| YouTube Channel

पाप (pApa)

 
शब्दसागरः
English
पाप
mfn.
(-पः-पा-पं)
1. Mischievous, destructive, malignant.
2. Vile,
low, abandoned, vicious.
3. Inauspicious.
m.
(-पः) A wicked
man, a wretch, a profligate.
n.
(-पं)
1. Sin, crime, wickedness,
vice.
2. Bad state, bad fortune.
E.
पा to preserve (from it, ) and
Unādi
aff.
Capeller Eng
English
पाप॑
f.
ई॑ (later आ॑) bad, wicked, evil, inauspicious
n.
पाप॑म् &
f.
instr.
पाप॑या (±अमुया॑
q.v.
) badly, wrongly.
m.
bad fellow, wretch, profligate
n.
evil, sin, harm, trouble. शान्तं
पापम् may the sin be destroyed = heaven forbid.
(पा॑प)
f.
ई॑ (later आ॑) bad, wicked, evil, inauspicious
n.
पाप॑म् &
f.
instr.
पाप॑या (±अमुया॑
q.v.
) badly, wrongly.
m.
bad fellow, wretch, profligate
n.
evil, sin, harm, trouble. शान्तं
पापम् may the sin be destroyed = heaven forbid.
Yates
English
पाप (पं) 1.
n.
Sin
a. Vile, mischievous.
Spoken Sanskrit
English
पाप - pApa -
adj.
- vicious
पाप - pApa -
m.
- villain
पाप - pApa -
n.
- ill-luck
पाप - pApa -
n.
- vice
पाप - pApa -
n.
- crime
पाप - pApa -
n.
- evil
पाप - pApa -
adj.
- inauspicious
पाप - pApa -
adj.
- low
पाप - pApa -
adj.
- vile
पाप - pApa -
adj.
- bad
पाप - pApa -
adj.
- wretched
पाप - pApa -
adj.
- boding evil
पाप - pApa -
adj.
- wicked
पाप - pApa -
m.
- wicked man
पाप - pApa -
m.
- wretch
पाप - pApa -
n.
- trouble
पाप - pApa -
n.
- evil deed
पाप - pApa -
n.
- misfortune
पाप - pApa -
n.
- mischief. harm
पाप - pApa -
n.
- guilt
पाप - pApa -
n.
- sin
पाप - pApa -
n.
- harm
पाप - pApa -
n.
- guilt
पाप - pApa -
n.
- mischief
पाप - pApa -
n.
- misdeed
पाप pApa
adj.
vicious
अशुभ azubha
adj.
vicious
अशोभन azobhana
adj.
vicious
दुष्टभाव duSTabhAva
adj.
vicious
निर्गुण nirguNa
adj.
vicious
पञ्चभद्र paJcabhadra
adj.
vicious
पापाचार pApAcAra
adj.
vicious
भ्रष्ट bhraSTa
adj.
vicious
विप्लुत vipluta
adj.
vicious
व्याल vyAla
adj.
vicious
व्यसनिन् vyasanin
adj.
vicious
निर्गुणता nirguNatA
f.
viciousness
निर्गुणत्व nirguNatva
n.
viciousness
दुष्टवानर duSTavAnara
m.
vicious monkey
व्यसनीय vyasanIya
m.
vicious person
विकर्मक्रिया vikarmakriyA
f.
vicious conduct
दुःसर्प duHsarpa
m.
vicious serpent
अतिविकट ativikaTa
m.
vicious elephant
दुष्टगज duSTagaja
m.
vicious elephant
व्याल vyAla
m.
vicious elephant
व्यालक vyAlaka
m.
vicious elephant
पापपुण्य pApapuNya
n.
vicious or virtuous
निर्गुणामस nirguNAmasa
adj.
of bad or vicious mind
दुष्टवृष duSTavRSa
m.
vicious or stubborn ox
व्यालत्व vyAlatva
n.
state of a vicious elephant
अघाश्व aghAzva
adj.
having a bad or vicious horse
मूर्खव्यसनिनायक mUrkhavyasaninAyaka
adj.
having a foolish and vicious commander
विप्रदुष्टभाव vipraduSTabhAva
adj.
having a very wicked or vicious disposition
Wilson
English
पाप
mfn.
(-पः-पा-पं)
1 Mischievous, destructive, malignant.
2 Vile, low, abandoned, vicious.
m.
(-पः) A wicked man, a wretch, a
profligate.
n.
(-पं) Sin, crime, wickedness, vice.
E.
पा to preserve (from it), and Uṇādi
aff.
Apte
English
पाप [pāpa],
a.
[पाति रक्षत्यस्मादात्मानम्, पा-अपादाने
Uṇ.*
3.23]
Evil, sinful, wicked, vicious
पापं कर्म यत् परैरपि कृतं तत् तस्य संभाव्यते
Mk.*
1.36
साधुष्वपि पापेषु समबुद्धि- र्विशिष्यते
Bg.*
6.9.
Mischievous, destructive, accursed
पापेन मृत्युना गृहीतो$स्मि
M.*
4.
Low, vile, abandoned
Ms.*
3.52
अधार्मिकाणां पापानामाशु पश्यन् विपर्ययम् 4.171.
Inauspicious, malignant, foreboding evil
as in पापग्रहः.
पम् Evil, bad fortune or state
पापं पापाः कथयथ कथं शौर्यराशेः पितुर्मे
Ve.*
3.6
शान्तं पापम् 'may the evil be averted', 'god forbid' (oft en used in dramas).
Sin, crime, vice, guilt
अपापानां कुले जाते मयि पापं विद्यते
Mk.*
9.37
Ms.*
11.231
4 181
R.*
12.19. -पम्ind. badly, sinfully, wrongly. -पः A wretch, sinful person, wicked or profligate person
पापस्तु दिग्देवतया हतौजास्तं नाभ्यभूदवितं विष्णुपत्न्या
Bhāg.*
6.13.17.
पा A beast of prey.
A witch.
Comp.
-अङ्कुशा
N.
of the Ekādaśī in the light half of Āśvina. -अधम
a.
exceedingly wicked, vilest. -अनुबन्धः bad result or consequences. -अनुवसित
a.
sinful. -अपनुत्तिः
f.
expiation. -अहः an unlucky day. -आख्या one of the seven divisions of the planetary courses. -आचारa. following evil or sinful courses, leading a sinful life, vicious, wicked. -आत्मन्
a.
evil-minded, sinful, wicked
पापात्मा पापसंभवः Purāna. (m. ) a sinner.-आरम्भ
a.
wicked, villainous, committing murderous deeds
पापारम्भवतोर्मृगीव वृकयोर्भीरुर्गता गोचरम्
Māl.
5.24.-आशय, -चेतस्
a.
evil-intentioned, wicked-minded.-उक्त addressed in ill-omened words. -कर, -कारिन्, -कृत्, -कर्म(र्मि)न्
&c.
a.
sinful, a sinner, villain. -क्षयः removal or destruction of sin. -गतिः ill-fated.-ग्रहः a planet of evil or malignant aspect, such as Mars, Saturn, Rāhu or Ketu. -घ्न
a.
destroying sin, expiating
मत्समः पातकी नास्ति पापघ्नी त्वत्समा हि Śaṅkarāchārya. (-घ्नः) the sesamum plant. (-घ्नी) the Tulasī plant.
चर्यः a sinner.
demon. -चेलिका, -चेली Clypea Hernandifolia (Mar. पहाडमूळ). -चैलम् an inauspicious garment. -जीव
a.
wicked, sinful. -दर्शन्, -दर्शिन् looking at faults, malevolent. -दृष्टि
a.
evileyed. -धी
a.
evil-minded, wicked. -नक्षत्रम् an inauspicious constellation. -नापितः a cunning or vile barber.-नाशन
a.
destroying or expiating sin.
(नः)
N.
of Śiva.
of Viṣṇu. (-नम्) expiation, atonement.
(नी, नाशिनी) the wild Tulasī plant or Śamī.
N.
of a river. -निरति
a.
wicked, sinful.
f.
wickedness.-निष्कृतिः atonement for sin. -पतिः a paramour. -पुरुषः a villainous person. -फल
a.
evil, inauspicious
पापफल- नरकादिमांस्तु शुभकर्मफलस्वर्गमस्त्विति काङ्क्षते Maṅḍala Brā.
