| YouTube Channel

पालकः-लिका (pAlakaH-likA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“पल गतौ”@} 2 ज्वलादिः।
पालकः-लिका, पालकः-लिका, पिपलिषकः-षिका, पापलकः-लिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककलतिवत् 3 ज्ञेयानि।
शतरि 4 पलन्-न्ती इति, पलः- 5 पालः, 6 पलम्, 7 कलप्रत्यये रूपम्।
पललम् = तिलकल्कः।]] पललम्, 8 कालच्प्रत्यये रूपम्।
पलालम् = निस्सारतृणादिकम्।]] पलालम् इति रूपाणि चास्य धातोः सम्भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९८१)
02
=>
(१-भ्वादिः-८३९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(१७४)
04
=>
[[B। ‘स्थलीर्हली सन्नलिनीश्च तीर्त्वा पलन् हरिश्चात्मबलप्रपोलः।’ धा। का। २-२२।]]
05
=>
[[२। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति कर्तरि विभाषा णप्रत्ययः। पक्षे पचाद्यचि--पलः इति रूपम्।]]
06
=>
[[३। संज्ञायां भावे घप्रत्ययः। बाहुलकात् क्लीबत्वम्। पलम् = मांसम्, उन्मान- विशेषश्च। परिमाणवाचकत्वेऽपि बाहुलकादेव घञ् न।]]
07
=>
[[४। औणादिके [द। उ। ८-११४]
08
=>
[[५। औणादिके [द। उ। ८-११५]
1 {@“पाल रक्षणे”@} 2 ‘पल--’ इति मैत्रेयक्षीरस्वाम्यादयः पठन्ति।
पालकः-लिका, पिपालयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककालयतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 कपोतपाली 5।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(९९०)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६०९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(१८५)
04
=>
[[१। कपोतं पालयतीति कपोतपालः। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्। स्त्रियाम्, अणन्तत्वेन ङीप्।]]
05
=>
[[आ। ‘चिक्रंसया कृत्रिमपत्रिपङ्क्तेः कपोतपालीषु निकेतनानाम्।’ शि। व। ३। ५१।]]