| YouTube Channel

पिष् (piS)

 
Capeller Eng
English
पिष् पिन॑ष्टि (पिंषति)
pp.
पिंष्ट॑ (q.v. ) grind,
pound, crush, destroy.
C.
पेषयति =
S.
—निस् & विनिस् pound, crush,
rub (the hands). प्र crush or grind down. प्रति rub or beat against
(together), pound, crush. वि beat asunder, pelt with (instr. ). सम्
pound, squeeze, crush or grind down. Cf. उत्पिष्ट, प्र॑पिष्ट.
Yates
English
पिष् (ध) पिनष्टि 7.
a. To grind, to
pound. (क) पेषयति 10.
a. To in-
jure
to give
be strong
dwell.
(कि) पेषति पेषयति 1. 10.
a. To go.
Apte
English
पिष् [piṣ], I. 7
P.
(पिनष्टि, पिष्ट)
To pound, grind, pulverize, crush
अथवा भवतः प्रवर्तना कथं पिष्टमियं पिनष्टि नः
N.*
2.61
13.19
माषपेषं पिपेष
Mv.*
6.45
Bk.*
6.37
12.18
Bv.*
1.12.
To hurt, injure, destroy, kill (with
gen.
)
क्रमेण पेष्टुं भुवनद्विषामसि
Śi.*
1.4.
Caus.
To grind, pound.
To hurt, injure.
To give.
To be strong.
To dwell. -II. 1
P.
, 1
U.
(पेषति, पेषयति-ते) To go, move.
Apte 1890
English
पिष् {vI.v} {c7c} P. (पिनष्टि, पिष्ट) 1 To pound, grind, pulverize, crush
अथवा भवतः प्रवर्तना कथं पिष्टमियं पिनष्टि नः N. 2. 61
13. 19
माषपेषं पिपेष Mv. 6. 45
Bk. 6. 37
12. 18
Bv. 1. 12.
2 To hurt, injure, destroy, kill (with gen.)
क्रमेण पेष्टुं भुवनद्विषामसि Śi. 1. 40.
Caus. 1 To grind, pound.
2 To hurt, injure.
3 To give.
4 To be strong.
5 To dwell. {vII.v} {c1c} P., {c10c} U. (पेषति, पेषयति-ते) To go, move.
Monier Williams Cologne
English
पिष्
cl.
7.
P.
(Dhātup. xxix, 15) पिनष्टि (rarely Ā.
Subj. 2. 3. sg. पिणक्,
RV.
Impv.
पिंष॑,
AV.
पिंषे
अपिंषत्
पिषेयम्,
MBh.
pf. पिपे॑ष, पिपिषे,
RV.
aor.
अपिक्षन्,
ŚBr.
fut. पेक्ष्यति,
Up.
पेष्टा
Gr.
ind.
p.
पिष्ट्वा॑, -पे॑षम्,
Br.
पिष्य,
MBh.
inf.
पेस्टुम्, पे॑ष्टवै॑,
Br.
),
to crush, bruise, grind, pound, hurt, injure, destroy (fig. also with
gen.
Pāṇ.
ii, 3, 56),
RV.
&c.
&c.
Caus.
पेषयति (aor. अपीपिषत्
Gr.
), to crush, bruise, grind
&c.
,
GṛS.
MBh.
Car.
(Gr. also ‘to give
to be strong
to dwell’).
पिष्, [cf. Zd. pish
Gk. πτίσσω [?]
Lat.
pinsere, pīsere.]
Monier Williams 1872
English
पिष् पिष्, cl. 7. P. (ep. also A.) पिनष्टि,
पिंष्टे (Impv. 2nd sing. पिण्ढि), पि-
पेष, पेक्ष्यति, अपिषत्, पेष्टुम् (ep. Impf.
अपिंषत्, Pot. पिषेत्), to grind, pound, crush
to
bruise, hurt, injure, destroy
cl. 10. P. or Caus. पेष-
यति, -यितुम्, Aor. अपीपिषत्, to grind, pound
to
injure
to give
to be strong
to dwell
cl. 1. 10.
P. पेषति, पेषयति, to go, move
[cf. Gr. πτίσσ-ω
for πίσσ-ω, πίτυρον, πτίσ-μα, πίσ-ο-ς, πίσ-ινο-ς,
πίσσο-
Lat. pins-o, pīs-o, pis-tor, pis-tillu-m,
pistrīnum, pis-tura, pis-u-m, Piso, pī-lu-m,
pī-la, pī-lu-s
Lith. pes-tà, ‘a mill.’]