Up.*
2.4. -बुद्धि, -भाव, -मति
a.
evil-minded, wicked, depraved. -भक्षणः
N.
of Kālabhairava. -भाज्
a.
sinful, a sinner
केवलं यो महतो$पभाषते शृणोति तस्मादपि यः पापभाक्
Ku.*
5.83. -मित्रम् a bad counsellor or friend.-मुक्त
a.
freed from sin, purified. -मोचनम्, -विनाशनम् destruction of sin. -योनि
a.
lowborn. (-निः
f.
) vile birth, birth in an inferior condition.
रोगः any bad disease.
small-pox. -लोक्य
a.
infernal.
belonging to the wicked. -वशीयस्
a.
inverted
confused. (m. ) inversion, confusion. -वंश
a.
born in a degraded family
शशाप तान् राज्यार्हाः पापवंशा भविष्यथ Bm. 1.349.-विनिग्रहः restraining wickedness. -शमन
a.
removing crime. -शील
a.
prone to evil, wicked by nature, evil minded. -संकल्प
a.
evil-minded, wicked. (-ल्पः) a wicked thought. -हन्
a.
destroying sin
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा प्रजास्तत्र मुह्यन्ति नेता चेत् साधु पश्यति
Ms.*
7.25.
Apte 1890
English
पाप a. [पाति रक्षत्यस्मादात्मानं, पाअपादाने
Uṇ. 3. 23] 1 Evil, sinful, wicked, vicious
पापं कर्म यत् परैर पि कृतं तत्तस्य संभाव्यते Mk. 1. 36
Bg. 6. 9.
2 Mischievous, destructive, accursed
पापेन मृत्युना गृहीतोऽस्मि M. 4.
3 Low, vile, abandoned
Ms. 3. 52
4. 171.
4 Inauspicious malignant, foreboding evil
as in पापग्रह.
पं 1 Evil, bad fortune or state
पापं पापाः कथयथ कथं शौर्यराशेः पितुर्मे Ve. 3. 6
शांतं पापं ‘may the evil be averted’, ‘god forbid’ (often used in dramas).
2 Sin, crime, vice, guilt
अपापानां कुले जाते मयि पापं विद्यते Mk. 9. 37
Ms. 11. 231
4. 181
R. 12. 19.
पं ind. Badly, sinfully, wrongly.
पः A wretch, sinful person, wicked or profligate person.
Comp.
अधम a. exceedingly wicked, vilest
अनुवसित a. sinful.
अपनुत्तिः f. expiation.
अहः an unlucky day.
आख्या one of the seven divisions of the planetary courses.
आचार a. following evil or sinful courses, leading a sinful life, vicious, wicked.
आत्मन् a. evil-minded, sinful, wicked. (
m.) a sinner.
आरंभ a. wicked, villainous, committing murderous deeds
Māl. 5. 24.
आशय,
चेतस् a. evil-intentioned, wicked-minded.
कर,
कारिन्,
कृत् &c. a. sinful, a sinner, villain.
क्षयः removal or destruction of sin.
ग्रहः a planet of evil or malignant aspect, such as Mars, Saturn, Rāhu or Ketu.
ध्न a. destroying sin, expiating. (
घ्नः) the sesamum plant.
चर्यः {1} a sinner. {2} a demon.
जीव a. wicked, sinful.
दृष्टि a. evil-eyed.
धी a. evilminded, wicked.
नापितः a cunning or vile barber.
नाशन a. destroying or expiating sin. (
नः) {1} N. of Śiva. {2} of Viṣṇu. (
नं) expiation, atonement.
निरति a. wicked, sinful.
पतिः a paramour.
पुरुषः a villainous person.
फल a. evil, inauspicious.
बुद्धि,
भाव,
मति a. evil-minded, wicked, depraved.
भक्षणः N. of Kālabhairava.
भाज् a. sinful, a sinner
Ku. 5. 83.
मित्रं a bad counsellor or friend.
मुक्त a. freed from sin, purified.
मोचनं
विनाशनं destruction of sin.
योनि a. low-born. (
निः f.) vile birth, birth in an inferior condition.
रोगः {1} any bad disease. {2} small-pox.
लोक्य a. {1} infernal. {2} belonging to the wicked.
वशीयस् a. {1} inverted. {2} confused. (
m.) inversion, confusion.
शील a. prone to evil, wicked by nature, evilminded.
संकल्प a. evil-minded, wicked. (
ल्पः) a wicked thought.
हन् a. destroying sin
Ms. 7. 25.
Monier Williams Cologne
English
पाप॑ mf(ई older than
cf.
Pāṇ.
iv, 1, 30) (ŚBr. xiv, also पा॑प)
n.
bad, vicious, wicked, evil, wretched, vile, low,
RV.
&c.
&c.
(in
astrol.
) boding evil, inauspicious,
Var.
पाप॑
m.
a wicked man, wretch, villain,
RV.
&c.
,
&c.
N.
of the profligate in a drama,
Cat.
of a hell,
VP.
पाप॑
n.
(ifc. f(आ). ) evil, misfortune, ill-luck, trouble, mischief, harm,
AV.
&c.
&c.
(often शान्तम् पापम्, ‘heaven forefend that evil’,
R.
Mṛcch.
Kālid.
&c.
)
पाप॑
n.
sin, vice, crime, guilt,
Br.
Mn.
MBh.
&c.
Monier Williams 1872
English
पाप पाप, अस्, (or in the earlier language
ई), अम् (said to be fr. rt. 3. पा
according to some for
अपाप fr. rt. आप् with अप), bad, wicked, vicious, sinful,
evil, mischievous, destructive
vile, low, abandoned
(in astrology) boding evil, malignant, inauspicious
(अस्), m. a wicked man, wretch, profligate
N. of
a hell
(अम्), n. bad fortune, bad state, unhappiness
evil, sin, vice, crime, wickedness, transgression, guilt
(e. g. पापम् अवाप्स्यसि, thou wilt incur guilt)
(अम्),
ind. badly, miserably, wrongly
(अया), ind., Ved.
badly, wrongly, wickedly
[cf. Gr. κάκο-ς: Lat.
peccare: Lith. pykiù, ‘I am angry
paika-s,
pikta-s, ‘angry.’]
—पाप-कर, अस्, or ई, अम्,
or पाप-कर्तृ, ता, त्री, तृ, or पाप-कर्मन्, आ,
आ, अ, or पाप-कर्मिन्, ई, इणी, इ, or पाप-कारिन्,
ई, इणी, इ, or पाप-कृत्, त्, त्, त्, ‘wrong-doing, wicked,
sinful, criminal, an evil-doer, malefactor, villain.
—पाप-कृत, अम्, n. or पाप-कृत्या, f. an evil
deed, bad action, sin, crime.
—पाप-क्षय, अस्,
m. the destruction of sin.
—पापक्षय-तीर्थ,
अम्, n., N. of a Tīrtha.
—पापक्षय-मात्र,
अम्, n. entire destruction (or expiation) of sins.
—पाप-गुम्प, अस्, m. epithet of Bāla-kṛṣṇa
(perhaps incorrectly for पाय-गुण्ड।)
—पाप-गो-
चर, अस्, आ, अम्, evidently involved in (the con-
sequences of) sin.
—पाप-ग्रह, अस्, m. a planet of
evil or malignant aspect (as Mars, Saturn, Rāhu,
Ketu)
any ill-omened or inauspicious aspect of the
stars as the conjunction of the sun or Budha with
the moon in its last quarter
calamitous or fatal
destiny.
—पाप-घ्न, अस्, ई, अम्, destroying or
removing sin or evil deeds, expiating guilt
(अस्), m.
the sesamum plant
(ई), f., N. of a river.
—पाप-
चर, अस्, m. ‘walking in sin, N. of a king.
—पाप-
चर्य, अस्, m. a sinner
a fiend, Rākṣasa.
—पाप-
चारिन्, ई, इणी, इ, doing evil, sinful, wicked, criminal.
—पाप-चेतस्, आस्, आस्, अस्, evil-minded, being of an
evil disposition, wicked, vile.
—पाप-चेली or पाप-
चेलिका, f. the plant Clypea Hernandifolia, a species
of creeper (commonly called आकनादि).
—पाप-ज,
अस्, आ, अम्, Ved. springing from evil.
