. पुंस्,  पुमान्,  m. (voc. पुमन्,  the
strong cases being fr. पुमांस्,  the middle fr.
पुम्,  and the weak fr. पुंस्,  but loc. pl. पुन्सु
not पुंसु by Pāṇ. VIII. 2,  65
 said to be fr.
rt. 3. पा),  a male,  male being,  man [cf. न-प्°]
a human being
 a servant,  attendant
 the soul, 
spirit (= पुरुष
 परः पुमान्,  the Supreme
Spirit,  soul of the universe,  Viṣṇu)
 (in grammar)
a word in the masculine gender
 [cf. स्त्री-पुं-
नपुंसक
 Lat. mas,  mar-is for mas-is,  mas-
culus,  the syllable pu being rejected in these words
but appearing in pu-sus,  pu-sa,  pu-bes perhaps
for pu-mes.]
—पुं-युग्,  क्,  or पुं-योग,  अस्,  m.
connection with a man
 cohabitation with men.
—पुं-रत्न,  अम्,  n. ‘a jewel of a man, ’ an excel-
lent man.
—पुं-राशि,  इस्,  m. a male sign of the
zodiac,  an epithet of Aries and the signs following.
—पुं-रूप,  अम्,  n. the form or shape of a man
पुं-रूपं कृ,  to assume the form of a man.
—पुं-लिङ्ग,  अम्,  n. the characteristic sign of a
man,  virility,  manhood,  the male organ
 (in gram-
mar) the masculine gender
 (अस्,  आ,  अम्),  having the
characteristics of a man
 masculine.
—पुंलिङ्ग-ता, 
f. masculineness,  the being of the masculine gender.
—पुंलिङ्ग-सङ्ग्रह,  अस्,  m.,  N. of a part of
the Nāma-liṅgānuśāsana by Amara-siṃha.
—पुं-
वत्,  ind. like a man,  as a man,  as with a man
like the masculine gender,  in the masculine form or
gender.
—पुं-वत्स,  अस्,  m. a bull-calf
 (अस्,  आ, 
अम्),  having bull-calves,  surrounded by bull-calves.
—पुंवद्-विधान,  अम्,  n. ceremonies as on the
birth of a male.
—पुं-वृष,  अस्,  m. the musk rat.
—पुं-वेश,  अस्,  आ,  अम्,  wearing male attire, 
dressed like a man.
—पुंश्-चली,  f. ‘running after
men, ’ a frequenter of men,  harlot,  an unchaste
woman
 N. of an Apsaras.
—पुंश्चलीय,  अस्,  m.
the son of a harlot.
—पुंश्-चलू,  ऊस्,  f.,  Ved. a
harlot
 (उस्),  m. a whoremonger.
—पुंश्-चिह्न, 
अम्,  n. the characteristic of a male,  membrum virile.
—पुंस-वत्,  आन्,  अती,  अत् (पुंस substituted for
पुंस्),  Ved. having a son.
—पुं-सवन,  अस्,  आ,  अम्, 
bringing forth a male,  causing the birth of a male
child
 (अम्),  n. (with or without व्रत) the first of
the essential ceremonies of Hindū initiation,  a reli-
gious and domestic festival held on the mother's per-
ceiving the first signs of a living conception
 a fetus
milk.
—पुंसानुज (°सा-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  (perhaps)
having an elder brother.
—पुं-सुवन,  अम्,  n.,  Ved.
bringing forth a male child.
—पुंस्-कटी,  f. a man's
hip.
—पुंस्-कामा,  f. ‘desirous of man, ’ a woman
