| YouTube Channel

पिशुन (pizuna)

 
शब्दसागरः
English
पिशुन
mfn.
(-नः-ना-नं)
1. Cruel, wicked.
2. Vile, low, contemptible.
3. Stupid, a fool.
n.
(-नं) Saffron.
m.
(-नः)
1. A spy, an informer,
a tale-bearer, a slanderer, a traitor.
2. A name of NĀRADA.
3.
A crow.
4. Cotton.
f.
(-ना) A gramineous plant, “पिडिङ्शाक”
(Trigonella corniculata.)
2. Indicating, making known, evincing.
3. Calumniating, back-biting.
4. unkind.
E.
पिश् to be a part, उनन्
Unādi
aff.
, and the vowel unchanged.
Capeller Eng
English
पि॑शुन
a.
backbiting, slanderous, treacherous
betraying
or showing (—°).
m.
betrayer, traitor, slanderer, a man's name
n.
=
seq.
Yates
English
पिशुन (नः-ना-नं)
a. Cruel, wicked,
vile, stupid.
m.
Nārada
a spy
a crow
cotton.
f.
A gramineous
plant (Trigonella corniculata).
Spoken Sanskrit
English
पिशुन - pizuna -
n.
- flag [ computer ]
पिशुन - pizuna -
adj.
- manifesting
पिशुन - pizuna -
adj.
- back-biting
पिशुन - pizuna -
adj.
- wicked
पिशुन - pizuna -
adj.
- calumnious
पिशुन - pizuna -
adj.
- memorable for
पिशुन - pizuna -
adj.
- base
पिशुन - pizuna -
adj.
- informer
पिशुन - pizuna -
adj.
- villainous
पिशुन - pizuna -
adj.
- betrayer
पिशुन - pizuna -
adj.
- peevish
पिशुन - pizuna -
adj.
- knavish
पिशुन - pizuna -
adj.
- slanderous
पिशुन - pizuna -
adj.
- showing
पिशुन - pizuna -
adj.
- betraying
पिशुन - pizuna -
adj.
- malicious
पिशुन - pizuna -
adj.
- malignant
पिशुन - pizuna -
adj.
- perverse
पिशुन - pizuna -
adj.
- treacherous
पिशुन - pizuna -
adj.
- telling of
पिशुन - pizuna -
adj.
- backbiting
पिशुन - pizuna -
m.
- backbiter
पिशुन - pizuna -
m.
- crow
पिशुन - pizuna -
m.
- defamer
पिशुन - pizuna -
m.
- cotton
पिशुन - pizuna -
n.
- saffron
पिशुन - pizuna -
n.
- informing against
पिशुन pizuna
adj.
treacherous
सूचक sUcaka
adj.
treacherous
असत्यसन्ध asatyasandha
adj.
treacherous
बहुमाय bahumAya
adj.
treacherous
भङ्गुरावत् bhaGgurAvat
adj.
treacherous
रिपु ripu
adj.
treacherous
वक्राङ्घ्रिसङ्ग्राम vakrAGghrisaGgrAma
m.
treacherous fight
व्याजहत vyAjahata
adj.
killed treacherously
व्युथापयति { व्युत्था } vyuthApayati { vyutthA } verb caus. abandon treacherously
कूटयुद्ध kUTayuddha
adj.
fighting treacherously
कूटयुद्ध kUTayuddha
n.
treacherous or unfair battle
कूटयोधिन् kUTayodhin
adj.
fighting unfairly or treacherously
वक्रतोदिन् vakratodin
adj.
stinging or pricking treacherously
उभयवेतन ubhayavetana
adj.
a perfidious or treacherous servant
शत्रूपजाप zatrUpajApa
m.
treacherous whisperings of an enemies
गहनायते { गहनाय } gahanAyate { gahanAya } verb have treacherous intentions towards another
पिशुन pizuna
adj.
informer
सूचक sUcaka
m.
informer
सूचिन् sUcin
m.
informer
आवेदक Avedaka
m.
informer
कर्णजप karNajapa
m.
informer
कर्णेजप karNejapa
m.
informer
चक्रिन् cakrin
m.
informer
द्विजिह्व dvijihva
m.
informer
बोधक bodhaka
m.
informer
पिशुन pizuna
adj.
betrayer
भेत्तृ bhettR
adj.
betrayer
पिशुन pizuna
adj.
