| YouTube Channel

पाषाणः (pASANaH)

 
Apte
English
पाषाणः [pāṣāṇḥ], [पिनष्टि पिष् संचूर्णने आनच् पृषो˚ Tv.] A stone.
णी A small stone used as a weight.
A spear.Comp. -गर्दभः a hard swelling on the maxillary joint. -चतुर्दशी
N.
 of a festival on the 14th day of the month of Mārgaśīrṣa, when the sun is in the वृश्चिकराशि, in honour of Gaurī. In this festival sweet balls shaped like a पाषाण are prepared. -दारकः, -दारणः a stonecutter's chisel. -शीला a flat stone. -सन्धिः a cave or chasm in a rock. -हृदय
a.
 stonehearted, cruel, relentless.
Apte 1890
English
पाषाणः [पिनाष्टि पिष् संचूर्णने आनच् पृषो° Tv.] A stone.
णी 1 A small stone used as a weight.
2 A spear.
Comp.
गर्दभः a hard swelling on the maxillary joint.
चतुर्दशी N. of a festival on the 14th day of the month of Mārgaśīrṣa, in honour of Gaurī.
दारकः,
दारणः a stone-cutter's chisel.
संधिः a cave or chasm in a rock.
हृदय a. stone-hearted, cruel, relentless.
Apte Hindi
Hindi
पाषाणः
पुं*
 - पिनष्टि पिष् संचूर्ण ने आनच् पृषो* तारा*
पत्थर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शिलापट्टः, पाषाणः, प्रस्तरः
noun
भवनस्य निर्माणाय सामग्रीरूपेण उपयुज्यमानः नियतस्य आकारस्य अश्म यद् केनचित् विशिष्टेन उद्देशेन निर्मीयते।
"अस्य भवनस्य भित्तयः रुचिरप्रस्तरस्य शिलापट्टैः निर्मिताः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: पाषाणः
Root: पाषाण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पाषाणः
Meaning(s):
⇒ Stone
rock
Shloka(s):
3|2|8|2 ► पाषाण उपलोऽश्मा च प्रस्तरश्च शिला दृषत्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|8|2 ⇢ पाषाणः (पाषाण) (पुं) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ उपलः (उपल) (पुं) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ अश्मा (अश्मन्) (पुं) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ प्रस्तरः (प्रस्तर) (पुं) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ शिला (शिला) (स्त्री) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ दृषद् (दृषद्) (स्त्री) ⇒ Stone
rock ⇒ पाषाणः
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पाषाणः
Root: पाषाण
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ stone
Shloka(s):
2|3|4|1 ► पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत्। (शैलवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|3|4|1 ⇢ पाषाणः (पाषाण) (पुं)
➠ 2|3|4|1 ⇢ प्रस्तरः (प्रस्तर) (पुं) ⇒ gem, rock, level, stone, jewel, plain, section, flat top, paragraph, leather bag, flat surface, sacrificial seat, musical notation, couch of any material, couch of leaves and flowers, anything strewed forth or about, tabular representation of the long and short vowels of a metre
➠ 2|3|4|1 ⇢ ग्रावा (ग्रावन्) (पुं) ⇒ hard, stone, cloud, solid, mountain, stone or rock
➠ 2|3|4|1 ⇢ उपलः (उपल) (पुं)
➠ 2|3|4|1 ⇢ अश्मा (अश्मन्) (पुं) ⇒ rock, eater, cloud, firmament, thunderbolt, precious stone, any instrument made of stone
➠ 2|3|4|1 ⇢ शिला (शिला) (स्त्री) ⇒ vein, crag, rock, stone, tendon, camphor, red arsenic, lower mill-stone, lower timber of a door, top of the pillar supporting a house
➠ 2|3|4|1 ⇢ दृषद् (दृषद्) (स्त्री) ⇒ rock, mill-stone, large stone, lower mill-stone
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पर्वतः
जातिः ➡ पृथ्वी
परा_अपरासंबन्धः ➡ पर्वतनिर्गतशिलाखण्डः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पाषाणः,
पुं,
 (पषति पीडयत्यनेनेति । पष पीडने +बाहुलकात् आनच् । “पषेर्णिच्च ।” २ । ९० ।इत्युज्ज्वलदत्तोक्त्या स च णित् ।) प्रस्तरः । तत्-पर्य्यायः । ग्रावः २ उपलः ३ अश्मा ४ शिला ५दृषत् ६ । इत्यमरः । २ । ३ । ४ ॥
दृशत् ७ । इतिभरतः ॥
प्रस्तरः ८ पारावुकः ९ पारटीटः १०मृन्मरुः ११ काचकः १२ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, देवीभागवते । ४ । २१ । ५४ ।“गतेऽथ नारदे कंसः समाहूयाथ बालकम् ।पाषाणे पोथयामास सुखं प्राप च मन्दधीः ॥
”पाषाणादिनिर्म्मितत्वात् देवताप्रतिमादि । यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् । ३८६ ।“पूजां विना प्रतिष्ठां नास्ति न मन्त्रं विनाप्रतिष्ठा च ।तदुभयविप्रतिपन्नः पश्यतु गीर्व्वाणपाषाणम् ॥
”)