| YouTube Channel

पातालम् (pAtAlam)

 
Apte
English
पातालम् [pātālam], [पतत्यस्मिन्नधर्मेण पत्-आलञ्
cf.
Uṇ.*
 1.114]
The last of the seven regions or worlds under the earth said to be peopled by Nāgas. the seven regions are: अतल, वितल, सुतल, रसातल, तलातल, महातल and पाताल.
The lower regions or world in general
मा मेति व्याहरत्येव तस्मिन् पातालमभ्यगात्
R.*
 15.84
1.8
पातालान्न विमोचितो बत बली नीतो न मृत्युः क्षयम् Subhāṣ.
An excavation, a hole.
Submarine fire.
(In
astrol.
 ) The fourth house or sign from that in which the sun is present.
लः A kind of instrument for distillation or the calcination and sublimation of metals.
N.
 of Jupiter's year (of 361 days).
Comp.
 -गङ्गा the Ganges of the lower world. -ओकस्
m.
 , -निलयः, -निवासः, -वासिन्
m.
a demon.
a Nāga or a serpent-demon. -तलम्, -मूलम् the bottom of Pātāla. -मुखम् a great hollow (महागर्त)
यत्त्वद्य पातालमुखे पतन्तं पाणौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत
Mb.
 * 3.268.4. -मूलम् the centre or gravity
आस्ते पातालमूलस्थः शेषो$शेषसुतर्चितः V.
P.*
 2.5.2. -यन्त्रम् See पातालः (1).
Apte Hindi
Hindi
पातालम्
नपुं*
 - पतत्यास्मिन्नधर्मेण- पत् + आलञ्
पृथ्वी के नीचे स्थित सात लोकों में से अन्तिम लोक-नागलोक
पातालम्
नपुं*
 - पतत्यास्मिन्नधर्मेण- पत् + आलञ्
"निम्नप्रदेश, या नीचे का लोक"
पातालम्
नपुं*
 - पतत्यास्मिन्नधर्मेण- पत् + आलञ्
"गढ़ा, छिद्र"
पातालम्
नपुं*
 - पतत्यास्मिन्नधर्मेण- पत् + आलञ्
वडवानल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रसातलम्, पातालम्
noun
लोकविशेषः, रसायाः निम्नभागस्थसप्तलोकेषु सप्तमं तलम्।
"रसातले दैतेयाः दानवाश्च निवसन्ति।"
Synonyms:
 पातालम्, अधोभुवनम्, नागलोकः, बलिसद्म, रसातलम्, अर्धः, उरगस्थानम्
noun
पुराणानुसारेण पृथ्व्याः अधस्तात् वर्तमानेषु सप्तलोकेषु सप्तमः लोकः।
"नागानां निवासः पाताले अस्ति इति मन्यते।"
Tamil
Tamil
பாதாலம் : கீழ் உலகம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: पातालम्
Root: पाताल
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ hells
⇒ excavation
⇒ fourth house
⇒ submarine fire
⇒ hole in the earth
⇒ one of the 7 regions under the earth and the abode of the nAgas or serpents and demons
Shloka(s):
1|8|1|1 ► अधोभुनपातालं बलिसद्म रसातलम्। (पातालभोगिवर्गः)
1|8|1|2 ► नागलोकोऽथ कुहरं शुषिरं विवरं बिलम्॥ (पातालभोगिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|8|1|1 ⇢ अधोभुवनम् (अधोभुवन) (नपुं)
➠ 1|8|1|1 ⇢ पातालम् (पाताल) (नपुं) ⇒ hells, excavation, fourth house, submarine fire, hole in the earth, one of the 7 regions under the earth and the abode of the nAgas or serpents and demons
➠ 1|8|1|1 ⇢ बलिसद्म (बलिसद्मन्) (नपुं)
➠ 1|8|1|1 ⇢ रसातलम् (रसातल) (नपुं) ⇒ soil, earth, ground, lower regions, 4th astrological mansion, lower world or hell in general
➠ 1|8|1|2 ⇢ नागलोकः (नागलोक) (पुं) ⇒ race of these beings collectively, world of serpents or serpents-demons
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ स्थानम्
जातिः ➡ अलौकिकस्थानम्