—पाप-जीव,
अस्, आ, अम्, leading an evil life, wicked, criminal.
—पाप-तर, अस्, आ, अम्, worse, more wicked, very
evil.
—पाप-तिमिर, अस्, आ, अम्, ‘sin-bedarkened,
blinded by sin.
—पाप-त्व, अम्, n., Ved. evil con-
dition, misery, poverty.
—पाप-द, अस्, आ, अम्, Ved.
bringing misfortune, inauspicious.
—पाप-दर्शिन्,
ई, इनी, इ, looking at faults, malevolent.
—पाप-
दृश्वन्, आ, अरी, अ, seeing guilt, knowing an
act to be wicked.
—पाप-दृष्टि, इस्, इस्, इ, evil-
eyed.
—पाप-धी, ईस्, ईस्, इ, evil-minded.
—पाप-
नक्षत्र, अम्, n., Ved. an inauspicious constella-
tion.
—पाप-नापित, अस्, m. a vile or bad barber.
—पाप-नामन्, आ, म्नी, अ, Ved. having a bad name.
—पाप-नाशन, अस्, ई, अम्, destroying the wicked
(अस्), m. an epithet of Śiva
N. of a temple of
Viṣṇu
(अम्), n., N. of a part of the Brahmāṇḍa-
Purāṇa.
—पाप-नाशिन्, ई, इनी, इ, sin-destroying,
purifying.
—पाप-निरति, इस्, इस्, इ, wicked, vil-
lainous
a wretch
(इस्), f. attachment to evil, wicked-
ness.
—पाप-निश्चय, अस्, आ, अम्, having evil designs,
malevolent.
—पाप-निष्कृति, इस्, f. atonement for
sin.
—पाप-पति, इस्, m. ‘sinful master, a para-
mour.
—पाप-पराजित, अस्, आ, अम्, Ved. ignomi-
niously defeated.
—पाप-पुण्य, आनि, n. pl. vicious
or virtuous (deeds).
—पाप-पुरुष, अस्, m. a vil-
lainous man (a personification of all sin or archetype
of a sinner, whose head is Brāhmaṇicide, whose arms
are theft, and whose heart is wine-drinking, &c.
also
spelt पाप-पूरुष).
—पाप-फल, अस्, आ, अम्,
having evil consequences, inauspicious.
—पाप-बुद्-
धि, इस्, इस्, इ, evil-minded, wicked
(इस्), m., N. of
a man.
—पाप-भक्षण, अस्, आ, अम्, devouring
the wicked
(अस्), m. an epithet of Kāla-bhairava, a
son of Śiva.
—पाप-भञ्जन, अस्, आ, अम्, breaking
or destroying the wicked
(अस्), m., N. of a Brāhman.
—पाप-भाव, अस्, आ, अम्, being of an evil dispo-
sition, evil-minded.
—पाप-मति, इस्, इस्, इ, evil-
minded, of a corrupt mind, sinful, graceless, ungodly,
depraved.
—पाप-मित्र, अम्, n. friend or com-
panion of sin, bad counsellor, seducer.
—पापमित्र-
त्व, अम्, n. friendship with the wicked.
—पाप-
मुक्त, अस्, आ, अम्, freed from sin, liberated from all
crime.
—पाप-मोचन, अम्, n. liberating form sin,
remission of guilt.
—पाप-यक्ष्म, अस्, m., Ved.
‘the evil disease, consumption.
—पाप-योनि, इस्, f. a
bad or low birthplace, birth in an inferior condition (as
in that of an animal
considered as the punishment
of sin).
—पाप-रहित, अस्, आ, अम्, freed from sin.
sinless.
—पाप-रोग, अस्, m. any bad disease con-
sidered as the penalty of sin in a former life (as
leprosy, elephantiasis)
small pox.
—पापरोगिन्, ई,
इणी, इ, suffering from a bad disease as a penalty for
sin (committed in a former life).
—पापर्द्धि
(°प-ऋद्°), इस्, f. ‘sin-prosperity, getting a living by
hunting, the chase.
—पाप-लोक, अस्, m., Ved. the
evil world, the place of suffering, place of the wicked.
—पापलोक्य, अस्, आ, अम्, belonging to hell or the
world of the wicked, fiendish, infernal
belonging to
the wicked.
—पाप-वसीयस्, आन्, असी, अस्, inverted
confused
(अस्), n. inversion, confusion.
—पाप-व-
सीयस or पाप-वस्यस, अम्, n., Ved. inversion, in-
verted order, confusion.
—पाप-वाद, अस्, m., Ved. an
inauspicious cry.
—पाप-विनाशन, अस्, ई, अम्, sin-
destroying, destroying transgressions.
—पापविना-
शन-तीर्थ, अम्, n., N. of a Tīrtha.
—पाप-
विनिग्रह, अस्, m. restraining or punishing wicked-
ness.
—पाप-विनिश्चय, अस्, आ, अम्, intending evil,
resolved on wickedness or crime.
—पाप-शमन,
अस्, आ, अम्, palliating or removing crime
(अम्), n.
a sin offering
(ई), f. a species of tree
[cf. शमी।]
—पाप-शील, अस्, आ, अम्, ill-disposed, prone to
evil, of bad character, wicked.
—पाप-शोधन,
अस्, आ, अम्, cleansing or washing away sins
(अम्),
n., N. of a Tīrtha.
—पाप-संशमन, अस्, आ, अम्,
removing sin.
—पाप-सङ्कल्प, अस्, आ, अम्, evil-
minded, ill-intentioned.
—पाप-सम, अम्, n., Ved.
a bad year.
—पाप-सम्मित, अस्, आ, अम्, equal in
sin, of like guilt.
—पाप-सूदन, अस्, आ, अम्, sin-
destroying.
—पापसूदन-तीर्थ, अम्, n., N. of a
Tīrtha.
—पाप-हन्, आ, घ्नी, अ, sin-destroying,
destroying the wicked.
—पाप-हर, अस्, आ, अम्,
removing evil, destroying sin
(अम्), n. a means of
removing evil
(आ), f., N. of a river.
—पापाख्या
(°प-आख्°), f., scil. गति, epithet of one of the seven
divisions of the planetary courses (according to the
Parāśara-tantra extending over the constellations
Hasta, Maitra, and Vi-śākhā).
—पापाङ्कुशा (°प-
अङ्°), f., N. of the eleventh day in the light half
of the month Āśvina.
—पापाचार (°प-आच्°), अस्, आ,
अम्, ill-conducted, following evil courses, practising
evil, living an evil life, vicious.
—पापात्मन् (°प-
आत्°), आ, आ, अ, evil-minded, wicked
(आ), m. a sinner,
reprobate, wretch
(opposed to धर्मात्मन्।)
—पापाधम (°प-अध्°), अस्, आ, अम्, the lowest of
the wicked, exceedingly low or wicked.
—पापानुव-
सित (°प-अन्°), अस्, आ, अम्, addicted to sin, sinful.
—पापान्त (°प-अन्°), अम्, n., N. of a Tīrtha
(‘where sins come to an end’).
—पापापनुत्ति
(°प-अप्°), इस्, f. ‘removal of sins, expiation.
—पा-
पावहीयम् (°प-अव्°), ind., Ved. wrongfully staying
away or remaining behind.
—पापाशय (°प-आश्°),
अस्, आ, अम्, evil-intentioned, wicked, sinful.
—पापाह
(°प-अह°), अम्, n., Ved. an unlucky day.
—पापाहि
(°प-अहि), इस्, m. a snake, serpent.
—पापोक्त (°प-
उक्°), अस्, आ, अम्, Ved. addressed in ill-omened words.
Macdonell
English
पाप pāpá,
a.
(ī́, V. ā́) evil, bad, wicked, 🞄criminal, sinful
inauspicious (planets, omens)
🞄m. wicked man, villain, sinner
n.
evil, trouble, 🞄misfortune, harm
wickedness, offence, crime, 🞄villainy, guilt, sin: śāntaṃ pāpam, may 🞄heaven forefend that
brahma-hatyākṛtam —, crime consisting in slaying a Brāhman
🞄pāpa-tara, cpv. worse
very bad
pā́pīyas, worse off, more wretched, poorer
🞄very badly off
very bad
worse
inferior
🞄m. bad man
pāpiṣṭha, spv. least
worst
🞄very bad
pāpiṣṭhatama, worse than (ab.).
