पित्तल (pittala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishपित्तल - pittala - - brass
कांस्य - kAMsya - - brass
दीप्ति - dIpti - - brass
रीतिका - rItikA - - brass
घण्टाशब्द - ghaNTAzabda - - brass
सुलोहक - sulohaka - - brass
घोष - ghoSa - - brass
कंस - kaMsa - - brass
कपिलोह - kapiloha - - brass
कसीय - kasIya - - brass
कांस्यक - kAMsyaka - - brass
कुप्य - kupya - - brass
घोरघुष्य - ghoraghuSya - - brass
दीप्तलोह - dIptaloha - - brass
द्रव्य - dravya - - brass
पीतक - pItaka - - brass
पीतल - pItala - - brass
पीतलक - pItalaka - - brass
प्रकाश - prakAza - - brass
प्रकाशक - prakAzaka - - brass
पित्तल - pittala - - brass
पित्तल - pittala - - secreting bile
पित्तल - pittala - - bilious
पित्तल - pittala - - Himalayan birch [ Bhojpatra, Betula - Bot. ]
पित्तल - pittala - - gunmetal
पित्तल - pittala - - bell-metal
पित्तल - भाण्ड - pittala - bhANDa - - brassware
पित्तल - pittala - - gunmetal
पित्तल pittala gunmetal
Wilson
EnglishApte
Englishपित्तल [pittala], Bilious.
लम् Brass.
A species of birch tree.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiपित्तल
वि* - पित्त + ला + क
"पित्त बहुल, जिसमें पित्त की अधिकता हो"
पित्तलम्
- पित्त + ला + क
पीतल
पित्तलम्
- पित्त + ला + क
भोजपत्र का वृक्ष विशेष
Shabdartha Kaustubha
Kannadaपित्तल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಧಾತುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಹಿತ್ತಾಳೆ
निष्पत्तिः - > ला (आदाने) - "कः" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > पित्तं तद्वर्णं लाति
पित्तल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಿತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ
निष्पत्तिः - > पित्त - "लच्" (५-२-९७)
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanmkhris nad
१) पित्त २) पित्तल
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: पित्तलम्
Root: पित्तल
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Bell-metal
Shloka(s):
3|2|26|1 ► लोह्यमप्यारकूटोऽस्त्री पित्तलं त्वारमस्त्रियाम्। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|26|1 ⇢ पित्तलम् (पित्तल) (नपुं) ⇒ Bell-metal ⇒
➠ 3|2|26|1 ⇢ आरः (आर) (पुं) ⇒ Bell-metal ⇒
➠ 3|2|26|1 ⇢ आरम् (आर) (नपुं) ⇒ Bell-metal ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपित्तलं, (पित्तं तद्वर्णं लातीति । ला + कः ।)धातुविशेषः । पितल इति भाषा ॥
(यथा, वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधिकारे ।“पित्तलञ्च तथा कांस्यं ताम्रवन्मारयेद्भिषक् ।ताम्रवच्छोधनं तेषां ताम्रवद्गुणकारकम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । आरकूटम् २ रीतिः ३ पतिकावे-रम् ४ द्रव्यदारु ५ । इति जटाधरः ॥
रीती६ । इति शब्दरत्नावली ॥
मिश्रम् ७ । इतिरत्नमाला ॥
आरः ८ राजरीतिः ९ ब्रह्मरीतिः१० कपिला ११ पिङ्गला १२ । इति भाव-प्रकाशः ॥
क्षुद्रसुवर्णः १३ सिंहलम् १४ पिङ्ग-लकम् १५ पीतलकम् १६ लोहितकम् १७पिङ्गललोहम् १८ पीतकम् १९ । रीतिका-युगलगुणाः । तिक्तत्वम् । शीतलत्वम् । रसेलवणत्वम् । शोधनत्वम् । पाण्डुवातकृमिप्लीह-पित्तनाशित्वञ्च ।“शुक्ला स्निग्धा मृदुः शीता सुरङ्गा सूत्रपत्रिणी ।हेमोपमा शुभा स्वच्छा जात्या रीतिः प्रकी-र्त्तिता ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
“रीतिरप्युपधातुः स्यात् ताम्रस्य यसदस्य च ।पित्तलस्य गुणा ज्ञेया स्वयोनिसदृशा जनैः ॥
संयोगस्य प्रभावेण तस्यान्येऽपि गुणाः स्मृताः ।रीतिकायुगलं रूक्षं तिक्तञ्च लवणं रसे ।शोधनं पाण्डुरोगघ्नं कृमिघ्नं नातिलेखनम् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
भूर्जपत्रम् । इति शब्दमाला ॥
(बाहुल्येनपित्तमस्त्यस्येति । पित्त + “सिध्मादिभ्यश्च ।”५ । २ । १७ । इति लच् ।) पित्तयुक्ते, त्रि ।इति मेदिनी । ले, ११४ ॥
(पित्तवृद्धिकरे च ।यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने । ४५ अध्याये ।“सक्षारं पित्तलं कौपं श्लेष्मघ्रं दीपनं लघु ॥
”यथा च माधवकरधृतरुग्विनिश्चयसंग्रहे पाण्डधि-कारे ।“पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते ।तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritपित्तल पित्तमस्त्यस्याधिक्ये न सिध्मा० लच् । १ पित्तबहुले । पित्तं लाति ला--क । २ उपधातुभेदे रीतौ ३ भूर्ज-पत्रे शब्दमा० ४ तोयपिष्पल्यां स्त्री मेदि० । रीतिश्च द्विविधायथोक्तं राजनि० “शुक्ला स्निग्धा मृदुः शीता सुरङ्गासूत्रपत्रिणी । हेमोपमा शुभा खच्छा जात्या रीतिःप्रकीर्त्तिता” । “रीतिरप्य पधातुः स्यात्ताम्रस्य यसदस्यच । पित्तलस्य गुणा ज्ञेया स्वयोनिसदृशा जनैः ।संयोगस्य प्रभावेन तस्यान्येऽपि गुणा स्मृताः । रीति-कायुगलं रूक्षं तिक्तञ्च लवणं रसे । शोधनं पाण्डुरो-गघ्नं कृमिघ्नं नातिलेखनम् भावप्र० । तन्मारणशोधन-विधिः कांस्यशब्दे १८४२ पृ० दृश्यः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.