| YouTube Channel

पादुक (pAduka)

 
शब्दसागरः
English
पादुक
mfn.
 (-कः-का-की-कं) Who or what does on foot or with
feet.
f.
 (-का) A shoe, a slipper.
E.
 पद, and उकन्
aff.
Capeller Eng
English
पादुक shoe, slipper.
Yates
English
पादुक (कः-का-कं)
a. Going
foot. (का)
f.
 A shoe or slipper.
Spoken Sanskrit
English
पादुक - pAduka -
m.
 - sandal
चन्दन - candana -
n.
m.
 - sandalwood
गन्धवर्तिका - gandhavartikA -
f.
 - sandalstick
काष्ठपादुक - kASThapAduka -
m.
 - woodensandal
उपानह् - upAnah -
f.
 - sandal
कोशी - kozI -
f.
 - sandal
तैलपर्णी - tailaparNI -
f.
 - sandal
पादिका - pAdikA -
f.
 - sandal
सुगन्धि - sugandhi -
m.
 - sandal
पराग - parAga -
m.
 - sandal
पट्टराग - paTTarAga -
m.
 - sandal
वर्णक - varNaka -
m.
 - sandal
वेधक - vedhaka -
m.
 - sandal
शीतलप्रद - zItalaprada -
m.
 - sandal
श्रीखण्ड - zrIkhaNDa -
m.
 - sandal
शुभ्र - zubhra -
m.
 - sandal
श्वेतसार - zvetasAra -
m.
 - sandal
चन्दन - candana -
m.
n.
 - sandal
सुगन्ध - sugandha -
n.
 - sandal
मलयज - malayaja -
n.
 - sandal
पादुक - pAduka -
m.
 - sandal
पादुक - pAduka -
adj.
 - going on foot or with feet
Wilson
English
पादुक
mfn.
 (-कः-का-की-कं) Who or what goes on foot or with feet.
f.
(-का) A shoe, a slipper.
E.
 पाद, and उकन्
aff.
Apte
English
पादुक [pāduka],
a.
 (-का, -की
f.
 ) Going on foot. -का A woodenshoe, sandal
व्रज भरत गृहीत्वा पादुके त्वं मदीये
Bk.*
 3.56
R.*
 12.17. -कम् the plinth, the pedestal, the base.Comp. -कारः a shoemaker.
Apte 1890
English
पादुक a. (का-की f.) Going on foot.
का A wooden-shoe, sandal
व्रज भरत गृहीत्वा पादुके त्वं मदीये Bk. 3. 56
R. 12. 17.
Comp.
कारः a shoemaker.
Monier Williams Cologne
English
पादुक mf(आ or ई)n. going on foot or with feet,
W.
Apte Hindi
Hindi
पादुकः
वि* - पद् + उकञ्
पैदल चलने वाला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पादुक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಡೆಯುವ ಸ್ವಭಾವದ
निष्पत्तिः - > पद (गतौ) - "उकञ्" (३-२-१५४)
L R Vaidya
English
pAduka {% a. (f. का or की) %} Going on foot.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
पादुक poet. Skm. (one verse). See Pātuka.
Indian Epigraphical Glossary
English
pāduka (EI 22
LL
HA), foot-prints. See pādukā, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पादुकः, त्रि, (पद्यते गच्छतीति । पद + “लष-पतपदेति ।” ३ । २ । १५४ । इति उकञ् ।)गमनशीलः । पदधातोः कर्त्तरि ञुक्प्रत्यय-निष्पन्नः । इति मुग्धबोधव्याकरणम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पादुक
त्रि०
 पद--उकञ् । १ गमनशीले पादू + स्वार्थे क “के-ऽणः” पा० ह्रस्वः । चर्भमयपादत्राणे स्त्री अमरः ।तस्या उत्पत्तिकथा आतपत्रशब्दे ६४९ पृ० दृश्या तत्रचानुशासनिकपर्वाध्यायसंख्या ९२९३ स्थाने ९५ ९६ संख्याज्ञेया । “वर्षातपादिके छत्री दण्डी रात्र्यटवीषु च ।शरीरत्राणकामो वै सोपानत्कः शदा व्रजेत्” ज्यो० त०“पादप्रधारणं वृष्यमोजस्यं चक्षुषो हितम् । सुखप्रचार-मायुष्यं बल्यं पादरुजापहम्” । तस्या अधारणे दोषायथा “पादाभ्याममुपानद्भ्यां नृणां च क्रमणं यदा ।अनारोग्यमनायुष्यमिन्द्रियघ्नमदृष्टिकृत्” राजनि० अधिकंदिनचर्य्याशब्दे ३५९० पृ० दृश्यम् । “दह्यमानायविप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ । स्नातकाय महावाहो!संशिताय द्विजातये । सोऽपि लोकानवाप्नोति दैव-तैरपि पूजितान् । गोलोके स मुदा युक्तो वसति प्रेत्यभारत!” भा० आनु० ९६ अ० । कचित्पादुकाधारणनि-षेधः “वहन्नुपानहौ पद्भ्यां यस्तु मासुपसंक्रमेत् ।चर्मकारस्तु जायेत वर्षाणान्तु त्रयोदश” वराहपु० ।“सोपनत्कश्च यद्भुङक्ते तद्वै रक्षांसि भुञ्जते” मनुः ।देवतापादुकानिर्माणप्रकारो देवीपु० यथा “मणिरत्नमयीकार्य्या हेमरूप्यमयी तथा । चन्दवेनापि कर्त्तव्या पादुकाप्रतिमापि वा । श्रीपर्णा श्रीद्रुमा चापि देवदारुमयीतथा । षडङ्गुला च सा कार्य्या पादुकां पूजयेत् सदा” ।
Capeller
German
(पादुक u.)
°का
f.
 Schuh, Pantoffel.