Benfey
English
पाप पाप,
I.
adj.
,
f.
पा and पी,
comparat. पापतर, पापीयंस्, and
पापीयस्तर, MBh. 13, 2213
superl.
पापतम, पापिष्ठ, पापिष्ठतर,
MBh. 7, 8734, and पापिष्ठतम,
Daśak. in Chr. 189, 9.
1. Wicked,
sinful, Chr. 61, 46
9, 43.
2. Inaus-
picious.
3. पापिष्ठतम, with abl.,
Worse, Daśak. in Chr. 189, 9.
II.
n.
1. Wickedness, Rām. 3, 51, 36.
2. Evil,
3, 54, 27.
3. Crime, Pañc. i. d. 321.
4. Sin, Chr. 30, 37.
--
Comp.
अ-,
adj.
innocent.
उप-,
n.
a crime of the third
degree, Yājñ. 3, 286. धूत- (vb. धू),
adj.
free from sin. निष्पाप, i. e.
निस्-,
adj.
the same.
महा-,
n.
a sin of the
highest degree. Yājñ. 3, 286. -- Cf. pro-
bably, Lat. pejor (for pepjor), pessimus,
peccare, perhaps κακός, κακίων, κάκιστος.
Hindi
Hindi
बुरा काम
Apte Hindi
Hindi
पाप
वि* - "पाति रक्षति, आत्मानम् अस्मात्- पा + प"
"अनिष्टकर, पापमय, दुष्ट, दुर्वृत्त"
पाप
वि* - "पाति रक्षति, आत्मानम् अस्मात्- पा + प"
"उपद्रवकारी, विनाशक, अभिशप्त"
पाप
वि* - "पाति रक्षति, आत्मानम् अस्मात्- पा + प"
"नीच, अधम, पतित"
पाप
वि* - "पाति रक्षति, आत्मानम् अस्मात्- पा + प"
"अशुभ, प्रद्वेषी, अनिष्ट सूचक (पाप ग्रह आदि)"
पापम्
नपुं*
- -
"बुराई, बुरी अवस्था, दुर्भाग्य"
पापम्
नपुं*
- -
"बुराई, जुर्म, दुर्व्यसन, दोष"
पापः
पुं*
- -
"पाजी, पापी, दुष्ट, दुराचारी"
पाप
वि* - पा+फ
"बुरा, दुष्ट"
पाप
वि* - पा+फ
"अभिशप्त, विनाशकारी, शरारत से भरा हुआ"
पाप
वि* - पा+फ
"नीच, अधम"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पाप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರಕವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ದುರಾಚಾರ /ಹಿಂಸೆ
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "पः" (उ० ३-२३)
व्युत्पत्तिः - > पाति अस्मादात्मानम्
प्रयोगाः - > "दृढभक्तिरिति ज्येष्ठे राज्यतृष्णापराङ्मुखः मातुः पापस्य भरतः भरतः प्रायश्चित्तमिवाकरोत् ॥", "पापं पापाः कथयत कथं शौर्यराशेः पितुर्मे"
उल्लेखाः - > रघु० १२-१९, वेणी० ३-८
पाप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಾಪಿ /ಪಾಪಾತ್ಮ /ಪಾಪಕಾರ್ಯವನ್ನೆಸಗಿದವನು /ಪಾಪದ ಸ್ವಭಾವದವನು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > पापमस्यास्ति
प्रयोगाः - > "सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु साधुष्वपि पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥"
उल्लेखाः - > गीता० ६-९
पाप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಂಚಕ /ಘಾತುಕ /ಕ್ರೂರಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು
विस्तारः - > "नृशंसो घातुकः क्रूरः पापः" - अम०
L R Vaidya
English
pApa {% (I) a. (f. पा) %} 1. Vicious, sinful, mischievous, Bg.vi.9
2. vile, low, M.iv.197
3. inauspicious (as in पापग्रह).
pApa {% (II) m. %} A wretch, a profligate.
pApa {% (III) n. %} 1. Bad state, evil, bad fortune, पापं पापाः कथयत कथं शौर्यराशेः पितुर्मे Ve.iii.
(the phrase शांतं पापम् ‘God forbid’ is often used in dramas)
2. sin, vice, guilt, R.xii.19.
Bopp
Latin
पाप
1) Adj. improbus, scelestus. H. 1. 6.
2) n. peccatum,
crimen. BH. 2. 33. (Cf. lat. peccare
gr. ϰάϰος, mutatis
labb. in gutturales
lith. pykiù iratus sum, paika-s, pik-
ta-s iracundus, iratus.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
अघ
क्ली
अघ, पाप, व्यसन
चातकापत्ययोस्तोकं पापव्यसनयोरघम्
verse 3.1.1.4
page 0013
वृजिन
क्ली
वृजिन, मलिन, पाप
वृजिनं मलिने पापे प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः
verse 3.1.1.28
page 0015
Lanman
English
pāpá, a. bad
evil
as m. bad fellow, 46^19
as n. trouble
harm, 26^8
evil (deed),
27^2.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
क्रूरे नृशंसनिस्त्रिंशपापा धूर्तस्तु वञ्चकः ३७६
व्यंसकः कुहको दाण्डाजिनिको मायिजालिकौ
-wordlist-
क्रूर (पुं), नृशंस (पुं), निस्त्रिंश (पुं), पाप (पुं), धूर्त (पुं), वञ्चक (पुं), व्यंसक (पुं), कुहक (पुं), दाण्डाजिनिक (पुं), मायिन् (पुं), जालिक (पुं)
--source--
अलक्ष्मीर्निरृतिः कालकर्णिका स्यादथाशुभम्
दुष्कृतं दुरितं पापमेनः पाप्मा पातकम् १३८०
किल्बिषं कलुषं किण्वं कल्मषं वृजिनं तमः
अंहः कल्कमघं पङ्क उपाधिर्धर्मचिन्तनम् १३८१
-wordlist-
अलक्ष्मी (स्त्री), निरृति (स्त्री), कालकर्णिका (स्त्री), अशुभ (क्ली), दुष्कृत (क्ली), दुरित (क्ली), पाप (क्ली), एनस् (क्ली), पाप्मन् (पुं), पातक (पुंक्ली), किल्बिष (क्ली), कलुष (क्ली), किण्व (क्ली), कल्मष (क्ली), वृजिन (क्ली), तमस् (क्ली), अंहस् (क्ली), कल्क (क्ली), अघ (क्ली), पङ्क (पुंक्ली), उपाधि (पुं), धर्मचिन्तन (क्ली)
--source--
गुणोपसर्जनोपाग्र्याण्यप्रधानेऽधमं पुनः १४४१
निकृष्टमणकं गर्ह्यमवद्यं काण्डकुत्सिते
अपकृष्टं प्रतिकृष्टं याप्यं रेफोऽवमं ब्रुवम् १४४२
खेटं पापमपशदं कुपूयं चेलमर्व
-wordlist-
गुण (पुं), उपसर्जन (क्ली), उपाग्र्य (क्ली), अप्रधान (क्ली), अधम (वा), निकृष्ट (वा), अणक (वा), गर्ह्य (वा), अवद्य (वा), काण्ड (वा), कुत्सित (वा), अपकृष्ट (वा), प्रतिकृष्ट (वा), याप्य (वा), रेफ (पुं), अवम (वा), ब्रुव (वा), खेट (वा), पाप (वा), अपशद (वा), कुपूय (वा), चेल (वा), अर्वन् (वा)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अर्वन्