Macdonell
English
पिष् PIṢ, Ⅶ. P. (E. also Ā.) pi-ná-ṣ, 🞄pi-ṃ-ṣ, grind, pound, bruise, destroy
🞄crush (fig. with g.): pp. piṣṭa, ground
cs. 🞄peṣaya, P. = simple vb. ā, press
touch. ud, 🞄pp. bruised, crushed. niṣ, bruise, grind, 🞄crush
stamp
rub together
gnash (the teeth)
🞄cs. destroy. vi-nis, bruise, pound, crush. 🞄pra, crush. vi, pelt with (in. ). sam, grind, 🞄crush.
Benfey
English
पिष् पिष्, ii. 7, पिनष्, पिंष्, Par.
1. To grind, to pound, MBh. 4, 632.
2. To bruise, to destroy (with gen. ), Śiś.
1, 40. In epic poetry anomal. imperf.
अपिंषत्, potent. पिषेयम्। Ptcple. of
the pf. pass. पिष्ट,
n.
The flour or
meal of anything that is ground.
पिनष्टि पिष्टम्, He does not grind
flour, i. e. he does no useless work,
Bhāg. P. 5, 10, 24. Caus. पेषय, To grind,
to pound, MBh. 1, 3223. i. 10, Par.
1.
To injure.
2. To be strong.
3. To
dwell.
4. To give, or take. -- With the
prep. अव अव, To grind. -- With उद्
उद्, To bruise, MBh. 3, 457. -- With
निस् निस्,
1. To grind, to bruise, to
crush, MBh. 2, 2377.
2. To rub to-
gether, MBh. 1, 5922 (the hands)
4,
465 (to gnash the teeth). Caus. To
destroy, Prab. 36, 11, v. r. -- With
विनिस् वि-निस्,
1. To bruise, Hiḍ. 4,
35.
2. To rub together, Rām. 3, 55, 1.
-- With परि परि, To strike, Rām. 3,
51, 30. -- With प्र प्र, To crush, Pañc.
ed. orn. i. d. 266. -- With प्रति प्रति,
1.
To bruise, to destroy in one's turn, MBh.
12, 5206.
2. To grind, to bruise, MBh.
4, 361.
3. To rub together, 1, 2004.
-- With सम् सम्, To bruise, to de-
stroy, Rām, 1, 45, 48. -- Cf. Lat. pinso,
pistor, pistillum, pistrinum, pistura, pīla,
pīlum, pīlus
πτίσσω, πτίσμα, πίσος, πίσσος.
Apte Hindi
Hindi
पिष्
"रुधा* पर* , " - -
"कूटना, पीसना, चूरा करना, कुचलना"
पिष्
"रुधा* पर* , " - -
"चोट पहुंचाना, क्षति पहुंचाना, नष्ट करना, मार डालना"
L R Vaidya
English
piz {% vt. 7P (pp. पिष्ट
pres. पिनष्टि
caus. पेषयति-ते) %} 1. To grind, to pound, to crush, यत्पिंषतामपि नृणां पिष्टोऽपि तनोषि परिमलैः पुष्टिम् Bh.V.i.12, Bt.vi.37, xii.18
2. to hurt, to injure, to destroy.With निस्-, 1. to pound, to powder, to reduce to atoms, शिलानिष्पिष्टमुद्गरः R.xii.73
2. to injure, to bruise, Bt.vi.120.
Bopp
Latin
1. पिष् 7. P. interdum A. pinsere, terere, conterere. MAH.
4. 632.: पिनष्म्य् अहञ् चन्दनम्
4. 261.: पिंषे
विलेपनम्
BHATT. 16. 38.: पेक्ष्याम्य् अरीन्. -- Caus.
id. MAH. 1. 3223.: पुनस् तम् पेषयित्वा. (Lat. pinso
lith. pes-tà pistrinum, Stampfmühle
gr. πτίσσω pro
πίσσω, πίτυϱον.
c. उत् i. q. simpl. MAH. 3. 457.
c. निस् (निष्पिष्, gr. 79.) id. H. 4. 54.: निष्पिष्यै ऽनम्
बलाद् भूमौ
DR. 9. 3.: तम् भीमो निष्पिपेष महीत-
ले
MAH. 4. 465.: दन्तैर् दन्तान् निष्पिपेष.
c. निस् praef. वि id. H. 4. 35. Fricare. RAM. Schl. II.
35. 1.: पाणिम् पाणौ विनिष्पिष्य.
c. प्रति id. प्रत्यपिंषत् pro प्रत्यपिनट्. MAH. 1. 2004. 4.
361.
c. सम् id. RAM. Schl. I. 45. 48.
2. पिष् 10. P. (हिंसायाम् K.) laedere, ferire, occidere.
3. पिष् 1. P. (गतौ K.) ire, se movere. Cf. पिस्.
Lanman
English
√piṣ (pináṣṭi
pipéṣa, pipiṣé
ápiṣat
pekṣyáti
piṣṭá
péṣṭum
piṣṭvā́
-píṣya
). crush
grind, 47^5
mill. [cf. Lat.
pinsere, pīsere, ‘crush’: of doubtful kinship
is πτίσσω, ‘pound, husk.’]
