पाषाण (pASANa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पाषाण m.
  (-णः) A stone in general.
	 f.
  (णी) A small stone used as a
weight.
 E.
  पिश् to grind,  (condiments upon, ) घञ् aff.
   आनच् added, 
and the deriv.
  irr
 .

Capeller Eng

English

 पाषाण m.
  stone
 °मय,  f.
  ई made of stone.

Yates

English

 पाषाण (णः) 1.
m.
  A stone in general.
f.
  (णी) A stone used as a weight.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   पाषाण  pASANa  m.
   stone  
   पाषाण-हृदय  pASANa-hRdaya adj.
   hard hearted     
            

Wilson

English

 पाषाण
m.
  (-णः) A stone in general.
f.
  (-णी) A small stone used
as a weight.
E.
  पिश to grind,  (condiments upon, ) घञ् aff.
   आनच् added,  and the
deriv.
  irr
 .

Apte

English

पाषाणः [pāṣāṇḥ],  [पिनष्टि पिष् संचूर्णने आनच् पृषो˚ Tv.] A stone.

णी A small stone used as a weight.

A spear.Comp.   -गर्दभः a hard swelling on the maxillary joint. -चतुर्दशी N.
  of a festival on the 14th day of the month of Mārgaśīrṣa,  when the sun is in the वृश्चिकराशि,  in honour of Gaurī. In this festival sweet balls shaped like a पाषाण are prepared. -दारकः,  -दारणः a stonecutter's chisel. -शीला a flat stone. -सन्धिः a cave or chasm in a rock. -हृदय a.
  stonehearted,  cruel,  relentless.

Apte 1890

English

 पाषाणः [पिनाष्टि पिष् संचूर्णने आनच् पृषो° Tv.] A stone. 
णी 1 A small stone used as a weight. 
2 A spear. 
Comp. 
गर्दभः a hard swelling on the maxillary joint. 
चतुर्दशी N. of a festival on the 14th day of the month of Mārgaśīrṣa,  in honour of Gaurī. 
दारकः,  
दारणः a stone-cutter's chisel. 
संधिः a cave or chasm in a rock. 
हृदय a. stone-hearted,  cruel,  relentless. 

Monier Williams Cologne

English

 पाषाण m.
  (ifc.  f(आ). 
 according to,  Uṇ.
  ii,  90,  Sch. fr.
  √ पष्
 cf.
   पाशी) a stone,  Br.
 
 MBh.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 पाषाण पाषाण,  अस्,  m. (said to be fr. rt.
पष्),  a stone
 (ई),  f. a small stone used as a weight
[cf. Gr. βάσανος
 Heb. bāshān,  ‘basalt-land.’]
—पाषाण-गर्दभ,  अस्,  m. a hard swelling on
the maxillary joint.
—पाषाण-चतुर्दशी,  f. the
fourteenth day in the light half of the month Mārga-
śīrṣa (on which a festival of Gaurī is celebrated, 
when cakes made of rice and shaped like large
pebbles are eaten).
—पाषाण-चय-निबद्ध,  अस्, 
आ,  अम्,  surrounded with a coping of stone (as a
well).
—पाषाण-दारक or पाषाण-दारण,  अस्, 
m. a sort of hatchet or instrument for cutting stones, 
a stone-cutter's chisel.
—पाषाण-भेद or पाषा-
ण-भेदन,  अस्,  or पाषाण-भेदिन्,  ई,  m. the plant
Plectranthus Scutellarioides,  used as a remedy for
stone in the bladder.
—पाषाण-मय,  अस्,  ई,  अम्, 
consisting of or made of stone.
—पाषाण-सन्धि, 
इस्,  m. a cave or chasm in a rock.
—पाषाण-सेतु-
बन्ध,  अस्,  m. a barrier or dam of stone.
—पा-
षाण-हृदय,  अस्,  आ,  अम्,  stone-hearted,  cruel.

Macdonell

English

 पाषाण pāṣāṇa,  m.
  stone: -maya,  a.
  (ī) 🞄made of stone.

Benfey

English

 पाषाण पाषाण,  m.
  A stone,  Yājñ.
2,  298.
 -- Comp.
 
कष-,  and निकष-, 
m.
  a touchstone,  Böhtl. Ind. Spr. 1940.

Apte Hindi

Hindi

पाषाणः
पुं*
  - पिनष्टि पिष् संचूर्ण ने आनच् पृषो* तारा*
पत्थर

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पाषाण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಡೆ /ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆ
पाषाण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲ್ಲು
निष्पत्तिः - > पिष्लृ (सञ्चूर्णने) - "आनक्" बाहु०
व्युत्पत्तिः - > पिनष्टि इति
प्रयोगाः - > "पाषाणस्खलनविलोलमाशु नूनं वैलक्ष्याद्ययुरवरोधनानि सन्धोः"
उल्लेखाः - > माघ० ८-८

L R Vaidya

English

 pAzARa {% m. %} A stone.

Bopp

Latin

 पाषाण m. lapis. HIT. 57. 4.: निकषपाषाण «lapis Lydius».
(Cf. r. βάσανος.

