| YouTube Channel

पी (pI)

 
शब्दसागरः
English
पी(ङ)पीङ् r. 4th cl. (पीयते) To drink. दि० सक० आत्म० अनिट् ।
Capeller Eng
English
1 पी (पि) प॑यते (पीपेति)
pp.
 पीन॑ & पीपिव॑स्
(q.v. ) swell, be exuberant, overflow
cause to swell or overflow, fill,
bless. — अभि swell, be exuberant. आ & प्र swell or cause to swell.
— Cf. 2 आ॑पीत & आ॑पीन.
2 पी पी॑यति v. पीय्.
Yates
English
पी (य-ङ) पीयते 4.
d. To drink.
Wilson
English
पी (ङ, ) पीङ् r. 4th cl. (पीयते) To drink.
Apte
English
पी [pī], 4 Ā. (पीयते) To drink
तव वदनभवामृतं निपीय
Mk.*
 1.13
N.*
 1.1.
Apte 1890
English
पी {c4c} A. (पीयते) To drink
तव वदनभवामृतं निपीय Mk. 10. 13
N. 1. 1.
Monier Williams Cologne
English
1. पी (connected with √ 1. पा to which belong pass. पीय॑ते, pp. पीत, पीत्वा
&c.
 )
cl.
 4. Ā. पीयते, to drink,
MBh.
Dhātup.
 xxvi, 32.
2. पी or पि (connected with √ प्यै),
cl.
 1. Ā. प॑यते (cl. 2. Ā.
pr.
p.
 पि॑यान
cl.
 3.
P.
Impv.
 पीपिही
impf.
 अ॑पीपेत्, अ॑पीपयत्
Subj. पिप्यतम्, °ताम्
पीपयत् Ā. °यन्त,
p.
 Ā. पा॑प्यान
pf.
P.
 पीपा॑य. 2. sg. पीपेथ, 3.
pl.
 पिप्युर्
p.
 Ā. पीप्यान॑),
to swell, overflow, be exuberant, abound, increase, grow
(trans.) to fatten, cause to swell or be exuberant, surfeit,
RV.
Monier Williams 1872
English
पी 1. पी (probably originally Pass. of rt.
1. पा, q. v.), cl. 4. A. पीयते, पिप्ये, पेष्-
यति, अपेष्ट, पेतुम्, to drink.
पी 2. पी, ईस्, ईस्, इ (fr. rt. प्यै, q. v.
at the
end of a comp.) becoming fat.
Macdonell
English
पी 1. PĪ, Ⅳ. Ā. pīya, drink
v. √ pā, drink.
पी 2. PĪ, Ⅰ. Ā. páya,
intv. pīpi or pīpáya, 🞄P. Ā. swell, overflow, exuberant, abound
🞄tr. cause to swell, be exuberant, or overflow
🞄surfeit: pp. pīna, fat, thick, robust, brawny, 🞄bulky. ā, Ā. swell
cause to swell: pp. 🞄ā́pīta or ā́pīna, swelling, exuberant, full. 🞄ud, pp. swollen.
Benfey
English
पी पी, i. 4, Ātm. (originally pass. of
1. पा), To drink. -- With the prep. आ
आ, To drink, MBh. 3. 13611.
Apte Hindi
Hindi
पी
दिवा* आ* - -
पीना
L R Vaidya
English
pI {% vt. 4A (pres. पीयते) %} To drink, निपीय यस्य क्षितिरक्षिणः कथाम् Na.i.1, (the form of पा being निपाय.)
Bopp
Latin
पी 4. A. (e पा, attenuato आ in ई) bibere. MAH. 3. 13611.:
सो ऽपीयत वारि. (V. पा.)
