| YouTube Channel

पार्श्वशूल (pArzvazUla)

 
शब्दसागरः
English
पार्श्वशूल
n.
 (-लं) Spasm of the chest, stitch.
E.
 पार्श्व, and शूल sharp pain.
Yates
English
पार्श्व-शूल (लं) 1.
m.
 Spasm, stitch.
Wilson
English
पार्श्वशूल
n.
 (-लं) Spasm of the chest, stitch.
E.
 पार्श्व, and शूल sharp pain.
Monier Williams Cologne
English
पार्श्व—शूल
m.
 a shooting pain in the side, stitch, pleurisy,
Suśr.
Apte Hindi
Hindi
पार्श्वशूलः
पुं*
 पार्श्वः-शूलः -
कोख में मीठा दर्द
पार्श्वशूलम्
नपुं*
 पार्श्वः-शूलम् -
कोख में मीठा दर्द
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पार्श्वशूल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಕ್ಕೆಯ ನೋವು
व्युत्पत्तिः - > पार्श्वे जातः शूलः
L R Vaidya
English
pArSva-SUla {% m. %} a shooting pain in the side.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पार्श्वशूलः,
पुं,
क्ली,
 (पार्श्वे जातः शूलः ।) शूल-रोगविशेषः । तस्यौषधम् । यथा, --“शतपुष्पा देवदारु शालपर्णी वचागुरु ।कुष्ठं मांसी सैन्धवञ्च पलमेकं पुनर्नवा ॥
पाने नस्ये तथाभ्यङ्गे तैलमेतत् प्रदापयेत् ।हृच्छूलं पार्श्वशूलञ्च गण्डमालाञ्च नाशयेत् ॥
”इति गारुडे १८९ अध्यायः ॥
(अस्य सम्प्राप्तिपूर्व्वकलक्षणचिकित्सितानियथा, सुश्रुते उत्तरतन्त्रे ४२ अध्याये ।“रुणद्धि मारुतं श्लेष्मा कुक्षिपार्श्वव्यवस्थितः ।स संरुद्धः करोत्याशु मानं गुडगुडायनम् ॥
सूचीभिरिव निस्तोदः कृच्छ्रोच्छ्वासी तदा नरः ।नान्नं वाञ्छति नो निद्रामुपैत्यर्त्तिनिपीडितः ॥
पार्श्वशूलः स विज्ञेयः कफानिलसमुद्भवः ।तत्र पुष्करमूलानि हिङ्गुसौवर्च्चलं विडम् ॥
सैन्धवं तुम्बुरूपष्याचूर्णं कृत्वा तु पाययेत् ।पार्श्वहृद्वस्तिशूलेषु यवक्वाथेन संयुतम् ॥
सर्पिःप्लीहोदरोक्तं वा घृतं वा हिङ्गुसंयुतम् ।बीजपूरकसारं वा पयसा सह साधितम् ॥
एरण्डतैलमथवा मद्यमस्तुपयोरसैःभजयेच्चापि पयसा जाङ्गलेन रसेन वा ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पार्श्वशूल
पु०
 सुश्रुतोक्ते शूलरोगभेदे तल्लक्षणादि यथा“रुणाद्धि मारुतं श्लेष्मा कुक्षिपार्श्वव्यवस्थितः । स संरुध्य-करोत्याशु ध्मानं गुडगुडायनम् । सूचीभिरिव निस्तोदःकृच्छोच्छासी तदा नरः । नान्नं वाञ्छति नो निद्रा-मुपैत्यार्त्तिनिपीडितः । पार्श्वशूलः स विज्ञेयः कफानिलसमुद्भवः” ।