| YouTube Channel

पीठमर्द (pIThamarda)

 
शब्दसागरः
English
पीठमर्द्द
m.
 (-र्द्दः)
1. A parasite, a companion.
2. A dancing master
who gives instruction in that art to courtezans.
E.
 पीठ a seat,
and मृद् to rub,
aff.
 घञ्
Capeller Eng
English
पीठमर्द
m.
 °मर्दिका
f.
 the hero's or heroine's
companion (d. ).
Yates
English
पीठ-मर्द्द (र्द्दः) 1.
m.
 Idem.
Spoken Sanskrit
English
पीठमर्द pIThamarda
adj.
 very impudent
पीठमर्द pIThamarda
m.
 companion of the hero of a drama in any great enterprise
पीठमर्द pIThamarda
m.
 dancing master who teaches courtezans
पीठमर्द pIThamarda
m.
 parasite
पीठमर्द pIThamarda
m.
 companion
Wilson
English
पीठमर्द
m.
 (-र्द्दः) A parasite, a companion.
E.
 पीठ a seat, and मृद to rub,
aff.
 घञ्.
Monier Williams Cologne
English
पीठ—मर्द
mfn.
 very impudent,
L.
पीठ—मर्द
m.
 a companion, parasite,
MBh.
 iv, 674 (= राजप्रिय,
Nīlak.
 )
the companion of the hero of a drama in any great enterprise,
Daśar.
Sāh.
a dancing master who teaches courtezans,
L.
Benfey
English
पीठमर्द पीठमर्द, i. e. पीठ-मृद्
+ अ,
I.
adj.
1. Mounted on horses(?),
MBh. 4, 674.
2. Very impudent, Da-
śak, in Chr. 180, 13(?).
II.
m.
1.
The companion of a hero.
2. A dancing
master of courtesans.
Apte Hindi
Hindi
पीठमर्दः
पुं*
 पीठम्-मर्दः -
"सहचर, परोपजीवी, जो नाटक में बड़े २ कार्यों में नायक की सहायता करता है"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पीठमर्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಯಕನ ಸಹಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬ /ನಾಯಕನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯಕನಾಗಿರುವ ನಾಯಕನ ಗುಣ್ಙಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಪುರುಷ
विस्तारः - > "दूरानुवर्तिनि स्यात् तस्य प्रासङ्गिकेतिवृत्ते तु । किञ्चित्तदद्गुणहीनः सहाय एवास्य पीठमर्दाख्यः" - सा० द०३-३९
L R Vaidya
English
pIWa-marda {% m. %} 1. a companion, a parasite
2. a dancing-master who gives instruction in that art to courtezans.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पीठमर्द m. *Tanzlehrer von Freudenmädchen, H XI, 6. 44
V 48. 58. 72. 187. 307. 312. 313. 338
Y 49. 58. 178. 307. 314. 334
E 197 (P).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वेश्याचार्यः पीठमर्दः सूत्रधारस्तु सूचकः ।
-wordlist-
वेश्याचार्य (पुं), पीठमर्द (पुं), सूत्रधार (पुं), सूचक (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पीठमर्द्दः,
पुं,
 (मृद्नातीति । मृद् + अच् ।पिठस्यासनस्य मर्द्दः ।) नायकविशेषः । तस्यलक्षणम् । कुपितस्त्रीप्रसादकः । उदाहरणंयथा, --“कोऽयं कोपविधिः प्रयच्छ करुणागर्भं वचोजायतांपीयूषद्रवदीर्घिकापरिमलैरामोदिता मेदिनी ।आस्तां वा स्पृहयालु लोचनमिदं व्यावर्त्तयन्ती-मुहु-र्यस्मै कुप्यसि तस्य सुन्दरि ! तपोवृन्दानिवन्दामहे ॥
नर्म्मसचिवोऽप्ययमेव ।” इति रसमञ्जरी ॥
(अयंहि नायकस्य उत्तमसहायानामन्यतमः । इतिसाहित्यदर्पणम् । ३ । ५३ ॥
नायकप्रियः । अति-धृष्टः । यथा, मेदिनी । दे, ५० ।“पीठमर्द्दोऽति धृष्टे स्यात् नायकस्य प्रियेऽपि च ॥
”यथा, महाभारते । ४ । २० । ३३ ।“प्रेक्षते स्म विराटस्तु कङ्कश्च बहवो जनाः ।रथिनः पीठमर्द्दाश्च हस्त्यारोहाश्च नैगमाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पीठमर्द्द
पु०
 नायकसहायभेदे “दूरावर्त्तिनि स्यात् तस्यप्रासङ्गिकेतिवृत्ते तु । किञ्चित्तद्गुणहीनः सहाय ए-वास्य पीठमर्दाख्यः” । “तस्य नायकस्य बहुव्यापिनिप्रसङ्गागतेतिवृत्तेऽनन्तरोक्तैर्नायकसामान्यगुणै किञ्चि-दूनः पीठमर्दनामा सहायो भवति । यथा राम-चन्द्रादीनां सग्रीवादयः” साहित्यदर्पणे उक्तम् ।
Capeller
German
पीठमर्द
m.
 der Gefährte des Helden (d.).