malicious
अनर्थभाव anarthabhAva
adj.
malicious
अघायु aghAyu
adj.
malicious
अपकारार्थिन् apakArArthin
adj.
malicious
अर्शसान arzasAna
adj.
malicious
क्षुल्लक kSullaka
adj.
malicious
दुःशंस duHzaMsa
adj.
malicious
दुण्डुक duNDuka
adj.
malicious
दुध्रुक्षु dudhrukSu
adj.
malicious
दुराशय durAzaya
adj.
malicious
दुरितात्मन् duritAtman
adj.
malicious
दुर्जन durjana
adj.
malicious
द्रोहवृत्ति drohavRtti
adj.
malicious
निर्दड nirdaDa
adj.
malicious
निर्दट nirdaTa
adj.
malicious
नृशंसवत् nRzaMsavat
adj.
malicious
नृशंस्य nRzaMsya
adj.
malicious
फेरव pherava
adj.
malicious
मात्सर mAtsara
adj.
malicious
मात्सरिक mAtsarika
adj.
malicious
पिशुन pizuna
adj.
slanderous
निर्दड nirdaDa
adj.
slanderous
निर्दट nirdaTa
adj.
slanderous
पैशुनिक paizunika
adj.
slanderous
पिशुन pizuna
adj.
calumnious
असूयक asUyaka
adj.
calumnious
आक्षारणा AkSAraNA
f.
calumnious accusation
पिशुन pizuna
adj.
backbiting
पिशुन pizuna
m.
defamer
द्रुण druNa
m.
defamer
Wilson
English
पिशुन
mfn.
(-नः-ना-नं)
1 Cruel, wicked.
2 Vile, low, contemptible.
3 Stupid, a fool.
n.
(-नं) Saffron.
m.
(-नः)
1 A spy, an informer.
2 A name of NĀRADA.
3 A crow.
4 Cotton.
f.
(-ना) A gramineous plant, (Trigonella corniculata.)
E.
पिश to be a part, उनन् Uṇādi
aff.
, and the vowel unchanged.
Apte
English
पिशुन [piśuna],
a.
[पिश्-उनच् किच्च
Uṇ.*
3.55]
(a) Indicating, manifesting, evincing, displaying, indicative of
शत्रूनामनिशं विनाशपिशुनः
Śi.*
1.75
तुल्यानुरागपिशुनम्
V.*
2.14
R.*
1.53
Amaru.*
97. (b) Memorable for, commemorating
क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद् भजेथाः
Me.*
48.
Slanderous, back-biting, calumniating
पिशुनजनं खलु बिभ्रति क्षितीन्द्राः
Bv.*
1.74.
Betraying, treacherous.
Harsh, cruel, unkind.
Wicked, malicious
malignant.
Low, vile, contemptible
of a wicked person
पिशुनं भोजनं भुङ्क्ते ब्रह्महत्यासमं विदुः
Mb.
* 13.136.16.
Foolish, stupid.
नः A slanderer, back-biter, tale-bearer, base informer, traitor, calumniator
वरं प्राणत्यागो पिशुन- वाक्येष्वभिरुचिः
H.*
1.116
Pt.*
1.34
Ms.*
3.161
पिशुनता यद्यस्ति किं पातकैः
Bh.*
1.55.
Cotton.
An epithet of Nārada.
A crow.
N.
of a goblin (said to be dangerous to pregnant women).
N.
of a writer on अर्थशास्त्र mentioned by Kauṭilya in connection with राज- पुत्ररक्षण
Kau.
A.
1.17.
नम् Betraying.
Saffron.
Comp.
-वचनम्, -वाक्यम्, -वादः slander, detraction, calumny.
Apte 1890
English
पिशुन a. [पिश्-उनच् किच्च
Uṇ. 3. 55] 1 (a) Indicating, manifesting, evincing, displaying, indicative of
शत्रूणामनिशं विनाशपिशुनः Śi. 1. 75
तुल्यानुरागपिशुनं V. 2. 14
R. 1. 53
Amaru. 97. (b) Memorable for, commemorating
क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद्भजेथाः Me. 48.
2 Slanderous, back-biting, calumniating
पिशुनजनं खलु बिभ्रति क्षितींद्राः Bv. 1. 74.
