पित्तलं (pittalaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपित्तलं, (पित्तं तद्वर्णं लातीति । ला + कः ।)धातुविशेषः । पितल इति भाषा ॥
(यथा, वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधिकारे ।“पित्तलञ्च तथा कांस्यं ताम्रवन्मारयेद्भिषक् ।ताम्रवच्छोधनं तेषां ताम्रवद्गुणकारकम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । आरकूटम् २ रीतिः ३ पतिकावे-रम् ४ द्रव्यदारु ५ । इति जटाधरः ॥
रीती६ । इति शब्दरत्नावली ॥
मिश्रम् ७ । इतिरत्नमाला ॥
आरः ८ राजरीतिः ९ ब्रह्मरीतिः१० कपिला ११ पिङ्गला १२ । इति भाव-प्रकाशः ॥
क्षुद्रसुवर्णः १३ सिंहलम् १४ पिङ्ग-लकम् १५ पीतलकम् १६ लोहितकम् १७पिङ्गललोहम् १८ पीतकम् १९ । रीतिका-युगलगुणाः । तिक्तत्वम् । शीतलत्वम् । रसेलवणत्वम् । शोधनत्वम् । पाण्डुवातकृमिप्लीह-पित्तनाशित्वञ्च ।“शुक्ला स्निग्धा मृदुः शीता सुरङ्गा सूत्रपत्रिणी ।हेमोपमा शुभा स्वच्छा जात्या रीतिः प्रकी-र्त्तिता ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
“रीतिरप्युपधातुः स्यात् ताम्रस्य यसदस्य च ।पित्तलस्य गुणा ज्ञेया स्वयोनिसदृशा जनैः ॥
संयोगस्य प्रभावेण तस्यान्येऽपि गुणाः स्मृताः ।रीतिकायुगलं रूक्षं तिक्तञ्च लवणं रसे ।शोधनं पाण्डुरोगघ्नं कृमिघ्नं नातिलेखनम् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
भूर्जपत्रम् । इति शब्दमाला ॥
(बाहुल्येनपित्तमस्त्यस्येति । पित्त + “सिध्मादिभ्यश्च ।”५ । २ । १७ । इति लच् ।) पित्तयुक्ते, त्रि ।इति मेदिनी । ले, ११४ ॥
(पित्तवृद्धिकरे च ।यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने । ४५ अध्याये ।“सक्षारं पित्तलं कौपं श्लेष्मघ्रं दीपनं लघु ॥
”यथा च माधवकरधृतरुग्विनिश्चयसंग्रहे पाण्डधि-कारे ।“पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते ।तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.