Lanman
English
√pī or pyā (pyā́yate [761d 1]
pīpā́ya
[786^3], pipyús
ápyāsīt
pītá, pīná).
swell
overflow. [hence pī́-van, πί-ων,
‘fat.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
पी (पी॒ङ् पाने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = पयनम्
अनीयर् = पयनीयः - पयनीया
ण्वुल् = पायकः - पायिका
तुमुँन् = पेतुम्
तव्य = पेतव्यः - पेतव्या
तृच् = पेता - पेत्री
क्त्वा = पीत्वा
ल्यप् = प्रपीय
क्तवतुँ = पीतवान् - पीतवती
क्त = पीतः - पीता
शानच् = पीयमानः - पीयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 पी
मूलधातुः:
 पीङ्
धात्वर्थः:
 पाने
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 पीयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ङित्
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पा, धे, पी, चम्, आपा, निपा, परिपा, आचम्
verb
द्रवरूपपदार्थस्य गल-बिलाधःकरणानुकूल-व्यापारः।
"वत्स, दुग्धं पिब।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पी, ङ य पाने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवां-आत्मं-सकं-अनिट् ।) ङ य, पीयते । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पी पागे दि०
सक०
 आत्म० अनिट् । पीयते अपेष्ट । ल्यप्“निपीक्ष यस्य क्षितिरक्षिणः कथाम्” नैषधः पिबतेस्तुनिपाय इत्येव ।
Capeller
German
1. पी यीयते s. 1. पा.
2. पी (पि), प॑यते (पीपेति) Act. Med.
schwellen, strotzen, überfließen
schwellen, strömen, überlaufen lassen,
voll machen, segnen. partic. पी॑प्यान o.
पीप्यन॑, पीपिव॑स् (f. पि᳡प्युषी) schwellend,
strotzend, üppig, überströmend
p. p.
पीन s. bes. आ schwellend (trans. u.
intr.)
p. p. आ॑पीत u. आ॑पीन। प्र dass.
p. p. प्र॑पीन.
3. पी, पी॑यति s. पीय्.
Grassman
German
√pi, √pī [Fi. 〔125〕, Cu. 〔393〕], vgl. pyā, pinv, 1〉 schwellen, strotzen, besonders von Fett oder Milch
2〉 bildlich von Gütern, Segen u. s. w. strotzen, voll sein, meist mit durchgeführtem Bilde
3〉 schwellen oder strotzen machen, reichlich tränken
4〉 bildlich segensreich machen, segnen, aber oft mit durchgeführtem Bilde. Das Causativ hat dieselben Bedeutungen.
Mit abhí schwellen, strotzen (von Milch).
ā́ 1〉 anschwellen (von Saft)
2〉 Caus. reichlich tränken (mit Milch).
prá 1〉 schwellen, strotzen (von Milch)
2〉 Caus. strotzen machen.
Stamm I. páya:
-ate 1〉 gaús páyobhis {164, 28}.
Stamm II. pi [siehe Part.].
Stamm III. pīpi, vor Vokalen pipy:
-īpes 3〉 íṣam jaritré nadías ná 〰 {312, 21}.
-ipyatam [2. du. Co.] 4〉 stánāv iva nas {230, 6}
dhíyas {425, 2}
{610, 2}
{731, 2}.
-ipyatām [3. du.] 3〉 íṣam nas {491, 12}.
-ipyata [2. pl.] 3〉 dhenúm ū́dhani {225, 6}.
-īpihi 3〉 íṣas, sudúghām dhenúm {476, 4}.
Impf. ápīpi, vor Vok. ápīpy (betont {675, 7}
{708, 1}):
-et 4〉 ṛtám asmai {857, 11}.
-ema [unregelmässig verstärkt] 3〉 vajríṇam {675, 7}.
-yan 3〉 tuā́m (índram) {708, 1} (náras).
Stamm IV. pinu [siehe Part.].
Perf. pīpi, vor Vokalen pipy:
-īpetha [2. s.] 2〉 dāśúṣe {1019, 6} (indra).
-īpā́ya [3. s.] 2〉 dhenús áditis {153, 3}
sá (mártias) śrávasā {451, 3}
anyád (vápus) {507, 1} (márteṣu doháse)
yásya dákṣiṇā {543, 4}.
-īpāya [dass.] 1〉 éṣā (gaús) páyasā {299, 9}
meghás {181, 8} (gós ná séke)
vṛ́ṣṇe indus {485, 21}. — 2〉 dhī́s {193, 9} (amṛ́teṣu). — 4〉 svadhā́m {226, 7}
pathás {649, 6} (táskaras yathā).
-ipyathus 3〉 gā́m {116, 22}
[Page811] {503, 7}
avasám gávi {119, 6}.
-ipyus 1〉 ā́pas cid starias ná gā́vas {539, 4}.
