पाल (pAla)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 पाल r. 1st and 10th cls. (पालयति-ते) To guard,  to preserve or
protect. चु० उभ० सक-सेट् ।

 पाल mfn.
   (-लः-ली-लं) Who or what guards or preserves.
	 m.
  (-लः)
	 1. A
nourisher,  a protector.
	 2. A spitting-pot.
	 3. A herdsman. 
	 4. A
king.
	 f.
  (-ली)
	 1. The sharp edge of a sword.
	 2. A woman with a
beard.
	 3. A louse.
	 4. A line,  a row or range.
	 5. A pot,  a boiler.
E.
  पाल् to nourish,  aff.
   अच्
 ङीष् added
 also with इ aff.
   पालि.

Capeller Eng

English

 1 पाल m.
  guard,  protector,  herdsman (f.  ई),  king
 a man's
name.

 2 पाल m.
  n.
  alms-pot. 

Yates

English

 पाल (लः-ला-लं)
a. Protecting.
m.
 
A protector
 a spitting pot.
f.
 
Edge of a sword
 bearded wo-
man
 louse
 row
 pot
 a flock.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  guard
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  spitting spittoon
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  herdsman
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  keeper
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  kin
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  protector of the earth
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
  	-	  protector
पाल 	-	 pAla 	-	 m.
 ,  n.
  	-	  begging bowl
पुस्त - पाल 	-	  pusta - pAla 	-	 m.
  	-	  book keeper  [ bookkeeper ]
मधुकर-पाल 	-	  madhukara-pAla 	-	 m.
  	-	  beekeeper
मधुकर-पाल 	-	  madhukara-pAla 	-	 m.
  	-	  bee keeper

 
   पाल  pAla  m.
   guard  
   पाल  pAla  m.
   spitting spittoon   
   पाल  pAla  m.
   herdsman  
   पाल  pAla  m.
   keeper   
   पाल  pAla  m.
   kin  
   पाल  pAla  m.
   protector of the earth   
   पाल  pAla  m.
   protector  
   पाल  pAla  m.
 ,  n.
   begging bowl   
   पुस्त - पाल  pusta - pAla  m.
   book keeper  [ bookkeeper ]  
   मधुकर-पाल  madhukara-pAla  m.
   beekeeper   
   मधुकर-पाल  madhukara-pAla  m.
   bee keeper     
            

Wilson

English

 पाल r. 1st and 10th cls. (पालयति) To guard,  to preserve or protect.

 पाल
mfn.
   (-लः-ली-लं) Who or what guards or preserves.
m.
  (-लः)
1 A nourisher,  a protector.
2 A spitting pot.
f.
  (-ली)
1 The sharp edge of a sword.
2 A woman with a beard.
3 A louse.
4 A line,  a row or range.
5 A pot,  a boiler.
E.
  पाल to nourish,  aff.
   अच्
 ङीष् added
 also with इ aff.
   पालि.

Apte

English

पालः [pālḥ],  1 [पाल्-अच्] A protector,  guardian,  keeper
 as in गोपालः,  वृष्णिपालः,  &c.
 

A herdsman
 विवादः स्वामि- पालयोः Ms.*
  8.5, 229, 24.

A kind
 अहो अधर्मः पालानाम् Bhāg.*
  1.18.33.

A spitting-pot.

ली A herdsman's wife
 Mb.
 *  5.

An oblong pond. Comp.
   -घ्नः a mushroom. 

Apte 1890

English

 पालः 1 [पाल्-अच्] A protector guardian,  keeper
 as in गोपालः,  वृष्णिपालः,  &c. 
2 A herdsman
 विवादः,  स्वामिपालयोः Ms. 8. 5,  229,  240. 
3 A king. 
4 A spitting-pot. 
ली A herdsman's wife. 
Comp. 
घ्नः a mushroom. 

Monier Williams Cologne

English

 पाल m.
  (ifc.  f(आ). ) a guard,  protector,  keeper,  R.
 
 Hariv.
 

 a herdsman,  Mn.
  
 Gaut.
 
 Yājñ.
 
 MBh.

 protector of the earth,  king. prince,  BhP.
  

 (also n.
 ) a spitting spittoon (as ‘recipient’ ?),  L.
 

 N.
  of a serpent-demon of the race of Vāsuki,  MBh.
  

 of a prince,  Cat.
 

 (with भट्ट) N.
  of an author,  ib.

 N.
  of a dynasty (that reigned over Gauḍa and the adjacent countries from about 800-1050 A.
 D.).

Monier Williams 1872

English

 पाल,  अस्,  m. a guard,  guardian,  protector, 
nourisher,  keeper
 a herdsman
 a protector of the
earth,  a prince
 a spitting-pot,  spittoon
 N. of a
Nāga of the race of Vāsuki
 of a prince
 (ई),  f. a
herdsman's wife
 [cf. पालि।]
—पाल-कवि-राज,  अस्, 
m.,  N. of a poet (also called Śrī-pāla-kavi-rāja).
—पाल-काव्य,  अम्,  n. ‘the poem of Pāla, ’ N. of a
work.
—पाल-घ्न,  अस्,  m. a mushroom.
—पाल-
बणिज्,  क्,  m. = कन्या-पाल
 (a wrong form for
पान-बणिज्।)
—पाली-व्रत,  अम्,  n.,  N. of a par-
ticular religious observance.