wishing for a lover or husband.
—पुंस्-कोकिल,  अस्,  m.
the male of the Indian cuckoo.
—पुंस्कोकिल-त्व, 
अम्,  n. the being a male cuckoo,  the state or con-
dition of a male cuckoo.
—पुंस्-त्व,  अम्,  n. the
being a male,  the state of a male,  masculineness, 
manhood,  virility
 semen virile
 (in grammar) the
masculine gender.
—पुंस्-पुत्र,  अस्,  m. a male
child,  boy.
—पुंस्-प्रजनन,  अम्,  n. the male
organ of generation.
—पुंस्-प्रवाद,  अस्,  m. (in
Vedic grammar) a masculine base.
—पुंस्-वत्,  आन्, 
अती,  अत्,  containing the word पुंस् or the masculine
gender.
—पुङ्-खेऽट,  अस्,  m. a male planet.
—पुङ्-
गव,  अस्,  m. a bull
 a kind of drug commonly
called Māṣāṇi
 (at the end of a comp.) a hero or
eminent person,  chief,  best,  most excellent [cf.
कुरु-प्°,  गज-प्°,  नर-प्°।]
—पुङ्गव-केतु,  उस्, 
उस्,  उ,  characterized or symbolized by a bull
 (उस्), 
m. an epithet of Śiva.
—पुङ्-गुण-जन्तु-जीव,  अस्, 
m. the living or animal soul combined with the
qualities of man.
—पुञ्-जन्म-कर,  अस् or अम्,  m.
or n. (?),  ‘effecting the birth of males, ’ a constellation
under which male children are born.
—पुञ्-जन्म-
द,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  ‘granting the birth of
males, ’ a constellation under which male children
are born.
—पुञ्-जन्मन्,  अ,  n. the birth of a male
child.
—पुञ्जन्म-योग,  अस्,  m. ‘star of the birth
of males, ’ a constellation under which male children
are born.
—पुन्-दास,  अस्,  m. a male slave.
—पुन्-
ध्वज,  अस्,  m. ‘having the mark of a male, ’ the
male of any species of animal.
—पुन्-नक्षत्र, 
अम्,  n. a Nakṣatra regarded as a male,  male
asterism
 an asterism under which males are pro-
created.
—पुन्-नाग,  अस्,  m. ‘an elephant among
men, ’ a distinguished man
 a white elephant
 N. of
a tree,  Rottleria Tinctoria (from the blossoms of
which a yellowish dye is prepared)
 a white lotus
a nutmeg.
—पुन्-नाट or पुन्-नाड,  अस्,  m. the
plant Cassia Tora (= चक्र-मर्द).
—पुन्-नाम-
धेय,  अस्,  m. ‘that which is called man, ’ one of the
male sex,  a male.
—१। पुन्-नामन्,  आ,  म्नी,  अ (for
2. see under पुत्),  having a masculine name
 (आ), 
m. the tree Rottleria Tinctoria.
—पुम्-अनुजा,  f.
(probably) ‘born after a male child, ’ having an elder
brother
 born after or like a man.
—पुम्-अपत्य, 
अम्,  n. male offspring.
—पुम्-अर्थ,  अस्,  m. the
aim of man.
—पुम्-आख्या,  f. a name for male
beings,  a designation of a male being.
—पुम्-आचार, 
अस्,  m. the custom or usage of men.
—पुम्-भू-
मन्,  आ,  m. a word of the masculine gender in the
plural number.