अर्वन्, अणक, अपसद, अवम, अवद्य, निकृष्ट, अपकृष्ट, अधम, चेल, काण्ड, खेट, पाप, रेफस्
अर्वाणमणकमपसदमवममवद्यं निकृष्टमपकृष्टम्
अधमं चेलं काण्डं खेटं पापं रेफसं प्राहुः ३३७
verse 2.1.1.337
page 0040
वृजिन
वृजिन, दुरित, दुष्कृत, अघ, अंहस्, किल्विष, तमस्, कल्क, एनस्, कल्मष, अशुभ, पाप, पातक, पाप्मन्
वृजिनं दुरितं दुष्कृतमघमंहः किल्विषं तमः कल्कम्
एनः कल्मषमशुभं पापं स्यात्पातकं पाप्मा ६२७
verse 3.1.1.627
page 0071
रिष्ट
रिष्ट, पाप, अशुभ
रिष्टं पापाशुभयोररिष्टमशुभेऽपि निर्दिष्टम् ८०४
verse 5.1.1.804
page 0093
नाममाला
Sanskrit
अघ, अंह, दुरित, पाप्मन्, पाप, किल्बिष, वृजिन, कलिल, एनस्, दुष्कृत
अघमंहश्च दुरितं पाप्मा पापं किल्बिषम्
वृजिनं कलिलं ह्येनो दुष्कृतम् तज्जयी जिनः १३१
verse 0.1.1.131
page 0066
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पापम्
Root: पाप
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
bad
low
sin
vice
evil
vile
harm
crime
guilt
wicked
vicious
misdeed
trouble
wretched
ill-luck
mischief
evil deed
misfortune
boding evil
inauspicious
mischief. harm
Shloka(s):
1|4|23|1 अस्त्री पङ्कः पुमान्पाप्मा पापं किल्बिषकल्मषम्। (कालवर्गः)
1|4|23|2 कलुषं वृजिनैनोऽघमंहो दुरितदुष्कृतम्॥ (कालवर्गः)
3|3|14|1 दीनारेऽपि निष्कोऽस्त्री कल्कोऽस्त्री शमलैनसोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|197|2 मलोऽस्त्री पापविट्किट्टान्यस्त्री शूलं रुगायुधम्॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|231|2 पापापराधयोरागः खगबाल्यादिनोर्वयः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|241|2 पापकुत्सेषदर्थे कु धिङ्निर्भत्सननिन्दयोः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
1|4|23|1 पङकः (पङ्क) (पुं)
1|4|23|1 पङकम् (पङ्क) (नपुं)
1|4|23|1 पाप्मा (पाप्मन्) (पुं) sin, evil, crime, devil, hurtful, calamity, injurious, evil demon, wickedness, misfortune, unhappiness
1|4|23|1 पापम् (पाप) (नपुं) bad, low, sin, vice, evil, vile, harm, crime, guilt, wicked, vicious, misdeed, trouble, wretched, ill-luck, mischief, evil deed, misfortune, boding evil, inauspicious, mischief. harm
1|4|23|1 किल्बिषम् (किल्बिष) (नपुं) sin, guilt, fault, injury, offence, disease, injustice
1|4|23|1 कल्मषम् (कल्मष) (नपुं) sin, spot, dregs, filth, dirty, sinful, wicked, impure, stained, darkness, impurity, settlings, dirtiness, moral stain, hand below the wrist
1|4|23|2 कलुषम् (कलुष) (नपुं) sin, foul, dirty, muddy, wrath, turbid, hoarse, unable, impure, impurity, foulness, turbidity, not equal to
1|4|23|2 वृजिनम् (वृजिन) (नपुं) sin, vice, bent, false, misery, wicked, crooked, distress, deceitful, calamitous, affliction, wickedness, disastrous, red leather
1|4|23|2 एनः (एनस्) (नपुं) sin, evil, blame, crime, fault, censure, offence, calamity, mischief, misfortune, unhappiness
1|4|23|2 अघम् (अघ) (नपुं)
1|4|23|2 अंहः (अंहस्) (नपुं)
1|4|23|2 दुरितम् (दुरित) (नपुं) bad, sin, evil, danger, sinful, wicked, difficult, bad course, difficulty, discomfort
1|4|23|2 दुष्कृतम् (दुष्कृत) (नपुं) sin, evil, guilt, misdeed, evil act, evil action, wicked action, particular class of sins, wrongly or wickedly done, badly arranged or organized or applied
3|3|14|1 कल्कः (कल्क) (पुं) sin, dirt, filth, sinful, deceit, wicked, ordure, faeces, meanness, impurity, hypocrisy, falsehood, wax of the ear, Olibanum [Frankincense], kind of tenacious paste, bastard myrobalan tree [Terminalia Belerica - Bot.], viscous sediment deposited by oily substances when ground
3|3|14|1 कल्कम् (कल्क) (नपुं) sin, dirt, filth, sinful, deceit, wicked, ordure, faeces, meanness, impurity, hypocrisy, falsehood, wax of the ear, Olibanum [Frankincense], kind of tenacious paste, bastard myrobalan tree [Terminalia Belerica - Bot.], viscous sediment deposited by oily substances when ground
3|3|197|2 मलः (मल) (पुं) filth, dirty, godless, niggardly, dirtiness, unbelieving, son of a zUdra and a mAlukI
3|3|197|2 मलम् (मल) (नपुं) filth, dirty, godless, niggardly, dirtiness, unbelieving, son of a zUdra and a mAlukI
3|3|231|2 आगः (आगस्) (नपुं)
3|3|241|2 कुः (कु) (स्त्री)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः प्राक्तनशुभाशुभकर्मः
परा_अपरासंबन्धः पुण्यपापकर्मम्
जातिः अदृष्टम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पापं,
क्ली,
(पाति रक्षति अस्मादात्मानमिति ।पा + “पानीविषिभ्यः पः ।” उणां २३ ।इति पः ।) अधर्म्मम् दुरदृष्टम् तत्पर्य्यायः ।पङ्कम् पाप्मा पापम् किल्विषम् ४कल्मषम् कलुषम् वृजिनम् एनः ८अघम् अहः १० दुरितम् ११ दुष्कृतम् १२ ।इत्यमरः
पातकम् १३ तूस्तम् १४ कण्वम् १५शल्यम् १६ पापकम् १७ इति शब्दरत्नावली(निषिद्धकर्म्मानुष्ठानविहितकर्म्माननुष्ठानाभ्यांपापोत्पत्तिं सविशेषमाह श्रीसंदाशिवः ।“अनुष्ठानं निषिद्धस्य त्यागो विहितकर्म्मणः ।नृणां जनयतः पापं क्लेशशोकामयप्रदम्
स्वानिष्टमात्रजननात् परानिष्टोपपादनात् ।तदेव पापं द्विविधं जानीहि कुलनायिके !