Indian Epigraphical Glossary

English

 pāṣāṇa (IE 8-5
 SITI),  one of the eight kinds of enjoyment
of landed property
 rocky soil and its products
 mineral pro-
ducts
 probably,  stony and hilly land referring to the right of
quarrying,  etc.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 पाषाण m. ° = प्रतिमा,  Govardh. 356.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  शिला,  अश्म,  पाषाण,  प्रस्तर
noun
 
पृथ्वीस्तरीयः कठोरपिण्डः यः वालुकादिभिः कठोरद्रव्यैः निर्मितः अस्ति।
 "मूर्तिकारः शिलायाः मूर्तिं निर्माति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्नुः प्रस्थः सानुरश्मा तु पाषाणः प्रस्तरो दृषत् ॥ १०३५ ॥
ग्रावा शिलोपलो गण्डशैलाः स्थूलोपलाश्च्युताः ।
-wordlist-
 
स्नु (पुं),  प्रस्थ (पुंक्ली),  सानु (पुंक्ली),  अश्मन् (पुं),  पाषाण (पुं),  प्रस्तर (पुं),  दृषद् (स्त्री),  ग्रावन् (पुं),  शिला (स्त्री),  उपल (पुं),  गण्डशैल (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

शिला
शिला,  उपल,  अश्मन्,  पाषाण,  ग्रावन्,  प्रस्तर,  दृषद्
शिलोपलाश्मपाषाणग्रावाणः प्रस्तरो दृषत् ।
verse 2.1.1.168
page 0021

नाममाला

Sanskrit

प्रस्तर,  उपल,  पाषाण,  दृषत्,  धातु,  शिला,  घन
प्रस्तरोपलपाषाणदृषद्धातुः शिला घनः ।
तत्र जातमयो लोहं शातकुम्भं नयेत्परम् ॥ १७० ॥
verse 0.1.1.170
page 0082

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: पाषाणः
Root: पाषाण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पाषाणः
Meaning(s):
⇒ Stone
 rock
Shloka(s):
3|2|8|2 ► पाषाण उपलोऽश्मा च प्रस्तरश्च शिला दृषत्॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|8|2 ⇢ पाषाणः (पाषाण) (पुं) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ उपलः (उपल) (पुं) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ अश्मा (अश्मन्) (पुं) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ प्रस्तरः (प्रस्तर) (पुं) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ शिला (शिला) (स्त्री) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
➠ 3|2|8|2 ⇢ दृषद् (दृषद्) (स्त्री) ⇒ Stone
 rock ⇒ पाषाणः
Related word(s):
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  पाषाणः
Root:  पाषाण
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ stone
Shloka(s): 
2|3|4|1 ► पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत्। (शैलवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|3|4|1 ⇢ पाषाणः (पाषाण) (पुं)
➠ 2|3|4|1 ⇢ प्रस्तरः (प्रस्तर) (पुं) ⇒ gem, rock, level, stone, jewel, plain, section, flat top, paragraph, leather bag, flat surface, sacrificial seat, musical notation, couch of any material, couch of leaves and flowers, anything strewed forth or about, tabular representation of the long and short vowels of a metre
➠ 2|3|4|1 ⇢ ग्रावा (ग्रावन्) (पुं) ⇒ hard, stone, cloud, solid, mountain, stone or rock
➠ 2|3|4|1 ⇢ उपलः (उपल) (पुं)
➠ 2|3|4|1 ⇢ अश्मा (अश्मन्) (पुं) ⇒ rock, eater, cloud, firmament, thunderbolt, precious stone, any instrument made of stone
➠ 2|3|4|1 ⇢ शिला (शिला) (स्त्री) ⇒ vein, crag, rock, stone, tendon, camphor, red arsenic, lower mill-stone, lower timber of a door, top of the pillar supporting a house
➠ 2|3|4|1 ⇢ दृषद् (दृषद्) (स्त्री) ⇒ rock, mill-stone, large stone, lower mill-stone
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पर्वतः
जातिः ➡ पृथ्वी
परा_अपरासंबन्धः ➡ पर्वतनिर्गतशिलाखण्डः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पाषाणः,  पुं,
   (पषति पीडयत्यनेनेति । पष पीडने +बाहुलकात् आनच् । “पषेर्णिच्च ।” २ । ९० ।इत्युज्ज्वलदत्तोक्त्या स च णित् ।) प्रस्तरः । तत्-पर्य्यायः । ग्रावः २ उपलः ३ अश्मा ४ शिला ५दृषत् ६ । इत्यमरः । २ । ३ । ४ ॥
 दृशत् ७ । इतिभरतः ॥
 प्रस्तरः ८ पारावुकः ९ पारटीटः १०मृन्मरुः ११ काचकः १२ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा,  देवीभागवते । ४ । २१ । ५४ ।“गतेऽथ नारदे कंसः समाहूयाथ बालकम् ।पाषाणे पोथयामास सुखं प्राप च मन्दधीः ॥
”पाषाणादिनिर्म्मितत्वात् देवताप्रतिमादि । यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् । ३८६ ।“पूजां विना प्रतिष्ठां नास्ति न मन्त्रं विनाप्रतिष्ठा च ।तदुभयविप्रतिपन्नः पश्यतु गीर्व्वाणपाषाणम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पाषाण पु०
  पिनष्टि पिष--संचूर्णने आनच् पृषो० । १ प्रस्तरेअमरः अल्पार्थे ङीप् । २ पाषाणी (वाटखारा) २ तु-लामानपाषाणे स्त्री शब्दच० ।

Capeller

German

 पाषाण m.
  Stein
°मय,  f.
  ई steinern. 

Burnouf

French

 पाषाण पाषाण m.
  pierre [pierre de touche].
		 Gr.
βάσανος. -- F. पाषाणी petite pierre employée comme poids.
पाषाणदारक [ou दारण] m.
  (दॄ au c.)
ciseau de tailleur de pierres.
पाषाणभेदिन् m.
  plectranthus,  bot.

Stchoupak

French

 पाषाण-
 m.
  pierre.
°घात-दायिन्- a. qui lance une pierre,  qui frappe avec une pierre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.