+ sam, crush together or to pieces.
Kridanta Forms
Sanskrit
पिष् (पि॒षॢँ꣡ सञ्चूर्णने - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् = पेषणम्
अनीयर् = पेषणीयः - पेषणीया
ण्वुल् = पेषकः - पेषिका
तुमुँन् = पेष्टुम्
तव्य = पेष्टव्यः - पेष्टव्या
तृच् = पेष्टा - पेष्ट्री
क्त्वा = पिष्ट्वा
ल्यप् = प्रपिष्य
क्तवतुँ = पिष्टवान् - पिष्टवती
क्त = पिष्टः - पिष्टा
शतृँ = पिंषन् - पिंषती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
पिष्
मूलधातुः:
पिष्लृ
धात्वर्थः:
सञ्चूर्णने
गणः:
रुधादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
पिनष्टि
अनुबन्धादिविशेषः:
लृदित्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पिष् mit वि auch anstoßen, stupsen, Āpast. Śr. 9, 5, 3.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
पिष्, निष्पीड्य
verb
सौकर्यातिशयेन चूर्णीभवनानुकूलः व्यापारः।
"गोधूमः पिष्यते।"
Synonyms:
पिष्, चूर्ण्
verb
वस्तुविशेषस्य आघर्षणेन चूर्णीकरणानुकूलः व्यापारः।
"सः गोधूमं पिनष्टि।"
Capeller
German
पिष्, पिन॑ष्टि (पिंषति) zermalmen, zermahlen,
zerstampfen, vernichten (mit
Acc. u. Gen. ) p. p. पिष्ट॑ gemahlen (s.
auch bes.). उद् p. p. उत्पिष्ट zermalmt,
erdrückt. वि zerschlagen, bewerfen.
सम् zermalmen, zerschmettern.
Grassman
German
√piṣ, zerstampfen, zermalmen, zerschmettern.
Mit sám dasselbe mit dem Nebenbegriff des Zusammenbrechens.
Stamm piṃṣ, stark pináṣ:
-naṣṭi adṛ́ṣṭān {191, 2}.
-náṣṭi ohne Obj. {962, 7} (vāyús).
-ṃṣánti sam {911, 3} óṣadhim.
-ṇák [2. s. C.] sam púras {326, 13}.
-ṇak [dass.] sám kúṇārum {264, 8}
uṣā́sam {326, 9} (Sinn des Impf.)
áhim {458, 10}
púram cariṣṇúam {621, 28}.
-ṇak [3. s. C.] sám śíras dāsásya {314, 9} (vadhéna) erzählend.
-naṣṭana sám rakṣásas {620, 18}.
Impf. pipiṣ, stark pipeṣ:
-eṣa [3. s.] sám ánas uṣásas {206, 6} (vájreṇa)
vṛjínā́n {268, 6} (vṛjánena).
-iṣe [3. s.] sám rujā́nās {32, 6} (indraśatrus).
Part. piṃṣát:
-atī́ (uṣā́s) {191, 2} ohne Obj.
Part. II. piṣṭa:
-āt sám ánasas {326, 10}.
Burnouf
French
*पिष् पिष्। पिनष्मि 7
imp. 2p. पिण्ढि
p.
पिपेष
f2. पेक्ष्यामि
a2. अपिषम्। Piler, broyer:
चन्दनम् du sandal.
Mettre en pièces: अरीन् les ennemis.
Tuer, g.
Lat. pinsere.
*पिष् पिष् [se mouvoir], cf. पिस्।
Stchoupak
French
पिष्-
पिनष्टि (पिंषन्ति) पिंषे (अपिंषत् पिषेयम् पिषन्ति
{%apiṣan)
pipeṣa pipiṣe
apīpiṣat
pekṣyati
piṣyate peṣayati
piṣṭa- %}
पेष्टुम् पिष्ट्वा °पिष्य -- moudre, piler, écraser
maltraiter, détruire
caus. id.
a. v. écrasé, moulu
maltraité, détruit
nt. farine, poudre,
toute substance moulue (न पिनष्टि पिष्टम् il ne moud pas la farine, i.
e. il ne fait pas d'ouvrage inutile)
-मय- -ई- a. fait de farine,
mélangé avec la farine (avec जल- nt. eau mélangée avec de la farine).
पिष्ट-पञ्चाङ्गुल- ? marque de poudre colorée, faite avec les
doigts.
°पशु-
m.
image d'animal faite de farine.
°पेष-
m.
ouvrage inutile
-ण- nt. id.
°भुज्- a. qui mange de la farine
पिष्टाद- id.
°रस-
m.
eau mélangée de farine
पिष्टोदक- nt. id.