3 Betraying, treacherous.
4 Harsh, cruel, unkind.
5 Wicked, malicious, malignant.
6 Low, vile, contemptible.
7 Foolish, stupid.
नः 1 A slanderer, back-biter, tale-bearer, base informer, traitor, calumniator
H. 1. 135, Pt. 1. 304
Ms. 3. 161.
2 Cotton.
3 An epithet of Nārada.
4 A crow.
5 N. of a goblin (said to be dangerous to pregnant women).
नं 1 Betraying.
2 Saffron.
Comp.
वचनं,
वाक्यं slander, detraction, calumny.
Monier Williams Cologne
English
पि॑शुन
mfn.
back-biting, slanderous, calumnious, treacherous, malignant, base, wicked
a backbiter, informer, betrayer,
RV.
&c.
&c.
(ifc. ) showing, betraying, manifesting, telling of, memorable for,
Kālid.
Kathās.
Pur.
पि॑शुन
m.
cotton,
L.
a crow,
L.
N.
of Nārada
of a goblin dangerous to pregnant women,
MārkP.
of a Brāhman,
Hariv.
of a minister of Duṣyanta,
Śak.
पि॑शुन
n.
informing against, betraying,
MBh.
saffron,
L.
Monier Williams 1872
English
पिशुन, अस्, आ, अम्, informing against, betraying,
treacherous
disparaging, calumniating, backbiting,
calumnious, slanderous
cruel, wicked, malignant,
mischievous, harsh, unkind
exciting hopes and dis-
appointing them
vile, low, contemptible, infamous
stupid, a fool
making known, indicating, evincing,
displaying, reminding, commemorating, memorable
for (at the end of comps., e. g. तुल्यानुराग-प्°,
manifesting an equal attachment
क्षत्र-प्रध-
न-प्°, memorable for the conflict of Kṣatriyas)
(अस्), m. a betrayer, traitor, informer, spy, tale-
bearer, backbiter, calumniator, slanderer
epithet of
a goblin dangerous to pregnant women
cotton
(which betrays by hanging to the clothes)
an epi-
thet of Nārada (the messenger and informant of the
gods)
a crow
N. of a Brāhman
N. of a minister
of Dushyanta
(आ), f. a species of plant, Medicago
Esculenta
(अम्), n. informing against, betraying,
sycophancy
saffron (which betrays an unfaithful
lover)
[cf. Gr. πικ῏πό-ς, πευκεδανό-ς, πευκάλιμο-ς,
ἐχε-πευκές: Lith. pī1k-ta-s, ‘bad
pýk-ti, ‘to be
angry
peīk-ti, ‘to despise, to blame.’]
—पिशुन-
ता, f. slander, scandal, backbiting, betrayal, syco-
phancy.
—पिशुन-वचन or पिशुन-वाक्य, अम्,
n. evil speech, bad report, detraction, slander.
पिशुन पिशुन। See col. 2.
Macdonell
English
पिशुन píś-una,
a.
backbiting, detracting, 🞄slanderous, calumnious (person, speech)
🞄treacherous
malignant, mischievous, insidious
🞄wicked, base, vile
—°, vile
—°, betraying, indicative 🞄of
m.
backbiter
tale-bearer, informer, 🞄betrayer
N. of a minister of Duṣyanta: 🞄-tā,
f.
backbiting, sycophancy
-vacana,
n.
calumnious speech, detraction, slander.
Benfey
English
पिशुन पिश् + उन,
I.
adj.
,
f.
ना।
1.
Malignant, mischievous, Pañc. i. d. 1.
2. Betraying, Vikr. d. 32.
3. Back-
biting, Pañc. i. d. 339.
4. Wicked,
Böhtl. Ind. Spr. 300.
5. Unkind, Hit.
56, 16.
6. One who excites hopes and
disappoints them (ŚKD. sub रागारु).
II.
m.
1. A backbiter, Man. 4, 213.
2. A spy, an informer, 3, 161.
III.
n.
Sycophancy, MBh. 14, 1025.
