| YouTube Channel

पीव (pIva)

 
शब्दसागरः
English
पीव r. 1st cl. (पीवति) To be fat or corpulent. भ्वा० पर-अक० सेट्
Capeller Eng
English
पी॑व (only
nom.
पीवान्)
a.
fat.
Wilson
English
पीव r. 1st cl. (पीवति) To be fat or corpulent.
Apte
English
पीव [pīva] पीवर [pīvara] पीवस [pīvasa], पीवर पीवस
a.
Fat, corpulent.
Apte 1890
English
पीव, पीवर, पीवस a. Fat, corpulent
Monier Williams Cologne
English
1. पी॑व
mfn.
fat,
RV.
AitBr.
2. पीव
Nom.
P.
°वति, to be fat or corpulent,
Dhātup.
xv, 55.
3. पी॑व in comp.
=
पी॑वस्.
Monier Williams 1872
English
पीव, अस्, आ, अम्, (according to Sāy.) = आ-प्या-
यित, fat.
पीव पीव, पीवन्, पीवर, पीवस्, पीवस,
पीविष्ठ। See col. 2.
Macdonell
English
पीव pī́-va,
a.
fat
-van,
a.
(r-ī) swelling, 🞄full, exuberant, fat
-vara,
a.
fat, large, 🞄broad (shoulders)
abounding with (—°): ā, 🞄f. N., -tva,
n.
fulness, heaviness
-vas,
n.
🞄fat (V.).
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
पीव्
मूलधातुः:
पीव
धात्वर्थः:
स्थौल्ये
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
पीवति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
पीवँ पीव
मानकरूपान्तरम् - मीवँ
मीव
मानकरूपान्तरम् - तीवँ
तीव
मानकरूपान्तरम् - णीवँ
णीव स्थौल्ये
- पीवति पिपीव ।पीवरम् पीवा पीवित्वा मीवति तीवति नीवति प्रणीवति ।। 564-567 ।।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
स्थूल, पीवर, पीन, मेदुर, गुरु, स्थूलकाय, स्थूलदेह, भारिन्, आप्यायित, परिपीवर, पिशितवसामय, पीव, पीवस्, पीविष्ठ, पीवोरूप, प्यात, प्यान, मेदस्वत्, वपोदर, स्थूलस्थूल, स्फिर
adjective
यस्य काये अधिकः मेदः अस्तिः।
"सूमो नाम मल्लयुद्धस्य मल्लाः स्थूलाः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पीव, स्थौल्ये इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) पीवति लोकः स्थूलः स्यादि-त्यर्थः इति दुर्गादासः
पीव, [न्] त्रि, (प्यायते इति प्यैङ् वृद्धौ +“ध्याप्योः सम्प्रसारणञ्च ।” उणां ११४ ।इति क्वनिप् सम्प्रसारणञ्च “हलः ।” ।इति दीर्घः ।) स्थूलम् इत्यमरः ६१
(यथा, भागवते १९ ।“पीवानं श्मश्रुलं प्रेष्ठं मीढ्वांसं याभकोविदम् ।स एकोऽजवृषस्तासां बह्वीनां रतिवर्द्वनः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पीव स्थौल्ये
भ्वा०
पर०
अक० सेट् पीवति अपीवीत् पिपीव
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
पीवँ पीव
मानकरूपान्तरम् - मीवँ
मीव
मानकरूपान्तरम् - णीवँ
नीव
मानकरूपान्तरम् - तीवँ
तीव स्थौल्ये
- पीवति पीवः पुष्टः छित्वरच्छत्वर (उ0 31) इति पीवरः नीविः, नीवि मूलधनम् तीवरम् तीव्रम् 551-554
धातुवृत्तिः
Sanskrit
पीवँ पीव
मानकरूपान्तरम् - मीवँ
मीव
मानकरूपान्तरम् - तीवँ
तीव
मानकरूपान्तरम् - णीवँ
णीव (अर्थः) स्थौल्ये
( पीवति पिपीव पीविता पिपीविषयति पेपीव्यते पीवयति अपीपिवत् एवं मीवति तीवतीत्यादि प्रणीवति ) "उपसर्गादसमासेणो'' इति णत्वम्. ( पीवरः स्थूलः, मीवरः मानी, तीवरो निषादः नीवरो वणिक् ) "छित्वर'' इत्यादिना तरचि वलि लोपे निपात्यन्ते टित्त्वात् स्त्रियां ङीपि ( पीवरीत्यादि ) उणादिवृत्तौ तु पा पाने, तेवृ देवने, मार्ग मार्गणे, वीञ् प्रापण इत्येतेभ्यएते व्युत्पादिताः 559
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“पीव स्थौल्ये”@} 2 पीवकः-विका, पीवकः-विका, पिपीविषकः-षिका, पेपीवकः-विका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककीलतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 इति ष्वरच्प्रत्यये, वलोपोऽगुणत्वं निपात्यते।
पीवरः = स्थूलः।]] पीवरः, 5 पीवितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१००९)
02
=>
(१-भ्वादिः-५६३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(१९५)
04
=>
[[२। ‘छित्वरछत्वरधीवरपीवर--’ [द। उ। ८-४९]
05
=>
[[ड्। ‘अपीवितां नाप्यतिमीवितां श्रितं तनुं सुतीवोरुमनीवमध्यमाम्।।’ धा। का। १। ७२।]]
Capeller
German
पी॑व u. पीवंस् feist, fett.