परानिष्टकरात् पापान् मुच्यते राजशासनात् ।अन्यस्मान्मुच्यते मर्त्त्यः प्रायश्चित्त्या समाधिना
प्रायश्चित्त्याथवा दण्डैर्न पूता ये कृतांहसः ।नरकान् निवर्त्तन्ते इहामुत्र निगर्हिताः
”इति श्रीमहानिर्व्वाणतन्त्रे
)तद्दशविधं यथा, --“प्राणाभिपातनं स्तैन्यं परदारमथापि ।त्रीणि पापानि कायेन सर्व्वतः परिवर्ज्जयेत्
असत्प्रलापं पारुष्यं पैशुन्यमनृतन्तथा ।चत्वारि वाचा राजेन्द्र ! जल्पेत चिन्तयेत्
अनभिध्या परस्वेषु सर्व्वसत्त्वेषु सौहृदम् ।कर्म्मणां फलमस्तीति त्रिविधं मनसा चरेत्
”इति शान्तिपर्व्वणि दानधर्म्मः
स्मृत्युक्तान्येतानि पातकशब्दे लिखितानि
*
पापस्य पुरुषत्रयानुवर्त्तित्वं यथा, --“नाधर्म्मश्चरितो राजन् ! सद्यः फलति गौरिव ।शनैरावर्त्तमानस्तु मूलान्यपि निकृन्तति
यदि नात्मनि मित्रेषु चेत् पुत्रेषु नप्तृषु ।पापमाचरितं कर्म्म त्रिवर्गमनुवर्त्तते
फलत्येवं ध्रुवं पापं गुरुभुक्तमिवोदरे
”इति मात्स्ये २८ अध्यायः
*
तीर्थस्य पापनाशकत्वं तत्र कृतपापस्य वज्र-लेपत्वञ्च यथा, --“अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ।तीर्थे तु यत् कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति
मथुरायां कृतं पापं तत्रैव विनश्यति ।एषा पुरी महापुण्या यस्यां पापं विद्यते
”इति वाराहे मथुरामाहात्म्यम्
*
शेषपापलक्षणं यथा, --“अतः परं प्रवक्ष्यामि शेषपापस्य लक्षणम् ।ऋणं देवर्षिभूतानां मनुष्याणां विशेषतः
पितॄणाञ्च द्विजश्रेष्ठ ! सर्व्ववर्णेषु चैकतः ।ओँकारादिनिवृत्तिश्च पापकार्य्यकृतिश्च या
हत्यादिकं महापापं त्वगम्यागमनं तथा ।घृतादिविक्रयं घोरं चाण्डालादिप्रतिग्रहम्
स्वदोषगोपनं पापं परदोषप्रकाशनम् ।ईर्षाविद्धं वाक्यदुष्टं निष्ठुरत्वं षडम्बरम्
ढाकित्वं तालवादित्वं नाम्ना वाचाप्यधर्म्मजः ।मारणत्वमधार्म्मिक्यं नरकावहमुच्यते
एतैः पापैस्तु संयुक्तः पच्यते यदि शङ्करः
”इति वामने ५८ अध्यायः
साङ्कर्य्यनामकपापानि यथा, --“एकशय्याशनं पंक्तिभाण्डपक्वान्नमिश्रणम् ।याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम्
सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव ।एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्य्यसंज्ञिताः
समीपे चाप्यवस्थानात् पापं संक्रमते नृणाम् ।तस्मात् सर्व्वप्रयत्नेन साङ्कर्य्यं परिवर्ज्जयेत्
”इति कौर्म्मे उपविभागे १५ अध्यायः
“आलापाद्गात्रसंस्पर्शात् संवासात्सहभोज-नात् ।आसनाच्छयनाद्यानात् पापं संक्रमते नृणाम्
आसनादेकशय्याया भोजनात् पंक्तिसङ्करात् ।ततः संक्रमते पापं घटाद्घट इवोदकम्
”इति गारुडे नीतिसारे ११२ अध्यायः
राष्ट्रादिकृतपापेन राजादीनां परस्परं पापित्वंयथा, --“राजा राष्ट्रकृतात् पापात् पापी भवति वैहरे ! ।तथैव राज्ञः पापेन तद्राज्यस्थास्तु ये जनाः
वर्णाश्रमादयः सर्व्वे पापिनो नात्र संशयः ।भार्य्यांहोदुष्कृती स्वामी वृजिनात् स्वामिनो-ऽबला
तथा देशिकपापात्तु शिष्यः स्यात् पातकी सदा ।शिष्याद्धि पापिनो नित्यं गुरुर्भवति दुष्कृती
पातकी यजमानः स्यात् पापिनोऽङ्ग ! पुरोधसः ।पुरोहितस्तथा पापी यजमानांहसो ध्रुवम्
”अदत्तपुण्यपापभागित्वं यथा, --“अदत्तानि पुण्यानि पापानि यथा प्रिये ! ।प्राप्याणि कर्म्मणा येन तद्यथावन्निशामय
देशग्रामकुलानि स्युर्भागभाञ्जि कृतादिषु ।कलौ तु केवलं कर्त्तां फलभुक् पुण्यपापयोः
अकृतेऽपि संसर्गे व्यवस्थेयमुदाहृता ।संसर्गात् पुण्यापापानि यथा यान्ति निबोध तत्
एकत्र मैथुनाद्यानादेकपात्रस्थभोजनात् ।फलार्द्धं प्राप्नुयान्मर्त्त्यो यथावत् पुण्यपापयोः
स्पर्शनाद्भाषणाद्वापि परस्य स्तवनादपि ।दशांशं पुण्यपाषानां नित्यं प्राप्नोति मानवः
दर्शनश्रवणाभ्याञ्च मनोध्यानात्तथैव ।परस्य पुण्यपापानां शतांशं प्राप्नुयान्नरः
परस्य निन्दापैशुन्यं धिक्कारञ्च करोति यः ।तत्कृतं पातकं प्राप्य स्वपुण्यं प्रददाति सः
कुर्व्वतः पुण्यकर्म्माणि सेवां यः कुरुते परः ।पत्नी भृत्योऽथ शिष्यो वा सजातीयोऽपि मानवः ।तस्य सेवानुरूपेण तस्य तत्पुण्यभाग्भवेत्
एकपंक्तेस्ततो यस्तु लङ्घयन् परिवेशयेत् ।तस्य पापशतांशन्तु लभते परिवेशकः
स्नानसन्ध्यादिकं कुर्व्वन् संस्पृशेद्वा प्रभाषते ।स पुण्यकर्म्मषष्ठांशं दद्यात्तस्मै सुनिश्चितम्
धर्म्मोद्देशेन यो द्रव्यं परं याचयते नरः ।तत् पुण्यं कर्म्मजं तस्य धनं दत्त्वाप्नुयात् फलम्
अपहृत्य परद्रव्यं पुण्यकर्म्म करोति यः ।कर्म्मकृत् पापभोक्तात्र धनिनस्तद्भवेत् फलम्
नापनुद्य ऋणं यस्तु परस्य म्रियते नरः ।धनी तत् पुण्यमाप्नोति स्वधनस्यानुरूपतः
बुद्धिदस्त्वनुमन्ता यश्चोपकरणप्रदः ।बलकृच्चापि षष्ठांशं प्राप्नु यात् पुण्यपापयोः
प्रजाभ्यः पुण्यपापानां राजा षष्ठांशमुद्धरेत् ।शिष्याद्गुरुः स्त्रिया भर्त्ता पिता पुत्त्रात्तथैव ।स्वपतेरपि पुण्यस्य भार्य्यार्द्धं समवाप्नुयात्
परहस्तेन दानादि कुर्व्वतः पुण्यकर्म्मणः ।विना भृतकशिष्याभ्यां कर्त्ता षष्ठांशमाहरेत् ।आत्मनो वा परस्यापि यदि सेवां कारयेत्
श्रीकृष्ण उवाच ।इत्थं ह्यदत्तान्यपि पुण्यपापा-न्यायान्ति नित्यं परसञ्चितानि ।शृणुष्व चास्मिन्नितिहासमग्र्यंपुराभवं पुण्यमतिप्रियञ्च
”इति पाद्मोत्तरखण्डे ७१ १५७ अध्यायः
क्षुद्रजन्तुप्रभृतीनां वधे पापं तत्प्रायश्चित्तञ्चयथा, --“वधे क्षुद्रजन्तूनां हिंसकानाञ्च पण्डितः ।कार्षापणं समुत्सृज्य मृत्युकाले प्रमुच्यते
अहिंसकानां क्षुद्राणां वधे शतगुणं ध्रुवम् ।प्रायश्चित्तं मृत्युकाले कथितं पद्मयोनिना
वधे विशिष्टजन्तूनां पश्वादीनाञ्च कामतः ।ततः शतगुणं पापं निश्चितं मनुरब्रवीत्
नराणां म्लेच्छजातीनां वधे शतगुणं ततः
म्लेच्छानाञ्च शतानाञ्च यत् पापं लभते वधे ।सच्छूद्रैकस्य वधे तत् पापं लभते पुमान्
सच्छूद्राणां शतानाञ्च यत् पापं लभते वधे ।तत् पापं लभते नूनं गोवधेनैव निश्चितम्
गवां दशगुणं पापं ब्राह्मणस्य वधे भवेत् ।विप्रहत्यासमं पापं स्त्रीवधे लभते नरः
*
पापिदर्शनजन्यपापं यथा, --“पापं यद्दर्शने तात ! कथयामि निशामय ।दुःस्वप्नं पापबीजञ्च केवलं विघ्नकारणम्
गोघ्नञ्च ब्रह्मघ्नं वापि कृतघ्नं कुटिलं तथा ।देवघ्नं पितृमातृघ्नं पापं विश्वासघातिनम्
मिथ्यासाक्ष्यप्रदातारं पञ्चातिथ्यविवञ्चकम् ।ग्रामयाजिनमेवेति देवविप्रस्वहारिणम्
अश्वत्थघातिनं दुष्टं शिवविष्णुविनिन्दकम् ।अदीक्षितमनाचारं सन्ध्याहीनं द्विजन्तथा
देवलं वृषवाहञ्च शूद्राणां सूपकारकम् ।शवदाही शूद्राणां शूद्रश्राद्धान्नभोजिनम्
अवीरां छिन्ननासाञ्च देवब्राह्मणनिन्दकम् ।पतिभक्तिविहीनाञ्च विष्णुभक्तिविहीनकम्
शूद्राणां विधवाञ्चैव चण्डालं व्यभिचारिणीम् ।शश्वत् कोपयुतं दुष्टमृणग्रस्तञ्च जारजम्
चौरं मिथ्यावादिनञ्च शरणागतघातिनम् ।मांसापहारिणञ्चैव ब्राह्मणं वृषलीपतिम्
ब्राह्मणीगामिनं शूद्रं द्विजं वार्द्धुषिकन्तथा ।अगम्यागामिनं दुष्टं चतुर्व्वर्णं नराधमम्
मातासपत्नी माता श्वश्रूश्च भगिनी सुता ।गुरुपत्नी पुत्त्रपत्नी सोदरस्य प्रिया सती
मातृष्वसा पितृष्वसा भागिनेयप्रिया तथा ।मातुलानी नवोढा पितृव्यस्त्री रजस्वला
पितृमातृप्रसूश्चैव चागम्याष्टादश स्मृताः ।कीर्त्तिताः सामवेदे परिपाल्याः सतां व्रज !