Macdonell

English

 पाल pā-la,  m.
  watchman,  guardian
 herdsman
 🞄protector of the earth,  lord,  king: -ka,  🞄m.  guardian,  protector (ikā,  f.
 )
 adopted 🞄father
 ruler,  prince
 guardian of the earth
 🞄N. of various princes
 -na,  a.
  (ī) guarding,  🞄fostering
 n.
  guarding,  protecting,  cherishing
 🞄preserving,  observing,  keeping,  maintaining.

Benfey

English

 पाल 2. पा + ल,  m.
  One who guards
or protects,  Rām.  1,  42,  15 Gorr.
 --
 Comp.
 
अङ्क-,  f.
 
ली,  embrace. अन्त-, 
m.
  1. a guard of the frontiers. 2. a
guard of the rear of an army.
अवनि-, 
m.
  a king,  Bhag. 11,  26.
उद्यान-,  m.
 
the inspector of a garden,  a gardener.
कल्प-,  m.
  1. a protector of the holy
precepts or institutes. 2. a distiller
or seller of spirituous liquors,  Rājat. 5, 
205 (where कल्य- is to be changed to
कल्प-). कोट्ट-,  m.
  the governor of a
fort.
क्षिति-,  m.
  a king,  Ragh. 2,  51.
क्षेत्र-,  m.
  1. a field-guard,  Pañc.
224,  5. 2. the tutelary deity of a field, 
174,  15.
क्ष्मा-,  m.
  a king,  Rājat. 5, 
319.
गृह-,  m.
  1. a castle-ward. 2.
a dog,  Bhāg. P. 1,  13,  21.
गो-, 
 I. m.
 
1. a cowherd,  Man.  4,  251. 2. a king, 
Pañc. i. d. 249. 3. a proper name.
 II. f.
 
ली,  a proper name. चैत्य-,  m.
 
the watchman of a sanctuary.
जगती-, 
m.
  a king,  Hit. ii. d. 123. दिक्पाल,  i. e.
दिश्-,  and दिशा-,  m.
  the guardian deity of
a quarter of the world.
द्वार-,  m.
  a
door-keeper,  a porter.
धर्म-,  m.
 
1. the guardian of law. 2. a proper
name.
पशु-,  m.
  1. a herdsman.  2.
pl. the name of a people.
प्रजा-, 
भू-,  भूमि,  and मही-,  m.
  a king.
भोग-,  m.
  a groom.  लोक-,  see s. v.
वि-,  adj.
  having no keeper,  Man.  8,  240
unguarded.
शिशु-,  m.
  the name of a
king.

Apte Hindi

Hindi

पालः
पुं*
  - पाल् + अच्
"प्ररक्षक,  अभिभावक,  संरक्षक"

पालः
पुं*
  - पाल् + अच्
ग्वाला

पालः
पुं*
  - पाल् + अच्
राजा

पालः
पुं*
  - पाल् + अच्
पीकदान

Shabdartha Kaustubha

Kannada

पाल (रक्षणे) - (चुरा० उभ० सक० से०) - पालयति-ते,  पालयामास,  अपीपलत् - त
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಿಸು /ಕಾಪಾಡು

पाल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಕ /ಕಾಪಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > पाल (रक्षणे) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > पालयतीति
प्रयोगाः - > "प्रलीनभूपालमपि स्थिरायति प्रशासदावारिधिमण्डलं भुवः"
उल्लेखाः - > किरा० १-२३
पाल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಶುಪಾಲಕ /ಗೋಪಾಲಕ /ದನ ಕಾಯುವವನು
प्रयोगाः - > "दिवा वक्तव्यता पाले रात्रौ स्वामिनि तद्गृहे । "योगक्षेमेऽन्यथा चेत्तु पालो वक्तव्यतामियात् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ८-२३०
पाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೀಕದಾನಿ /ಪಡಿಗ /ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಅಗಿದು ರಸವನ್ನು ಉಗಿಯುವ ಬಟ್ಟಲು
पाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆ /ಕಾಪಾಡುವುದು

L R Vaidya

English

 pAla {% m. %} 1. A protector,  a guardian,  Bt.v.66
a herdsman,  विवादः स्वामिपालयोः M.viii.5
a king
a spitting-pot.

Bopp

Latin

 पाल m. (r. पाल् s. अ) servator,  custos,  dominus,  rex,  in
fine compp. N. 2. 8. 21. 17. BH. 11. 26. IN. 1. 1. (Hib.
fal «a king,  privileged person».)