-ipye [3. s. me.] 1〉 ghṛtám ná asáni {632, 13}. — prá 1〉 údhar ághniāyās {805, 3}
síndhus ná (sómas) 〰 árṇasā {819, 12}.
Aorist des Caus. ápīpaya:
-at 3〉 divyā́ni jánma {890, 16} matíbhis.
-anta 1〉 dhenávas ná sū́dās {552, 3}.
pīpáya:
-at 1〉 páyas asya (sómasya) {718, 7}
páyasā mahi gaús {959, 7}. — 2〉 yā́ (prámatis) {291, 6}.
-an 2〉 dyā́vā áhā ca {581, 2}.
-anta 1〉 dhenávas {73, 6}
véṣantīs vā́jais {181, 6}. — 3〉 hárī {181, 5} vā́jais.
pīpaya:
-as 3〉 íṣam {63, 8}.
-at 3〉 enam (sómam) {621, 19}. — 4〉 dyumnám, vā́jam {77, 5}.
-atas 4〉 asmai vṛṣṭím {218, 15}.
-ata 3〉 4〉 dhíyam páyasā‿iva dhenúm {890, 12}.
-an ā́ 2〉 brahmapriyam {152, 6} (dhenávas).
-a prá 2〉 {249, 6} (〰 jínva vā́jān).
-anta 1〉 gā́vas ā́pas ca {153, 4}
tásmai ā́pas {388, 9}
stánam ná vā́jais {169, 4}.
Part. píyāna [von Stamm II.]:
-as 1〉 ṛtásya páyasā {79, 3}.
pī́piāna [von Stamm III.]:
-ā [N. s. f.] 1〉 parivṛktā́‿iva {928, 11}.
-ās [N. pl. f.] abhí sudúghās páyasā {552, 6}.
-ās [A. pl. f.] 1〉 {235, 10} purvī́s ékas adhayat 〰.
pīpiāná:
-ám ā 1〉 ándhas {323, 5}.
-ā́ 1〉 yóṣā {267, 10} (mit schwellender Brust BR.).
pinvāná [von Stamm IV.]:
-ā́s [N. pl. f.] 2〉 {806, 2} dhíyas 〰 svásare ná gávas.
Part. Perf. pīpivás, schwach pipyús:
-īpivā́ṃsam 1〉 stánam {612, 6}
gharmám {430, 1}.
-ipyúṣī [N. s. f.] 1〉 dhenús {634, 3}
{207, 8} (yávasasya)
{427, 8}
(mádhvas) dhā́rā sutásya {728, 7}
{204, 1} (tád āhanā́s abhavat 〰 páyas). — 3〉 śiśúm ná 〰 ‿iva síndhus {186, 5}.
-ipyúṣīm 1〉 dhenúm {223, 3}
íṣam {627, 3}
{633, 25}
{681, 16}
{773, 15}
{798, 18}
{1023, 7}. — 2〉 dhíyam mádhos ghṛtásya 〰 {626, 43}
dhíyam {704, 5}.
-ipyúṣīs [N. pl.] 1〉 pṛ́śnayas {626, 19}
íṣas {627, 19}.
-ipyúṣīs [A. pl.] 1〉 íṣas {969, 6}.
Part. II. pīta:
-as [N. pl. f.] prá 1〉 ghṛtám dúhānās viśvátas prápītās (uṣā́sas) {557, 7}.
Verbale pít (schwellend von Saft, fett) enthalten in a-pít.
1. √pī, trinken, siehe 2. pā.
2. √pī, schwellen, strotzen, siehe pi.
3. √pī, schmähen oder hassen [Aufr. in Ku. Zeitschr. 〔3, 200〕].
Mit práti jemand [A.] verhöhnen oder ihm zuwider handeln.
Stamm pī́ya:
-ati {147, 2} mit dem Gegensatz ánu gṛṇāti.
-anti te {641, 14} (surāśúas). — prati {854, 11} yé brahmáṇas 〰 ánnais, indem sie nämlich von dem Stiere sogar die Sehnen verzehren. [Page820]
Part. pī́yat:
-atas [G.] valásya {894, 6}.
-atas [A. pl.] AV. 5, 18, 5 (Schmäher, Frevler).
Burnouf
French
*पी पी। Boire
cf. पा 1.
Stchoupak
French
पी-
v. पि-।