Macdonell

English

 पुंस् puṃs,  weak base of पुमांस् pumāṃś.

Benfey

English

 1. पुंस् पुंस्,  i. 10,  Par. To grind.

 2. पुंस् पुंस्,  i. e. probably अपि-मन्
+ त्,  the base of some cases is पुमांस्, 
पुम्,  the nom.  sing. पुमान्,  voc. sing.
पुमन्,  m.
 
 1. A man or male,  Man.  2, 
29.
 2. A servant,  Bhāg. P. 3,  15,  38.
 3. The soul,  7,  1,  11.
 -- Comp.
  अ- and
न-,  m.
  an eunuch. सु-पुंस् + ई,  f.
  (a
woman) having a good husband.
स्त्री-, 
m.
  one who has been changed from a
female into a male,  Chr. 50,  5.

Apte Hindi

Hindi

पुंस्
"चुरा* उभ*,  " - -
"कुचलना,  पीसना"

पुंस्
"चुरा* उभ*,  " - -
"पीडा देना,  कष्ट देना,  दण्ड देना"

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
पुरुष

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
नर

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
"इंसान,  मानव"

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
"मनुष्य,  मनुष्य जाति,  क़ौम,  राष्ट्र"

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
"टहलुआ,  सेवक"

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
पुंल्लिंग शब्द

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
पुंल्लिग

पुंस्
पुं*
  - या + डुयसुन्
आत्मा

पुंस्
पुं*
  - पा+डुमसुन्
जीवित प्राणी

पुंस्
पुं*
  - पा+डुमसुन्
एक प्रकार का नरक

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पुंस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುರುಷ /ಗಂಡಸು
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "डुम्सुन्" (उ० ४-१७७)
व्युत्पत्तिः - > पाति इति
प्रयोगाः - > "तामगौरवभेदेन मुनींश्चापश्यदीश्वरः । स्त्री पुमानित्यनास्थैषा वृत्तं हि महितं सताम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-१२

L R Vaidya

English

 puMs {% vt. 10U (pres. पुंसयति-ते) %} 1. To crush,  to grind
 2. to punish.

 puMs {% m. (nom. पुमान्-मांसौ-मांसः
 voc. sing. पुमन्) %} 1. Man,  mankind,  वंद्यैः पुंसां रघुपतिपदैरंकितं मेखलासु Megh.i.12
a male,  a male being
a man,  यदृच्छाशब्दवत्पुंसः संज्ञायै जन्म केवलम् Sis.ii.47
a servant,  an attendant
a word in the masculine gender
the soul.

Bopp

Latin

 1. पुंस् 10. P. (मर्दे) conterere. Cf. 1. पिष्.

 2. पुंस् (casus fortes,  vocativo sing. पुमन् excepto,  format
e पुमांस्,  unde nom. पुमान्,  acc. पुमांसम्,  v. gr.
238.) mas,  vir. BH. 2. 62. 71. (Huc traxerim lat. mas, 
mar-is pro masis,  mas-culus,  abjectâ syllabâ initiali pu, 
ad quam lat. pu τοῦ pu-bes referri posset,  quod fortasse
e pumes,  mutato m in mediam ejusdem organi,  sicut in
gr. βϱοτός e μϱοτός
 fortasse etiam nostrum Mann
germ. vet. man,  gen. mannes,  quod per assimil. e man-
ses explicari posset,  cum पुमांस् cohaeret,  nisi pertinet
ad मानव.)

Lanman

English

 púṃs,  same as púmāṃs.

Kridanta Forms

Sanskrit

पुंस् (पुं꣡सँ꣡ अभिवर्धणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  पुंसनम्
अनीयर् =  पुंसनीयः - पुंसनीया
ण्वुल् =  पुंसकः - पुंसिका
तुमुँन् =  पुंसयितुम्
तव्य =  पुंसयितव्यः - पुंसयितव्या
तृच् =  पुंसयिता - प्व्ंसयित्री
क्त्वा =  पुंसयित्वा
ल्यप् =  प्रपुस्य
क्तवतुँ =  पुंसितवान् - पुंसितवती
क्त =  पुंसितः - पुंसिता
शतृँ =  पुंसयन् - पुंसयन्ती
शानच् =  पुंसयमानः - पुंसयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  पुंस्
मूलधातुः:
   पुंस
धात्वर्थः:
  अभिवर्धने
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  पुंसयति-ते

Abhyankara Grammar

English

पुंस्  masculine: a word used in gra- mmar in the पुंलिङ्ग or the masculine gender
 cf स्त्रीपुंनपुंसकेषु Br. Dev. I. 40,  cf.also असरूपाणां युवस्थविरस्त्रीपुंसानां विशेषश्चाविवक्षित: सामान्यं च विवक्षितम् | M. Bh. on P. I. 2.68 Vārt. 1: cf. पुंस्प्रवाद. and पौंस्नानि नामानि.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पुंस् + उद् abwischen,  Śrīk. XIII,  31 (Ko.)
 XV,  43 (Ko.)
 XVIII,  45. 46 (Ko)
 XIX,  8 (Ko.)
 XX,  16 (Ko.).