Lanman

English

 pāla,  m. protector. [√2pā,  ‘protect, ’
1189.]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  पाल्
मूलधातुः:
   पाल
धात्वर्थः:
  रक्षणे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  पालयति-ते

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skong ba
१) अवदात २) अवदन्न ३) गोप ४) परुः (?) ५) पा ६) पाल ७) पालन ८) भुज ९) रक्ष्

mchog skyong
पाल

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
उच्छीर्षकमुपाद्धानवर्हौपाले पतद्ग्रहः ॥ ६८३ ॥
प्रतिग्राहे मुकुरात्मदर्शादर्शास्तु दर्पणे ।
-wordlist-
 
उच्छीर्षक (क्ली),  उपधान (क्ली),  उपबर्ह (पुं),  पाल (पुं),  पतद्ग्रह (पुं),  प्रतिग्राह (पुं),  मुकुर (पुं),  आत्मदर्श (पुं),  आदर्श (पुं),  दर्पण (पुं)

Mahabharata

English

Pāla,  a serpent. § 63 (Sarpasattra): I,  57,  2146 (of Vāsuki's race).

पुराणम्

English

पाल / PĀLA. A serpent born of the race of vāsuki. This serpent committed suicide at the sarpasatra of janamejaya. (Śloka 51,  Chapter 57,  Ādi Parva).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 पाल,  क रक्षे । इति कविकल्पद्रुमः (चुरां-परं-सकं-सेट् ।) क,  पालयति । ह्नस्ववतैवेष्टसिद्धेदीर्घिणोऽपि पाठः । कानुबन्धानामिदनुबन्धवत्ञेरनित्यतां बोधयति । तेन पालति पलतिइत्यपि सिद्धम् । इति दुर्गादासः ॥

 पालः,  पुं,
   (पालयतीव निंष्ठीवनादिकमिति ।पालि + अच् ।) पतद्ग्रहः । इति हेमचन्द्रः ॥
पिक्दान् इति भाषा ॥
 पालके,  त्रि । यथा,  --“दिवावक्तव्यता पाले रात्रौ स्वामिनि तद्गृहे ।योगक्षेमेऽन्यथा चेत्तु पालो वक्तव्यतामियात् ॥
”इति मनुः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 पाल रक्षणे चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् । पालयति ते अपीपलत् त ।

 पाल त्रि०
  पालयति पाल--अच् । १ रक्षके “पालदोषविनाशेच पाले दण्डो विधीयते” इति स्मृतिः । भावे अच् ।२ रक्षणे पु०
  ।

धातुवृत्तिः

Sanskrit

पालँ पाल  (अर्थः)  रक्षणे
( पालयति अपीपलत् ) पातेरपि हेतुमण्णौ [ पातेर्लुग्वक्तव्यः ] इति लुगागमे पालयति 75

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“पाल रक्षणे”@} 2 ‘पल--’ इति मैत्रेयक्षीरस्वाम्यादयः पठन्ति। 
 पालकः-लिका,  पिपालयिषकः-षिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककालयतिवत् 3 ज्ञेयानि। 
 4 कपोतपाली 5।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९९०)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१६०९। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (१८५)
 04 =>
  [[१। कपोतं पालयतीति कपोतपालः। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्। स्त्रियाम्,  अणन्तत्वेन ङीप्।]]
 05 =>
  [[आ। ‘चिक्रंसया कृत्रिमपत्रिपङ्क्तेः कपोतपालीषु निकेतनानाम्।’ शि। व। ३। ५१।]]

Capeller

German

 1. पाल m.
  Wächter,  Hüter,  Hirt (f.  ई), 
König
 Mannsname.

 2. पाल m.
  n.
  Almosentopf. 

Burnouf

French

 पाल पाल m.
  (c. de पा) protecteur,  gardien. 
Crachoir. -- F. पाली ligne,  rangée.
		 Tranchant de l'épée.
		 Femme qui a de la barbe.
		 Pot,  bouilloire.
		 Pou.
पालक m.
  protecteur,  gardien. 
		 Palefrenier.
पालकाप्य m.
  np. d'un Muni.
पालघ्न m.
  (हन्) champignon. 
पालङ्क m.
  faucon. 
		 Boswellia
 beta bengalensis,  bot. -- F.
[î] encens [résine du boswellia].
पालङ्क्या f.
  encens ou oliban. 
पालन n.
  (sfx. अन) garde,  protection,  conservation. 
Lait d'une vache à fraislait.
पालयामि
 pqp. अपीपलम् (c. de पा 2). Faire
protéger,  assurer protection
		 protéger,  conserver,  sauver.

Stchoupak

French

 पाल-
 m.
  protecteur,  défenseur,  gardien 
 berger,  pâtre 
 roi,  prince 
-ई- f.
  bergère 
 -क- m.
  id. 
 n.
  de divers princes.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.