एतान् दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा ब्रह्महत्यां लभेन्नरः ।तस्माद्दैवादिमान् दृष्ट्वा सूर्य्यं दृष्ट्वा हरिं स्मरेत्
कामतो यदि पश्यन्ति तत्तुल्यास्ते भवन्ति वै ।तस्मात् सन्तो पश्यन्ति पापभीता व्रजेश्वर !
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ७८ अध्यायः
(अनिष्टम् वधः इति राजानुजः
यथा, रामायणे ३२ ।“तस्मात् लक्ष्मणे रामः पापं किञ्चित् करि-ष्यति ।रामस्तु भरते पापं कुर्य्यादेव संशयः
”तद्वति, त्रि इत्यमरः
यथा, महाभारते ।१ ९० १९ ।“पुण्यां योनिं पुण्यकृतो व्रजन्तिपापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति ।कीटाः पतङ्गाश्च भवन्ति पापान मे विवक्षास्ति महानुभाव !
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पाप
न०
पाति रक्षति आत्मानमस्मात् पा--अपादाने ।१ नरकहेतौ दुरदृष्टे तत्साधने हिंसादौ ज्योतिषोक्तेषुअर्द्धोनचन्द्ररविप्रभृतिषु ग्रहेषु पापग्रहशब्दे दृश्यम् ।पापलक्षणं पापसत्तायां प्रमाणञ्च प्रा० वि० उक्तं यथामनु किं पापलक्षणम् उच्यते चोदनालक्षणोऽर्थोधर्म्मइति धर्मलक्षणं कुर्वता सूत्रकारेण जैमिनिना वेदैकप्रति-पाद्योऽनर्थोऽधर्म्भ इत्यधर्म्मलक्षणं सूचितम् अनर्थश्चानिष्टसाधनं तथा चोक्तं भाष्यकृता कोऽर्थो योऽभ्युद-याय कोऽनर्थो योऽनभ्युदयाय” नमु पापसत्तायां किंमानं तावत् वेदः तस्य कार्य्ये कार्य्यान्विते वा प्रामा-ण्यात् दुरितापूर्वं कार्य्यं कार्य्यान्वितं वा चंनित्यकर्माकरणस्य निषिद्धाघरणस्य वेदोक्तप्रत्यवाय-साधनत्वान्यथानुपपत्त्या कल्प्यं तस्य तथाविधशब्दाभा-येन असिद्धत्वेन चावगन्तुमशक्यत्वात्, उच्यते “योव्राह्मणायावगुरेत् तं शतेन यातायात्” इति श्रुतौलिङ्द्वयश्रुतेरवगोरणशतयातनयोः साध्यसाधनभावोऽ-वगम्यते “हेतु हेतुमतोर्लिङिति” पाणिनिस्मरणादितियथोक्तं शंय्वधिकरणे, तथात्रापि क्वचित् पञ्चम्याक्वचित् तृतीयया क्वचिद्विशेषणेन तदवगम्यते यथायाज्ञवल्क्यः “विहितस्याननुष्ठानान्निन्दितस्य सेव-नात् अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति”(अत्र पञ्चम्या) मनुः “शरीरजैः कर्म्मदोषैर्याति स्था-वरतां नरः वाचिकैः पक्षिमृगतां मानसैरन्त्यजाति-ताम् इह दुश्चरितैः केचित् केचित् पूर्बकृतैस्तथा ।प्राप्नुवन्ति दुरात्मानो नरारूपविपर्य्ययम्” (अत्रतृतीयया) विष्णुपु० “नरकं कर्म्मणां लोपादेवमाहूर्मह-र्षयः” यमः “सुरापो ब्रह्महा गोघ्न सुवर्णस्तेयकृन्नरः ।पतितैः संप्रयुक्तश्च कृतघ्नो गुरुतल्पगः एते पतन्ति स-र्वेषु नरकेष्वनुपूर्वशः” अत्रैते सुरापादयः पतन्तीतिसुरापादीनां पतनकर्तृत्वावगतेः पतनकर्तृत्वच्च साधन-त्वविशेषः अतः सुरापानादिविशिष्टस्य पुरुषस्य पतन-सम्बन्धे विशेषणस्य सुरापानादेः सति सम्भवे पतनसा-धनत्वमवगम्यते “सप्तदशप्राजापत्यान्पशूनालभेत” इतिवत् एवं “वारिदस्तृप्तिमाप्नोति” इत्यादिवच्च नरक-साधनत्वस्य कार्य्यान्वयाभावात् कथं शब्दादवगतिरिति चेत्शंयुवत् विषयविशेषणतया इति व्रूमः यथा यातनासा-धनादवगोरणान्निवर्त्तितव्यमिति विधिः तथा नरकसा-धनात् सुरापानादेरपि निवर्त्तितव्यमिति” यथा काला-न्तरभावि स्वर्गादिसाधनत्वान्यथानुपपत्त्या यागादेर्द्वारी-भूतधर्मकल्पकता एवं कालान्तरभाविनरकादिसाधनत्वान्यथानुपपत्त्या सुरापानादेर्द्वारीभूताधर्मकल्पकत्वमिति वोध्यम्पापमस्त्यस्य अर्श० अच् पापयुक्ते
त्रि०
पापं चकायिकादिभेदेन दशविधं दशहराशब्दे ३४८३ पृ० दर्शितम्कायिकादिभेदेनान्यान्यपि पापान्युक्तानि यथा“प्राणाभिपातनं स्तैन्यं परदारमथापि त्रीणि-पापानि कायेन सर्वतः परिवर्जयेत् असत्प्रलापं पा-रुष्यं पैशुन्यमनृतन्तथा चत्वारि वाचा राजेन्द्र! नजल्पेत चिन्तयेत् अनभिध्या परस्वेषु सर्वसत्वेषुसौहृदम् कर्मणां फलमस्तीति त्रिविधं मनसाचरेत्”भा० शा० दानधर्मः पापस्य पुरुषत्रयावध्यनुवर्त्तित्वं यथा“नाधर्म्मश्चरितो राजन्! सद्यः फसति गौरिव शनै-रावर्त्तमानस्त मूलान्थपि निकृतति यदि नात्मनिमित्रेषु चेत् पुत्रेषु नप्तृषु पापमाचरितं कर्म त्रि-पगमनुबर्त्तते फलत्येवं ध्रुवं पापं गुरु भुक्तमिवोदरे”मात्स्ये २८ अ० राष्ट्रादिकृतपापेन राजादीनां परस्परंपापित्वं यथा “राजा राष्ट्रकृतात् पापात् पापी भवति वैहरे! तथैवराज्ञः पापेन तद्राज्यस्थास्तुये जनाः वर्णा-श्रमादय सर्वे पापिनो नात्र संशयः भार्य्यांहोदुष्कृतीस्वामी वृजिनात् स्वामिनोऽबला तथा देशिकपापात्तुशिष्यः स्यात् पातकी सदा शिष्याद्धि पापिनो नित्यंगुरुर्भवति दुष्कृती पातकी यजमानः स्यात् पापिनोऽङ्ग पुरोधसः पुरोहितस्तथा पापी यजमानांहसोध्रुवम्” अदत्तपुण्यपापभागित्वं यथा “अदत्तानि चपुण्यानि पापानि यथा प्रिये! प्राप्याणि कर्मणा-येन तद्यथावन्निशामय देशग्रामकुलानि स्युर्भागभाञ्जिकृतादिषु कलौ तु कवलं कर्त्ता फलभुक् पुण्यपापयोः ।अकृतेऽपि संसगे व्यवस्थेयमुदाहृता संसर्गात् पुण्य-पापानि यथा यान्ति निबाध तत् एकत्र मैथुनाद्यानादेकपात्रस्थभोजनात् फलार्द्धं प्राप्नुयान्मर्त्यो यथावत्पुण्यपापयोः स्पर्शनाद्भाषणाद्वापि परस्य स्तवनादपि ।दशांश पुण्यपापानां नित्यं प्राप्नोति मानवः दर्शन-श्रवणाभ्याञ्च मनोध्यानात्तथैव परस्य पुण्यपापानांशतांशं प्राप्नुयान्नरः परस्य निन्दापैशुन्यं धिक्कारञ्चकरोति यः तत्कृतं पातकं प्राप्य स्वपुण्यं प्रददातिसः कुर्वतः पुण्यकर्माणि सेवां यः कुरुते परः ।