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyes bu
१) नर २) पुंस् ३) पुङ्गव ४) पुरुष

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।
मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥
-wordlist-
 
मर्त्य (पुं),  पञ्चजन (पुं),  भूस्पृश् (पुं),  पुरुष (पुं),  पूरुष (पुं),  नर (पुं),  मनुष्य (पुं),  मानुष (पुं),  नृ (पुं),  विष् (पुं),  मनुज (पुं),  मानव (पुं),  पुंस् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मनुष्य
मनुष्य,  मानुष,  मर्त्य,  मनुज,  मानव,  पुंस्,  पञ्चजन,  नृ,  पुरुष,  पूरुष,  विष्
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।
पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥
verse 2.1.1.331
page 0039

Mahabharata

English

Puṃs = Śiva (1000 names^1).

Capeller

German

 पुंस् m.
  s. पुमंस्.

Grassman

German

 púṃs,  stark púmāṃs,  m.,  Mann,  auch mit dem Gegensatze strī́ ({164, 16}
 {415, 6}
 {620, 24})
 agrū́ ({263, 13})
 jāyā́ ({858, 3})
 auch 2〉 von Göttern,  wo es mehr in dem Sinne Held aufzufassen ist
 auch 3〉 mit dem Gen.
-umas [V.] 2〉 soma {721, 7}.
-úmān {415, 8}
 {516, 14}
 {956, 2}. — 2〉 agnís {299, 10}.
-úmāṃsam {516, 14}
 {620, 24} (yātudhā́nam). — 2〉 {263, 13} (agním).
-uṃsás [Ab.] {415, 6}.
-uṃsás [G.] vahatús {858, 3}. — 3〉 kṛṣṭīnā́m {522, 1} (agnés).
-uṃsás [A. pl.] {124, 7}
 {164, 16}
 neben putrā́n {162, 22}.

Burnouf

French

 *पुंस् पुंस्। पुंसयामि 10. Broyer,  triturer
fouler aux pieds
 cf.  पिष्।

 पुंस् पुंस्। m.
  [nom.  पुमान्,  M§ 112,  3°] mâle
 homme.
पुंश्चली f.
  (चल् pour चर्) fille publique
 femme
impudique.
पुंश्चिह्न n.
  organe viril.
पुंसवन n.
  (सू
 sfx. अन) fête religieuse de
famille où l'on célèbre les premiers signes de conception que donne
une femme.
		 Le 1ᵉʳ acte de l'initiation. 
		 Lait (?).
पुंस्कामा f.
  qui désire un homme
 qui désire un mâle.
पुंस्त्व n.
  (sfx. त्व) virilité.
		 Liqueur séminale.
पुंस्प्रवाद m.
  thème masculin,  tg.

Stchoupak

French

 पुंस्-
 (पुमांस्- aux cas forts,  पुम्- devant désin.  en -भ्-, 
nom.  sg. पुमान्) m.
  homme,  mâle 
 être humain 
 serviteur 
 âme, 
esprit 
 masculin (gramm. ) 
 पुंवत् comme un homme,  comme chez un homme 
-त्व- nt. fait d'être un homme (opp. à स्त्रीत्व-) 
 virilité 
gramm.  genre masculin. 
°कोकिल- m.
  coucou mâle 
 -त्व- nt. nature de ce coucou.
पुं-लिङ्ग- nt. virilité 
 sexe masculin. 
°वेष- a. vêtu d'habits d'homme.
°सवन- a. qui fait naître un garçon 
 nt. (व्रत-) cérémonie
faite pendant la gestation pour obtenir un garçon 
 fœtus.
°स्त्री- f.
  du. un garçon et une fille.
°गव- (aussi écrit पुङ्°) m.
  ifc. héros entre,  excellent parmi 
°गव-केतु- Śiva.
°नाम-धेय- m.
  (qui porte un nom masculin) homme.
°नामन्- a. qui a un nom masculin 
 mauv. graphie pour पुन्°,  v. s.
पुत्-।
°पशु- m.
  victime humaine (dans un sacrifice).
°भाव- m.
  humanité,  genre masculin. 
पुंश्-चली- f.
  courtisane,  prostituée 
 °चलीपुत्र- m.
  fils d'une
prostituée.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.