| YouTube Channel

पाथस् (pAthas)

 
शब्दसागरः
English
पाथस्
n.
 (-थः)
1. Water.
2. Food.
3. Air.
4. Sky.
E.
 पा to drink,
Unādi
aff.
 असुन, and थुक् augment.
Capeller Eng
English
पा॑थस्
n.
 spot, place (also °थिस्
n.
 )
water.
Yates
English
पाथस् (थः) 1.
n.
 Water.
Wilson
English
पाथस्
n.
 (-थः) Water.
E.
 पा to drink, Uṇādi
aff.
 असुन्, and थुक् augment.
Apte
English
पाथस् [pāthas],
n.
 [पा-असुन् थुक् च]
Water
हरन्तां संतापं कमपि मरुदुल्लासलहरीछटाश्चञ्चत्पाथः कणसरणयो दिव्यसरितः G.L. 26
Mv.*
 6.12.
Air, wind.
Food.
The sky.
Comp.
 जम् a lotus.
a conch. -दः, -धरः a cloud. -धिः, -निधिः, -पतिः the ocean
N.*
 13.2
पाथोधिमध्ये पतितः पतङ्गः Rām. Ch.6.7
पाथोधिर्जलधिः पयोधिरुदधिर्वारांनिधिर्वारिधिः Śabda Ch.
Apte 1890
English
पाथस् n. [पा-असुन् थुक् च] 1 Water
G. L. 26.
2 Air, wind.
3 Food.
4 The sky.
Comp.
जं {1} a lotus. {2} a conch.
दः,
धरः a cloud.
धिः,
निधिः,
पतिः the ocean
N. 13. 20.
Monier Williams Cologne
English
पा॑थस्
n.
 a spot, place,
RV.
AV.
Br.
ŚrS.
food,
Nir.
 viii, 17 air, ib. vi, 7
water,
Kāv.
Rājat.
Monier Williams 1872
English
पाथस्, अस्, n., Ved. a spot, place
food
air
water.
—पाथो-ज, अम्, n. ‘water-born, ’ a lotus.
—पाथो-द, अस्, m. ‘water-giver, ’ a cloud.
—पा-
थो-धर, अस्, m. ‘water-bearer, ’ a cloud.
—पा-
थो-धि, इस्, m. ‘receptacle of waters, ’ the ocean.
—पाथो-निधि, इस्, m. ‘treasure-house of waters, ’
the ocean.
—पाथो-भाज्, क्, क्, क्, Ved. possessing
room or space.
Macdonell
English
पाथस् pā́th-as,
n.
 place
water: -pati,
m.
 🞄lord of the waters, ep. of Varuṇa.
Benfey
English
पाथस् पा + थस्,
n.
 Water, Ka-
thās. 27, 122.
Apte Hindi
Hindi
पाथस्
नपुं*
 - "पा + असुथुन्, थुक् च"
जल
पाथस्
नपुं*
 - "पा + असुथुन्, थुक् च"
"हवा, वायु"
पाथस्
नपुं*
 - "पा + असुथुन्, थुक् च"
आहार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
पाथस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "असुन्" थुट् च (उ० ४-२०४)
व्युत्पत्तिः - > पाति रक्षति
पाथस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನ್ನ /ಆಹಾರ
L R Vaidya
English
pATas {% n. %} 1. Water
2. food
3. air.
Bopp
Latin
पाथस् n. (r. पा s. थस्) aqua. AM.
v. पाथ.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
नीर (क्ली), वारि (क्ली), जल (क्ली), दक (क्ली), क (क्ली), उदक (क्ली), पानीय (क्ली), अम्भस् (क्ली), कुश (क्ली), तोय (क्ली), जीवन (क्ली), जीवनीय (क्ली), सलिल (क्ली), अर्णस् (क्ली), अम्बु (क्ली), वार् (स्त्री), संवर (क्ली), क्षीर (क्ली), पुष्कर (क्ली), मेघपुष्प (क्ली), कमल (क्ली), आपः (स्त्रीब), पयस् (क्ली), पाथस् (क्ली), कीलाल (क्ली), भुवन (क्ली), वन (क्ली), घनरस (पुं), यादोनिवास (पुं), अमृत (क्ली), कुलीनस (क्ली), कबन्ध (क्ली), प्राणद (क्ली), सर्वतोमुख (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आप्
आप्, तोय, घन, रस, पयस्, पुष्कर, मेघपुष्प, क, पानीय, सलिल, उदक, वारि, वार्, शम्बर, अर्णस्, पाथस्, कुश, जल, वन, क्षीर, अम्भस्, अम्बु, नीर, भुवन, अमृत, जीवनीय, दक
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,
कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।
अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,
प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
verse 3.1.1.648
page 0074
नाममाला
Sanskrit
वार्, वारि, क, पयस्, अम्भस्, अम्बु, पाथस्, अर्णस्, सलिल, जल, सर, वन, कुश, नीर, तोय, जीवन, अप्, विष
वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।
सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥
verse 0.1.1.15
page 0008
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
पाथस्
न०
 पाति रक्षति, पीयते वा पा--पाने रक्षणे बाअसुन् थुक् च । १ जले २ अन्ने च उज्ज्वलद० अन्नभो-जने हि देहरक्षा ३ आकाशे च मेदि० ।
Capeller
German
पा॑थस्
n.
 Ort, Sitz (auch
°थिस्)
Wasser.
Grassman
German
pā́thas, n. [von path, vgl. pathí], Ort, wo die Götter wallen oder weilen, Himmelspfad, Himmelsraum, Wohnsitz (der Götter)
enthalten auch in sahásra-pāthas.
-as {188, 10} (〰 devébhias sṛja)
{265, 6} (máhi) {289, 10} (paramám)
{456, 12} (dhvasmanvát)
{521, 7} (paramé víoman)
{918, 15} (sumékam)
mit Gen. devā́nām {194, 9}
{896, 9}. _{896, 10}
{936, 10}
asya (ví-, ṣṇos) {154, 5}
indrāpūṣṇós priyám {162, 2}
nadī́nām {550, 10}.
Stchoupak
French
पाथस्-
nt. eau.
°पति- पाथो-नाथ-
m.
 Varuṇa.