Apte Hindi
Hindi
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"संकेत करने वाला, बतलाने वाला, प्रकट करने वाला, प्रदर्शन करने वाला, परिचायक"
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"स्मरणीय, स्मारक "
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"मिथ्यानिन्दक, चुगलखोर, चुगली खाने वाला"
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"दुष्ट, क्रूर, प्रद्वेषी"
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"अधम, कमीना, तिरस्करणीय"
पिशुन
वि* - "पिश् + उनच्, किच्च"
"मूर्ख, मन्दबुद्धि"
पिशुनः
पुं*
- -
"मिथ्या निन्दा करने वाला, चुगलखोर, ढिंढोरवा, अधम, भेदिया, द्रोही, कलंकित करने वाला"
पिशुनः
पुं*
- -
रूई
पिशुनः
पुं*
- -
नारद का विशेषण
पिशुनः
पुं*
- -
कौवा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पिशुन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾರದ
पिशुन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಗೆ /ವಾಯಸ
निष्पत्तिः - > पिश (अवयवे) - "उनन्" (उ० ३-५५)
व्युत्पत्तिः - > पिंशति इति
पिशुन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಕುಮಕೇಸರಿ
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೂಚಿಸುವ /ತಿಳಿಸುವ
प्रयोगाः - > "शत्रूणामनिशं विनाशपिशुनः क्रुद्धस्य चैद्यं प्रति"
उल्लेखाः - > माघ० १-७५
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಜನ / ಚಾಡಿಕೋರ /ಪರಸ್ಪರ ಭೇದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು
प्रयोगाः - > "कोऽप्येष एव पिशुनोऽस्त्यमनुष्यधर्मा कर्णेऽपरं स्पृशति हन्ति परं समूलम्"
उल्लेखाः - > पञ्चतं०१-३२८
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೆನಪನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ /ಸ್ಮರಣೆಗೆ ತರುವ
प्रयोगाः - > "ब्रह्मावर्तं जनपदमथ च्छायया गाहमानः क्षेत्रं क्षेत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद्भजेथाः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-४८
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೂರನಾದವನು /ದಯೆಯಿಲ್ಲದವನು
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀಚ
पिशुन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಖ
L R Vaidya
English
piSuna {% (I) a. (f. ना) %} 1. Indicating, making known, evincing, क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद्भजेथाः Megh.i.48, R.i.53, Am.S.97
2. calumniating, backbiting, slanderous
3. cruel, wicked, unkind
4. low, contemptible
5. stupid, foolish.
piSuna {% (II) m. %} 1. A traitor, an informer, a tale-bearer, a slanderer, M.iii.161
2. cotton
3. an epithet of Nārada
4. a crow.
Lanman
English
píśuna, a. backbiting, slanderous. [cf.
πικρός, ‘bitter.’]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
पिशुन 2. a) कप्यास्ये st. कार्पासे (wie im PW vermutet wurde) H. an. 3, 392 nach Zach. Beitr. 88.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyo ma ste phra ma
पिशुन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दोषैकदृक्पुरोभागी कर्णेजपस्तु दुर्जनः
पिशुनः सूचको नीचो द्विजिह्वो मत्सरी खलः ३८०
-wordlist-
दोषैकदृश् (पुं), पुरोभागिन् (पुं), कर्णेजप (पुं), दुर्जन (पुं), पिशुन (पुं), सूचक (पुं), नीच (पुं), द्विजिह्व (पुं), मत्सरिन् (पुं), खल (पुं)
--source--
नारदस्तु देवब्रह्मा पिशुनः कलिकारकः
-wordlist-
नारद (पुं), देवब्रह्मन् (पुं), पिशुन (पुं), कलिकारक (पुं)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
वंशकं कृमिजग्धं चागुरौ स्यादथ वाल्हिकम्
सङ्कोचं पिशुनं वर्ण्यमसृक्संज्ञं कुङ्कुमे ५१
-wordlist-
वंशक (क्ली), कृमिजग्ध (क्ली), वाल्हिक (क्ली), सङ्कोच (क्ली), पिशुन (क्ली), वर्ण्य (क्ली), असृज् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दुर्जन
दुर्जन, पिशुन, क्षुद्र, नीच, कर्णेजप, खल, दोषग्राहिन्, पुरोभागिन्, द्विजिह्व, मत्सरिन्
दुर्जनः पिशुनः क्षुद्रो नीचः कर्णेजपः खलः
दोषग्राही पुरोभागी द्विजिह्वो मत्सरी मतः ३४६
verse 2.1.1.346
page 0041
नाममाला
Sanskrit
नीच, पिशुन, अधम
शौण्डीरो गर्वितः स्तब्धो मानी चाहंयुरुद्धतः
उद्ग्रीव उद्धरो दृप्तः नीचश्च पिशुनोऽधमः १६८
verse 0.1.1.168
page 0081
Tamil
Tamil
பிசு’ன : நிந்திக்கும், கோள் சொல்லும், மட்டமான, கெட்ட.
