| YouTube Channel

पिटकः (piTakaH)

 
Apte
English
पिटकः [piṭakḥ] कम् [kam], कम् 1 A box, basket
सशूर्पपिटकाः सर्वे
Mb.
 * 5. 155.7.
A granary.
A pimple, pustule, small boil or ulcer
(also पिटका or पिटिका in this sense)
ततो गण्डस्योपरि पिटका संवृत्ता
Ś.*
 2
सितरक्तपीतकृष्णा विप्रादीनां क्रमेण पिटका ये । ते क्रमशः प्रोक्तफला वर्णानामग्रजादीनाम् ॥ Bṛi.
S.*
 52.1.
A kind of ornament on the banner of Indra.
A collection of writings
as विनयपिटकम्.
का A small boil or pimple
A box, basket
खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छत
Rām.*
 2.37.5.
Apte 1890
English
पिटकः
कं 1 A box, basket.
2 A granary.
3 A pimple, pustule, small boil or ulcer
(also पिटका or पिटिका in this sense)
ततः गंडस्योपी पिटका संवृत्ता Ś. 2.
4 A kind of ornament on the banner of Indra.
5 A collection of writings. as विनयपिटकं.
का A small boil or pimple.
Apte Hindi
Hindi
पिटकः
पुं*
 - पिट + कन्
"सन्दूक, टोकरी"
पिटकः
पुं*
 - पिट + कन्
खत्ती
पिटकः
पुं*
 - पिट + कन्
"फुंसी फफोला, छोटा फोड़ा, नासूर"
पिटकः
पुं*
 - पिट + कन्
इन्द्र के झंडे पर एक प्रकार का आभूषण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पिटकः, पेटकः, पेडा, मञ्जूषा, पेटः, पेटिका, तरिः, तरी, मञ्जुषा, पेडिका
noun
वंशशलाकया विनिर्मितं पिधानयुक्तं पात्रम्।
"पिटके सर्पः अस्ति।"
Synonyms:
 पिटकः, पेटकः, पेटा, डलकम्, डल्लकः, करण्डः, मञ्जूषा, कण्डोलः
noun
वंशवेत्रादिमयसमुद्गकः।
"सः शिरसि पिटकम् आधृत्य शाकान् विक्रीणाति।"
Synonyms:
 पिटकः
noun
एकः पुरुषः ।
"पिटकः शिवादिगणे परिगणितः"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पिटकः,
पुं,
क्ली,
 (पेटतीति । पिट् + क्वुन् ।) वंश-वेत्रादिमयसमुद्गकः । पेटारी इति पेटा इतिपेडा इति च ख्यातः । तत्पर्य्यायः । पेटकः २पेडा ३ मञ्जूषा ४ । इत्यमरः । २ । १० । ३० ॥
आद्यौ स्वल्पपेटिकायाम् । इति स्वामी ॥
पेटः ५पेटिका ६ तरिः ७ तरी ८ मञ्जुषा ९ पेडिका १० ।इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, मार्कण्डेये ।५० । ८६ ।“कुद्दालदात्रपिटकास्तद्वत् स्थाल्यादिभाज-नम् ॥
”)विस्फोटे, त्रि । इति मेदिनी । के, १२० ॥
(देहे-स्थानभेदेन जातस्यास्य शुभाशुभमुक्तम् । यथा, बृहत्संहितायाम् । ५२ । १ -- १० ।“सितरक्तपीतकृष्णा विप्रादीनां क्रमेण पिटकाये ।ते क्रमशः प्रोक्तफला वर्णानामग्रजादीनाम् ॥
सुस्निग्धव्यक्तशोभाः शिरसि धनचयं मूर्द्ध्नि-सौभाग्यमाराद्दौर्भाग्यं भ्रूयुगोत्थाः प्रियजनघटनामाशु दुःशी-लताञ्च ।तन्मध्योत्थाश्च शोकं नयनपुटगता नेत्रयोरिष्ट-दृष्टिंप्रव्रज्यां शङ्खदेशेऽश्रुजलनिपतनस्थानगाश्चातिचिन्ताम् ॥
घ्राणागण्डे वसनसुतदाश्चोष्ठयोरन्नलाभंकुर्य्युस्तद्वच्चिबुकतलगा भूरि वित्तं ललाटे ।हन्वोरेवं गलकृतपदा भूषणान्यन्नपानेश्रोत्रे तद्भूषणगणमपि ज्ञानमात्मस्वरूपम् ॥
शिरःसन्धिग्रीवाहृदयकुचपार्श्वोरसि गताअयोघातं घातं सुततनयलाभं शुचमपि ।प्रियप्राप्तिं स्कन्धेऽप्यटनमथ भिक्षार्थमसकृद्-विनाशं कक्षोत्था विदधति धनानां बहुसुखम् ॥
दुःखशत्रुनिचयस्य विघातंपृष्ठबाहुयुगजा रचयन्ति ।संयमञ्च मणिबन्धनजाताभूषणाद्यमुपबाहुयुगोत्थाः ॥
धनाप्तिं सौभाग्यं शुचमपि कराङ्गुल्युदरगाःसुपानान्नं नाभौ तदध इह चौरैर्धनहृतिम् ।धनं धान्यं घस्तौ युवतिमथ मेढ्रे सुतनयान्धनं सौभाग्यं वा गुदवृषणजाता विदधति ॥
ऊर्वोर्यानाङ्गनालाभं जान्वोः शत्रुजनात्क्षतिम् ।शस्त्रेण जङ्घयोर्गुल्फेऽध्वबन्धक्लेशदायिनः ॥
स्फिक्पार्ष्णिपादजाताधननाशागम्यगमनमध्वानम् ।बन्धनमङ्गुलिनिचये-ऽङ्गुष्ठे च ज्ञातिलोकतः पूजाम् ॥
उत्पातगण्डपिटकादक्षिणतो वामतस्त्वभीघाताः ।धन्या भवन्ति पुंसांतद्विपरीतास्तु नारीणाम् ॥
इति पिटकविभागः प्रोक्त आ मूर्द्धतोऽयंव्रणतिलकविभागोऽप्येवमेव प्रकल्प्यः ।भवति मशकलक्ष्मावर्त्तजन्मापि तद्व-न्निगदितफलकारि प्राणिनां देहसंस्थम् ॥
”)