| YouTube Channel

पित्तम् (pittam)

 
Apte
English
पित्तम् [pittam], Bile, one of the three humours of the body (the other two being वात and कफ and its chief quality (heat)
पित्तं यदि शर्करया शाम्यति को$र्थः पटोलेन
Pt.*
 1.378
पित्तमुष्णं द्रवं पीतं नीलं सत्त्वगुणोत्तरम् । सरं कटु घु स्निग्धं तीक्ष्ण- मम्ले तु पाकतः ॥
मध्याह्ने च यथार्धरात्रसमये पित्तप्रकोपो भवेत् Bhāva.
P.
Comp.
 -अतीसारः a bilious form of diarrhœa. -अभिष्यन्दः a bilious form of ophthalmia. -अरिः
N.
 of several plants लाक्षा, वर्वर
&c.
 -उपहत
a.
 affected by bile
पश्यति पित्तोपहतः शशिशुभ्रं शङ्खमपि पीतम् K.
P.*
 1. 478. -कोशः, -षः the gall-bladder. -क्षोभः excess or derangement of the bilious humour. -गदिन्
a.
 bilious, affected by bile. -ज्वरः, -दाहः a bilious fever. -द्राविन् the sweet citron. -धर
a.
 bilious. -धरा
f.
 A kind ofKalā (one of the substrata of the humours) in the body
षष्ठी पित्तधरा नाम या कला परिकीर्तिता । पक्वामाशयमध्यस्था ग्रहणी सा प्रकीर्तिता
Susruta. -प्रकृति
a.
 of a bilious of choleric temperament. -प्रकोपः excess and vitiation of the bilious humour. -भेदः see पित्तक्षोभः
अवीनां पित्तभेदश्च सर्वेषा- मिति नः श्रुतम्
Mb.
 * 12.283.55. -भेषजम् a sort of pulse (Mar. मसूर). -रक्तम् plethora. -वल्लभा see अतिविषा.-वायुः flatulence caused by the excess and vitiation of the bilious humour. -विदग्ध
a.
 impaired by bile.-विनाशन, -शमन, -हर
a.
 antibilious.
Apte Hindi
Hindi
पित्तम्
नपुं*
 - अपि + दो + क्त अपेः अकारलोपः
"पित्तदोष, शरीर में स्थित तीन दोषों में एक"
पित्तम्
नपुं*
 - "अपि+दो+क्त, अपेः अकारलोपः"
एक तरल पदार्थ जो शरीर के भीतर यकृत में बनता हैं
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पित्तम्, मायुः, पलज्वलः, तेजः, तिक्तधातुः, उष्मा, अग्निः, अनलः, शाण्डिलीपुत्रः
noun
शरीरस्थधातुविशेषः यः पित्ताशये जायते तथा च यः पचनक्रियायां साहाय्यं करोति।
"पित्तं अन्नस्य पचनक्रियायां सहायकम्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पित्तम्
Root: पित्त
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ bile
⇒ bilious humour
Shloka(s):
2|6|62|2 ► मायुः पित्तं कफः श्लेष्मा स्त्रियां तु त्वगसृग्धरा॥ (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|62|2 ⇢ मायुः (मायु) (पुं) ⇒ bile, mooing, sorcery, bad art, roaring, bleating, bellowing, witchcraft, bilious humour, bleater or bellower
➠ 2|6|62|2 ⇢ पित्तम् (पित्त) (नपुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ देहः
जातिः ➡ अचलनिर्जीववस्तु