Vedic Reference
English
Piśuna, ‘traitor, is mentioned in the Rigveda^1 and occa-
sionally later.^2
1) vii. 104, 20.
2) Vājasaneyi Saṃhitā, xxx. 13
Chān-
dogya Upaniṣad, vii. 6, 1
Taittirīya
Brāhmaṇa, iii. 4, 7, 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पिशुनं,
क्ली,
(पिंशतीति पिश + “क्षुधिपिशि-मिथः कित् ।” उणां ५५ इति उनन् ।स कित् ।) कुङ्कुमम् इत्यमरः ।१२४
(पर्य्यायोऽस्य यथा, --“कुङ्कुमं घुसृणं रक्तं काश्मीरं पीतकं वरम् ।सङ्कोचं पिशुनं धीरं वाह्लीकं शोणिताभिधम्
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)
पिशुनः,
पुं,
(पिश + उनन् कित् ।) कपि-वक्त्रः नारदः काकः इति मेदिनी ने, ९२
(अङ्गधृषः पुत्त्रः यथा, मार्कण्डेये ५१ ६५ ।“अङ्गधृक् तनयं लेभे पिशुनं नाम नामतः
”कौशिकस्य पुत्त्रभेदः यथा, हरिवंशे २१ ५-६ ।“वाग्दुष्टः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव ।खसृमः पितृवर्त्ती नामभिः कर्म्मभिस्तथा
कौशिकस्य सुतास्तात ! शिष्या गार्ग्यस्यभारत ! ।पितर्य्युपरते सर्व्वे व्रतवन्तस्तदाभवन्
”)
पिशुनः, त्रि, (पिश + उनन् कित् ।)अप्रकाशेनानुचितप्रबोधकः परस्परभेदशीलः ।इत्यमरटीकायां भरतः
तत्पर्य्यायः ।“द्विजिह्वः सूचकः कर्णेजपः पिशुन इत्यपि ।दुर्जनो दुर्व्विधो विश्वकद्रुश्च पिशुनः खलः
”इति जटाधरः
*
“कर्णेजपः सूचकः स्यादनौचित्यप्रबोधके ।परस्परं भेदशीले पिशुनो दुर्जनः खलः
”इति शब्दरत्नावली
(यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् ५९ ।“अनुग्रहेण तथा व्यथयति कटुकूजितैर्यथापिशुनः
रुधिरादानादधिकं दुनोति कर्णे क्वणन्मशकः
”)क्रूरः इति मेदिनी ने, ९२
(यथा, मनौ ।३ १६१ ।“भ्रामरी गण्डमाली श्वित्र्यथो पिशुनस्तथा
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पिशुन
न०
पिश--उनन् किच्च कुङ्कुमे अमरः नारदे३ काके
पु०
सूचके क्रूरे
त्रि०
(पिडिङ्)६ शाकभेदे स्त्री० टाप् मेदि०
Capeller
German
पिशुन klatschaft, verleumderisch, verrätherisch,
boshaft, schlecht.
m.
Hinterbringer,
Afterredner, Verleumder, männl.
N.
n.
das Hinterbringen, Klatschen.
Grassman
German
píśuna, a., verläumderisch, verrätherisch, böse gesinnt
Verräther, Bösewicht [wol von piś in der Bedeutung einschneiden oder stechen
vgl. πιϰρός und besonders lit. píkta-s böse, Cu. 〔100〕].
-ebhyas {620, 20}.
Burnouf
French
पिशुन पिशुन a. cruel, méchant
stupide
vil,
méprisable. -- S.
m.
espion.
Corneille.
Coton.
Surn. de
Nārada. -- S.
n.
safran. -- S.
f.
trigonella corniculata, bot.
पिशुनयामि (dénom. ) espionner, décéler, trahir.
Stchoupak
French
पिशुन-
a.
m.
dénonciateur, traître, calomniateur
ifc. qui trahit,
qui révèle ou atteste
m.
ministre de Duṣyanta
nt. dénonciation
-ई-
f.
n.
d'une rivière
-ता-
f.
dénonciation, scandale.
°वाद-
m.
dénonciation, diffamation.