पत्रीभृत्योऽथ शिष्यो वा सजानीयोऽप्रि मानवः तस्यमेवानुरूपेण तस्य तत्पुण्यमाग्भवेत् एकपङ्क्तेस्ततोयस्तु लङ्घवन् परिवेशयेत् तस्य पापशतांशन्तु लभतेपरिवेशकः स्नानसन्ध्यादिकं कुर्वन् संस्पृशेद्वा प्रभा-षते पुण्यकर्मषष्ठांशं दद्यात्तस्मै सुनिश्चितम् धर्मो-द्देशेन यो द्रव्यं परं याचयते नरम् तत्पुण्यं कर्मजंतस्य धनं दत्त्वाप्नुयात् फलम् अपहृत्य परद्रव्यं पुण्य-कर्म करोति वः कर्मकृत् पाप मोक्तात्र धनिनस्तद्भवेत्फलम् नापनुद्य ऋषं यस्तु परस्य म्रियते गरः ।धनी तंत्पुण्यमाप्नोति स्यधनस्यानुरूपतः बुद्धिदस्त्यनु-मन्ता यश्चोपकरणप्रदः बलकृच्चापि षष्ठांशं प्राप्नुयात्पुण्यपापयोः प्रजाभ्यः पुण्यपापानां राजा षष्ठांशमुद्धरेत् शिष्याद्गुरुः स्त्रिया भर्त्ता पिता पुत्रात्तथैवच स्वपतेरपि पुण्यस्य भार्य्यार्द्धं समवाप्नुयात् पर-हस्तेन दानादि कुर्वतः पुण्यकर्मणः विना भृत्यक-शिष्याभ्यां कर्त्ता षष्ठांशमाहरेत् आत्मनो वा पर-स्यापि यदि सेवां कारयेत्” श्रीकृष्ण उवाच “इत्यंह्यदत्तान्यपि पुण्यपापान्यायान्ति नित्यं परसञ्चितानि ।शृणुष्व चास्मिन्नितिहासमग्र्यं पुराभषं पुण्यमतिप्र-सिद्धम्” पाद्मोत्तरखण्डे ७१ १५७ अ० अत्र कलौ संस-र्गजपापोक्तिः महापातकिविषया संसर्गशब्देदृश्यम् गर्ह्ये
त्रि०
पापयोनिः मनुः १६६ पाप-नापित इत्यादि
Capeller
German
पाप॑ (पा॑प)
f.
रि॑ (sp. अ॑) schlimme, böse, unheilvoll
Instr. पाप॑या adv. schlecht,
verkehrt, unrecht.
m.
Bösewicht
n.
Übel,
Missgeschick, Frevel, Schuld, Sünde,
Leid, auch adv. पाप॑म् male. शान्त॑
पापम् verhüte der Himmel, absit omen! Abstr. पापता
f.
,
°त्व॑
n.
Grassman
German
pāpá, a., schlecht, böse
insbesondere 2〉 -áyā [I. f.] auf üble Weise, schlecht
3〉 -áyā‿amuyā́ so übel, so schlecht.
-ás saṃkalpás {990, 5}.
-ám {836, 12} (〰 āhus yás svásāram nigáchāt).
-ásya rakṣásas {129, 11}.
-ā́sas {670, 11} (ná manāmahe)
{301, 5} (neben ánṛtās, asatyā́s).
-ā́s {190, 5}.
-ī́s [N. pl. f.] tanúas {934, 6}.
-áyā [I. s. f.] 2〉 {639, 26} (siāt)
{897, 9}. 3〉 {29, 5} (nuvántam)
{911, 30}
{961, 2} (cárantam).
Burnouf
French
पाप पाप a. pécheur
méchant
criminel. -- S.
n.
péché, crime.
Cf. lat. peccare, et gr.
ϰαϰός.
पापक a. et s.
n.
mms.
पापकृत् a. (कृ) pécheur, criminel.
पापकृत
n.
(pp. de कृ) action coupable, péché,
crime, faute.
पापचेली
f.
cissampelos hexandra, bot.
पापपति
m.
un amant, un galant.
पापमित्र
m.
ami ou compagnon de péché, mauvais conseiller,
tentateur, Bd.
पापयोनि a. conçu dans le péché, pécheur d'origine qui a
le péché originel.
पापरोग
m.
esp. de maladie honteuse.
पापर्द्धि
f.
(ऋद्धि) chasse, maraude.
पापाचार a. (आचार) de mauvaises mœurs.
पापात्मन् a. qui a l'âme pécheresse.
Stchoupak
French
पाप-
(-ई-) -आ- a. mauvais, méchant, vicieux
funeste, de
mauvais augure
m.
méchant, pécheur, malfaiteur, misérable
nt. malheur, mal,
mauvaise fortune, péché, faute, crime, vice
शान्तं पापम् que le mal
soit écarté (formule d'exorcisme)
-तर- compar. pire, très mauvais.
°कर्मन्-
m.
criminel, pécheur, malfaiteur
nt. mauvaise action
°कर्म-कृत्- ag. qui commet de mauvaises actions.
°कल्प-
m.
malfaiteur.
°कारिन्- a. °कृत्- ag. pécheur, coupable, malfaiteur
°कृत्तम- sup. très coupable
°कृत्या-
f.
péché.
°काशिन्- (अ°) a. qui révèle le mal.
°गति-
m.
qui a une mauvaise destinée.
°चारिन्- a. criminel, malfaisant.
°चेतस्- a. mal intentionné.
°जीव- a. qui mène une mauvaise vie, malfaiteur.
°दर्शन- °दर्शिन्- a. qui a de mauvaises intentions
°निश्चय-
id.
°नुद्- ag. qui écarte le mal.
°पूरुष-
m.
malfaiteur.
°बुद्धि-
f.
mauvaise intention, mauvais esprit
a. mal intentionné,
méchant
m.
n.
d'un méchant.
°भञ्जन-
m.
n.
d'un Brâhmane.
°भाज्- ag. coupable.
°योनि-
f.
ventre ignoble (dans lequel on renaît par punition).
°रहित- a. v. innocent.
°रिपु-
m.
nt. lieu de bains sacré.
°रोग- maladie pernicieuse
-इन्- a. atteint d'une maladie
pernicieuse.
°र्द्धि-
f.
chasse.
°लोक्य- a. conduisant à l'enfer.
°वसीयांस्- a. à l'envers, confondu
°वस्यस- nt. inversion,
confusion.
°विनिश्चय- a. qui a l'intention de faire du mal.
°शील- a. qui a un mauvais caractère, un penchant pour le mal.
°शोधन- nt.
n.
d'un Tīrtha.
°संशमन- ag. qui écarte le péché.
°संकल्प- a. mal intentionné, méchant.
°समाचार- a. qui se conduit mal.
°हन्- (f. °घ्नी-) a. qui détruit la faute.
पापाचार- a. qui a une mauvaise conduite.
पापात्मन्- a. qui a une mauvaise nature
m.
méchant, canaille.
पापानुबन्ध-
m.
mauvais résultat, mauvaises conséquences
a.
mal intentionné.
पापारम्भक- a. qui a de mauvaises intentions, qui commet des
mauvaises actions
पापारम्भवन्त्- id.