| YouTube Channel

पिण्याकः (piNyAkaH)

 
Apte
English
पिण्याकः [piṇyākḥ] कम् [kam], कम् 1 Oil-cake
कणान् वा भक्षयेदब्दं पिण्याकं वा सकृन्निशि
Ms.*
 11.92
Bhāg.*
 5.9.11.
Incense.
Saffron.
Asafoetida.
Residue of seeds ground for oil
श्रेयस्तैलं च पिण्याकात्
Pt.*
 3.99.
Apte 1890
English
पिण्याकः
कं 1 Oil-cake.
2 Incense.
3 Saffron.
4 Asa Fœaida.
5 Residue of seeds ground for oil
Pt. 3. 99.
Apte Hindi
Hindi
पिण्याकः
पुं*
 - "पिष् + आक, नि* साधुः"
खल (तिल या सरसों की)
पिण्याकः
पुं*
 - "पिष् + आक, नि* साधुः"
"गन्ध द्रव्य, लोबान"
पिण्याकः
पुं*
 - "पिष् + आक, नि* साधुः"
केशर
पिण्याकः
पुं*
 - "पिष् + आक, नि* साधुः"
हींग
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हिङ्गुः, हिङ्गुकः, सहस्रवेधी, सहस्रवीर्या, शूलहृत्, शूलहृद्, शूलनाशिनी, शूलद्विट्, शालसारः, वाहिकः, रामठः, रामठम्, रमठध्वनिः, रमठम्, रक्षोघ्नः, भेदनम्, भूतारिः, भूतनाशनः, बिल्लम्, विल्लम्, बाह्लिकम्, बल्हिकम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिन्यासः, दीप्तम्, उग्रगन्धम्, उग्रवीर्यम्, अत्युग्रम्, अगूढगन्धम्, जतुकम्, जन्तुघ्नम्, बाल्ही, सूपधूपनम्, जतु, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, गृहिणी, मधुरा, केशरम्
noun
उपस्करविशेषः- बाल्हिक-पारस्य-खोरासान-मूलतानादि-देशे जायमानात् क्षुपात् निर्यासितम् उग्रगन्धी द्रव्यम्।
"हिङ्गुः उपस्कररूपेण व्यञ्जनेषु तथा च ओषधिरुपेण भेषजेषु उपयुज्यते। "
Synonyms:
 पिण्याकः, पिण्याकम्, तिलकल्कः
noun
संचूर्णनात् अनन्तरं अवशिष्टः तिलस्य कल्कः।
"सः महिषीं क्लिन्नं पिण्याकं भक्षयति।"
Synonyms:
 अग्निसिखः, अग्निसेखरः, अम्बरम्, असृक्, कनकगौरम्, कश्मीरजन्म, कान्तम्, कावेरम्, काश्मीरम्, काश्मीरजन्मा, काश्मीरसम्भवम्, कुचन्दनम्, कुसुमात्मक, केसरवरम्, गोरवः, गौरम्, घस्रम्, घुसृणम्, घोरः, जवा, जागुडम्, दीपकः, दीपकम्, नकुली, पाटलम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिशुनम्, पीतकावेरम्, पीतचन्दनम्, पीतिका, पीतकम्, पीतनम्, पुष्परजः, प्रियङ्गुम्, बाल्हिकम्, बाह्लिक, रक्तम्, रक्तचन्दनम्, रक्तसंज्ञम्, रक्ताङ्गम्, रञ्जनः, रुधिरम्, रोहितम्, लोहितचन्दनम्, वरेण्यम्, वर्णम्, वर्ण्यम्, वह्निशिखम्, वह्निशेखरम्, वेरम्, शठम्, शोणितम्, संकोचम्, संकोचपिशुनम्, सुरार्हम्, सूर्यसंज्ञम्, सौरभम्, हरिचन्दनम्
noun
पुष्पे वर्तमानः स्त्रीलिङ्गी अवयवविशेषः यः केश सदृशः अस्ति।
"अग्निसिखः क्षपस्य जननाङ्गेन सम्बधितः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पिण्याकः,
पुं,
क्ली,
 (पिनष्टीति । पिषॢ संचूर्णने+ “पिनाकादयश्च ।” उणां । ४ । १५ । इतिआकप्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।) तिल-कल्कः । (अस्य गुणाः यथा, --“पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः ॥
”इति वाभटे सूत्रस्थाने षष्ठेऽध्याये ॥
यथा, महाभारते । १२ । १६७ । ३६ ।“नवनीतं यथा दध्नस्तथा कामोऽर्थधर्म्मतः ।श्रेयस्तैलं हि पिण्याकात् घृतं श्रेय उदश्वितः ॥
”)अस्य भक्षणे दोषो यथा, --“पिण्याकं भक्षयित्वा तु यो वै मामुपसर्पति ।तस्य वै शृणु सुश्रोणि ! प्रायश्चित्तं सुशोभनम् ॥
उलूको दशवर्षाणि कच्छपस्तु समास्त्रयः ।जायते मानवस्तत्र मम कर्म्मपरायणः ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
हिङ्गु । वाह्लीकम् । सिह्लकः । इति मेदिनी ॥
(सरलरसः । अस्य पर्य्यायो यथा, --“तैलपर्णी दधित्थाख्यः पिण्याको रक्तशीर्षकः ।वेष्टो रसाह्वः श्रीवासः श्रीपिष्टसरलद्रवौ ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)