पायुः (pAyuH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishपायुः [pāyuḥ], A guard, protector.
पायुः [pāyuḥ], The anus
पायूपस्थम् 2.9, 91
3.92.
Apte Hindi
Hindiपायुः
- "पा + उण्, युक"
"गुदा, मलद्वार"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wordnet
Sanskrit पायुः
वैदिकः ऋषिविशेषः।
"पायोः वर्णनं ऋग्वेदे प्राप्यते।"
अपानम्, गुदम्, पायुः, मैत्रः, गुह्यम्, गुदवर्त्म, तनुह्रदः, मार्गः
अवयवविशेषः -यस्माद् मलादि निःसरति।
"अपानस्य शुद्धेः नैकेभ्यः रोगेभ्यः रक्षणं भवति अपानवायुः अपाने वर्तते।"
पायुः
एकः पुरुषः ।
"पायोः उल्लेखः ऋग्वेदे वर्तते"
Tamil
Tamilபாயு: : மலத்வாரம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritपायुः, (पाति रक्षति शरीरं मलनिस्मारणे-नेति । यद्वा, पिबति वस्त्यौषधमनेनेति । पा +“कृवापाजीति ।” उणां १ । १ । इत्युण् ।“आतो युक् चिण्कृतोः ।” ७ । ३ । ३३ ।इति युक् ।) मलद्वारम् । स तु गर्भस्थस्य सप्त-भिर्मासैर्भवति । इति सुखबोधः ॥
तत्पर्य्यायः ।अपानम् २ गुदम् ३ च्युतिः ४ अधोमर्म्म ५शकृद्द्वारम् ६ त्रिवलीकम् ७ वलिः ८ । इतिहेमचन्द्रः । ३ । २७६ ॥
(यथा, पञ्चदशी ।१ । २१ ।“रजोऽशैःपञ्चभिस्तेषां क्रमात् कर्म्मेन्द्रियाणि तु ।वाक्पाणिपादपायूपास्थाभिधानानि जज्ञिरे ॥
”)तस्याध्यात्मादि यथा, --“अवाग् गतिरपानश्च पायुरध्यात्ममुच्यते ।अधिभूतं विसर्गश्च मित्रस्तत्राधिदैवतम् ॥
”इति महाभारते आश्वमेधिकपर्व्व ॥
(स्वनामख्यातो भरद्वाजपुत्त्रः । यथा, ऋग्वेदे ।६ । ४७ । २४ । “अश्वथः पायवेऽदात् ॥
”“पायवे भरद्वाजपुत्त्रायैतत्संज्ञायास्मद्भ्रात्रेचाश्वथोऽश्ववानेतत्संज्ञः प्रस्तोकोऽदात् दत्त-वान् ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
पालके, त्रि ।यथा, ऋग्वेदे । २ । १ । ७ ।“त्वं पायुर्दमे यस्तेऽविधत् ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.